İsrail və Türkiyə qarşı qarşıya Azərbaycan hansı qərarı verəcək?

Son günlər Suriyada Türkiyə ilə İsrail arasında hərbi qarşıdurmanın mümkünlüyü barədə çox müzakirələr aparılır. Bu haqda İsrail mənbələri də müəyyən məlumatlar yayır. Belə bir toqquşmanın həqiqətən də baş verib-verməməsi isə sual doğurur. İsrailin müdafiə naziri, İsrael Kats, Suriya liderinə ünvanladığı son açıq təhdidində də bu səbəbi vurğulayıb və Türkiyəni gizli şəkildə “düşmən dövlət” kimi təsvir edib.

Azərbaycan da Suriyaya maraq göstərən ölkələrdəndir. Rəsmi Bakının Türkiyə və İsrail arasında yaranan gərginliklə bağlı Suriya siyasətini necə yönləndirəcəyi də maraq yaradan mövzulardandır.

Yaxın Şərqin ən güclü iki dövlətinin bölgənin ən mübahisəli, mürəkkəb ölkəsində (Suriyada) üz-üzə gəlməsi, toqquşması nə vəd edir?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Zeynal Əmrəliyev deyib ki, İsrailin Suriyada əməliyyat keçirməsinin üç əsas məqsədi var:

“Birincisi Əhməd əş-Şaara hökuməti ilə bağlıdır. İsrail öz gücünü bu hökumətə göstərmək istəyir. Bəşər Əsəd hakimiyyətdən devriləndən dərhal sonra, İsrail əlində tutduğu Colan təpəliklərindən daha çox irəliləyərək, Suriyaya məxsus mühüm su mənbələrini ələ keçirdi. Suriyada bu məsələ xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çünki ölkə susuzluqdan əziyyət çəkir. Əsas su mənbələri də Colan təpəliklərinin ətrafındadır. Suriyanın müvəqqəti hökuməti İsrailə həmin əraziləri dərhal tərk etməyi desə də, İsrail buna riayət etmir və təzyiq vasitəsi kimi əlində saxlayır. Su mənbələrinin yeri də dəyişdirilir.”

Politoloqun sözlərinə görə, İsrail əş-Şaaranın hakimiyyətə gəlməsini də qətiyyən istəmirdi:

“Radikal dindar olan Colanini özlərinə təhdid kimi görürlər. İkincisi isə Türkiyə ilə bağlıdır. Türkiyə son zamanlarda Suriyanın mərkəzindəki strateji “Tiyas” (T4) aviabazasında güclənir. Buraya havadan müdafiə sistemləri yerləşdirir. İsrail bunu özünə çox ciddi təhdid kimi görür və qəbul etmək istəmir. Verilən xəbərdarlıq da bununla bağlıdır ki, İsrailin rəqiblərinin ölkənizdə güclənməsinə icazə verməyin. Burada rəsmi Ankaradan söhbət gedirdi. İsrailin buna gücünün çatacağını da düşünmürəm.

Zeynal Əmrəliyev

Üçüncü məsələ isə ABŞ-la bağlıdır. Çünki Donald Tramp prezident seçildikdən sonra bəyan etdi ki, Suriya məsələsində Türkiyə ilə birlikdə hərəkət edəcəklər”.

Politoloq qeyd edib ki, həmin məsələ İsrailin qıcıqlanmasına səbəb olub:

“İsrailin Suriyada həyata keçirəcəyi əməliyyatlar Suriyadakı vəziyyətin daha da gərginləşməsinə yol açacaq. Əgər Türkiyənin Suriyadakı mövqelərinə zərbələr endirilərsə, rəsmi Ankara adekvat cavab verməli olacaq. ABŞ hər iki tərəflə dialoq halındadır və çalışır ki, toqquşma baş verməsin.

Düşünürəm, Azərbaycan bu məsələdə Türkiyə ilə birlikdə hərəkət etməlidir. Türkiyə Yaxın Şərqdə çox uğurlu siyasət aparır. Xüsusilə Suriyada. Rəsmi Ankaranın mövqeyi həm də türkmanların qoruması istiqamətindədir. Azərbaycana da elə bu mövqe sərf edir. Yəgin ki, digər müttəfiqimiz İsraildə bunu anlayışla qarşılayar”

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az