Kərim Kərimli: Şuşada Zəfər muzeyi olacaq, bu, yetərlidir

Xalqımıza, gənclərə milli ruhu, şəhidlərimizin qəhrəmanlıq dastanlarını anlatmaq, təbliğ etmək daha önəmlidir

Şuşanın Baş Planında Qala divarlarının yer almadığına dair sosial şəbəkələrdə yayılmış xəbərlər, fotoların əsassız olduğu aydınlaşıb. Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsindən APA-ya bildirilib ki, Şuşanın Qala divarları qorunub saxlanacaq. Dövlət Komitəsindən bildirilib ki, Şuşa şəhərinin Baş Plan layihəsi çərçivəsində şəhərin memarlıq üslubuna dair müxtəlif konseptual həllər işlənib: “Bu həllər şəhərin perspektiv inkişaf dövründə icra olunacaq memarlıq layihələri üçün istiqamətverici rol oynayır. Qala divarları da daxil olmaqla, Şuşa ərazisində mövcud olan və dövlət mühafizəsinə götürülmüş bütün daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunub saxlanması Baş Planda nəzərə alınıb”. 

Yayılmış xəbərlərin şayiə xarakterli olduğu, rəsmi mənbələrə istinad edilmədiyini söyləyən yazıçı-publisist, əslən qarabağlı, hazırda da Şuşa şəhərində yaşayan Kərim Kərimli “Sherg.az"a açıqlamasında bir çox vacib məqamlara toxundu:  

- Qala divarları haqqında danışmazdan öncə, ümumiyyətlə, Şuşanın tarixi abidələrinə nəzər salmaq istərdim. Şəxsən Mən Şuşanın tarixi abidələrini 5 kateqoriyaya bölürəm. Birincisi, Allahın Şuşada yaratdığı möcüzələrdir. Abidələrdir. Bunlar təbiət abidələridir. Cıdır düzü, Topxana meşəsi, Çaxmaq meşəsi, Çınqıllı meşə, Ağzı yastı kaha, Kirs, Sarıbaba dağı. Turşsu bulağı. Şırlan dərəsində Şırlan turşsuyu, Daşaltı dərəsi, Daşaltı çayı, Xəlfəli dərəsi, Xəlfəli çayı, Cəmillər kəndindəki möcüzə.... Təbiət möcüzələrinin sayı o qədərdir ki, saymaqla bitməz. Şuşanın özündə də, ətrafında da çoxsaylı belə möcüzələr var. İkincisi, Şuşanın təşəkkül tapmasında möcüzələr yaratmış insanlardır. Pənahəli xan, İbrahimxəlil xan, Kərbəlayi Səfixan Qarabaği.... və sairləri. Bunlar Şuşada möcüzələr yaradan insanlardır. Üçüncüsü, Şuşanın tarixi abidələridir. Gəncə qapısı. Qala divarları. Xan sarayları. Mehdiqulu xanın sarayı. Bunlar insan əliylə yaradılmış abidələrdir. Dördüncüsü, Şuşanın sayı-hesabı bilinməyən görkəmli şəxsiyyətləridir. Bu siyahı o qədər genişdir ki, sadalayıb vaxtınızı almaq istəmirəm. Musiqidə, incəsənətdə olanlar, siyasət sahəsində olanlar, alimlər, musiqişünaslar, sənətkarlar. Bunlar Şuşanın insan abidələridir. Beşincisi isə bu görkəmli şəxsiyyətlərin yaşadığı evlərdir. 100-lərlə belə tarixi evin adını çəkə bilərəm. Üzeyir bəyin, Bülbülün, Əhməd bəy Ağaoğlunun evi, Mehmandarovların malikənəsi... İşğal dövründə erməni barbarları tərəfindən bəziləri tamamilə dağıdılmışdı, bəzisinin bünövrəsi, bəzisinin müəyyən hissələri qalıb. Şuşada məşhur Hacıqulların malikənasi vardı ki memarlıq tarixində inci sayılır. Evin bünövrəsi qurğuşundan tökülmüşdü. Sözün qısası, Şuşada hər addım tarixdir, abidədir. Bunların hamısını qoruyub saxlamaq lazımdır. Onlar əvəzsiz incilərdir.

Gələk, Şuşanın Qala divarları haqqında yayılan xəbərlərə. Belə məlumatlar paylaşılıb ki, guya Baş Planda Qala divarları görünmür. Əvvəla, dövlət tərəfindən Baş Planın təqdimatı olmayıb. Hərə bir şəkil, bir video paylaşır; Şuşa gələcəkdə belə olacaq. Soruşanda, bu məlumat hardandı, deyirlər, filan yerdə paylaşılmışdı, biz də ordan əldə etmişik. Məlumatın əsası yoxdursa, o, əsassız sayılır. Rəsmi şəkildə dövlətin təqdim etdiyi Baş Plandan danışmaq olar. Yerdə qalan, kim nə paylaşırsa uydurmadır. Qala divarları Şuşanın bir nömrəli bəzəyi, tarixi abidəsidir. O qala divarlarının, qala bürclərinin olmadığı halda Şuşa tarixi şəhər sayılmaz. Qala divarlarının olmayacağını düşünməyin özü absurddur. Şuşa 3 tərəfdən Qala divarları ilə əhatələnib, bir tərəfi sıldırım qayalıqlardır. O qayalıqlar ki qəhrəman, qorxmaz, şücayətli əsgərlərimiz qanları, canları bahasına dırmaşaraq Şuşaya daxil olmuşdular.  

Şuşada memorial kompleksin və ya erməni vəhşiliyinin sübutu kimi hansısa tarixi yerlərin, abidələrin qorunub saxlanmasına gəlincə, K.Kərimli qeyd etdi ki, Şuşada  kütləvi qırğın olmayıb:

- Şuşanın müdafiə olunduğu 1988-94-cü illəri əhatə edən dövrdə şəhərdə kütləvi qırğın olmayıb. Qrad atəşi nəticəsində həlak olanlar, müharibə dövründə itkin düşənlər olub (66 nəfər). Xocalıda soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə memorial kompleks ucalacaq. Qaradağlıda, Ağdabanda kütləvi qırğınlar olub. Harada erməni quldurları kütləvi qırğın törədibsə, o yerlərdə xatirə abidəsi ucaltmaq olar. Amma mən memorial komplekslərin çox olmasının tərəfdarı deyiləm. Biz Zəfər muzeylərinin sayını çox etməliyik. Xalqımıza, gənclərə milli ruhu, şəhidlərimizin qəhrəmanlıq dastanlarını anlatmaq, təbliğ etmək üçün. Şuşada Zəfər muzeyi olacaq. Hesab edirəm ki, bu, yetərlidir.