Icma.az
close
up
RU
Kim daha uğurludur səhər “torağayları”, yoxsa gecə “bayquşları”?

Kim daha uğurludur səhər “torağayları”, yoxsa gecə “bayquşları”?

Sia Az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Xronotiplər təkcə yuxu müddətinə deyil, həm də gündəlik vərdişlərə və davranışlara təsir göstərir...

...Biz tez-tez sosial mediada məşhur səhər rutinlərini uğur əlaməti kimi görürük.

Məşhur “erkən oyananlar” - Apple şirkətindən Tim Kuk, Riçard Branson və Cennifer Aniston... guya erkən oyanmağın daha çox şey əldə etmək demək olduğunu sübut edirlər.

Lakin elmi dəlillər göstərir ki, məhsuldarlığın sirri erkən oyanmaq deyil, əksinə cədvəlinizə və bioloji ritminizə - xronotipinizə uyğunlaşmaqdır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə TSN yazır.

Xronotip təbii olaraq ayıq və yuxulu olduğumuzu müəyyən edir. Bu, genetik olaraq müəyyən edilir və həyat boyu dəyişir: yeniyetmələr daha gec yatmağa, yaşlılar isə daha tez yatmağa meyllidirlər.

Əksəriyyətimiz nə həddindən artıq “torağay”, nə də gecə “bayquş”u deyilik, amma arada bir yerdəyik.

Səhər insanları - "torağaylar" - zəngli saat olmadan belə tez oyanır və səhər saatlarında ayıq olurlar.

Axşam növləri - "bayquşlar" - günortadan sonra və gecə daha aktivdirlər.

Aradakı xronotiplər hər ikisinin xüsusiyyətlərini birləşdirir. Tədqiqatlar göstərir ki, "torağaylar" akademik cəhətdən daha yaxşı nəticələr göstərməyə, spirtli içki, tütün və ya digər psixoaktiv maddələrdən istifadə etməyə daha az meyllidirlər və daha çox idman etməyə çalışırlar.

Gecə “bayquşlar”ı, orta hesabla, tükənmə və zehni və fiziki sağlamlıq problemlərindən daha çox əziyyət çəkirlər, çünki onların təbii ritmləri tez-tez erkən iş və ya məktəb cədvəlləri ilə ziddiyyət təşkil edir.

Xronotip yalnız yuxuya deyil, həm də ümumi davranış meyllərinə təsir göstərir: təşkilatlanma səviyyəsinə, siyasi baxışlara və gününüzü necə planlaşdırdığınıza...

Anlamaq vacibdir: məcburi erkən oyanmaq gecə bayquşlarını daha məhsuldar etmir.

Cədvəl daxili bioloji saatınızla uyğun gəlmədikdə yuxu çatışmazlığı, diqqətin azalması və pis əhval-ruhiyyə tez-tez rast gəlinir.

Uğur oyanma vaxtınızla deyil, cədvəlinizin bioritmlərinizlə nə dərəcədə uyğunlaşması ilə müəyyən edilir.

Erkən oyananlar erkən başlamalara daha asan uyğunlaşırlar, axşam tipləri isə daha gec ayıqlıq zirvəsi ilə mübarizə aparırlar.

Erkən oyanma ilə bağlı təcrübələr qısamüddətli fayda verə bilər, lakin zaman keçdikcə biologiya ilə uyğunsuzluq problemə çevrilir.

Daxili saatınızla sosial cədvəliniz arasındakı bu uyğunsuzluq "sosial jetlag" adlanır.

Bu, öyrənməyə, məhsuldarlığa və rifaha təsir göstərir və diabet, hipertoniya və piylənmə riskini artırır. Axşam tipləri üçün məcburi erkən oyanma problemi yalnız daha da ağırlaşdırır.

Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, erkən oyananlar karyera uğurlarına daha çox nail olurlar. Lakin bu, erkən oyanmaq sehrindən daha çox müasir həyatın erkən cədvəllər ətrafında qurulmasının nəticəsidir.

Bioritmləriniz iş və ya təhsil saatlarınızla uyğunlaşdıqda məhsuldarlıq artır.

Beləliklə, özünüzü səhər saat 6-da oyanmağa məcbur etmək əvəzinə, öz ritminizi müəyyənləşdirib gününüzü onun ətrafında təşkil etmək daha yaxşıdır. Xronotip, ətraf mühit, imkanlar və şəxsi şəraitlə yanaşı, məhsuldarlıqda da bir amildir.

Bioloji saatınızı anlamaq, gündəlik cədvəliniz barədə real qərarlar qəbul etməyə və stress olmadan daha yüksək məhsuldarlığa nail olmağa kömək edir.

Nazlı Almuradova

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:154
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 08 Mart 2026 18:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see387

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see365

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see352

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see314

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see293

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see275

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see264

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see262

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see259

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see254

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see238

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see238

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see237

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see231

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see226

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see206

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see206

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see203

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri