Kişilər neçə yaşına qədər ata ola bilər?

Cəmiyyətdə çox yayılmış bir fikir var: “Qadınların bioloji saatı var, amma kişilər istənilən yaşda ata ola bilər.”

Medicina.az kişi fertilitesinin (reproduktiv qabiliyyətinin) yaşla necə dəyişdiyini elmi faktlara əsaslanaraq təqdim edir.

Kişilərdə fertilite nə vaxt bitir?

Qadınlardan fərqli olaraq kişilərdə: sperma istehsalı ömür boyu davam edir.

Kişilərdə menopauza kimi “kəskin bitmə nöqtəsi” yoxdur.

Hətta 60–70 yaşdan sonra belə ata olan kişilər var.

Tarixdə 90 yaşdan yuxarı ata olan hallar belə qeydə alınıb.

Amma bu o demək deyil ki, fertilite dəyişməz qalır.

Kişilərdə yaş artdıqca nə dəyişir?

Araşdırmalar göstərir ki, kişi yaşı artdıqca spermanın keyfiyyəti tədricən azalır:

Əsas dəyişikliklər:

Spermanın həcmi azalır

Hərəkətliliyi (motility) zəifləyir

Normal forma (morfologiya) azalır.

DNT zədələnməsi artır.

Bəzi tədqiqatlara görə:

40 yaşdan sonra dəyişikliklər daha aydın olur.

50 yaşdan sonra sperma istehsalı 30%-dən çox azala bilər.

Kişilərdə fertilite nə vaxt azalmağa başlayır?

Müxtəlif elmi mənbələrə əsasən:

- 30–35 yaşda İlk yavaş dəyişikliklər başlayır

Hələ fertilite yüksək qalır.

35–40 yaş:

Sperma keyfiyyətində azalma başlayır

Hamilə qalma müddəti uzana bilər.

40+ yaş:

“Advanced paternal age” (irəliləmiş ata yaşı) hesab olunur.

Sperma keyfiyyəti və DNT stabilliyi daha çox azalır.

45–50+ yaş:

Sonsuzluq riski artır

Düşük (abort) ehtimalı yüksəlir

Uşaqda genetik risklər arta bilər.

Yaşlı atalarda risklər

Yaş artdıqca yalnız fertilite yox, həm də aşağıdakı risklər artır:

Uşaqda genetik mutasiyalar

Autizm spektri riskində artım

Bəzi nadir irsi xəstəliklər

Hamiləliyin gec baş tutması

Bu, sperma DNT-sində yığılan zədələrlə əlaqələndirilir.

Bəs kişi hansı yaşa qədər “sağlam ata” ola bilər?

Tibbi yanaşma belədir:

- Bioloji olaraq – demək olar ki, ömür boyu

- Optimal olaraq – 20–40 yaş arası

Bu yaş aralığında:

Sperma keyfiyyəti yüksək olur

Genetik risklər minimum olur

Hamiləlik daha tez baş verir.

Sperma hər gün yenilənir (təxminən 70–74 gün dövrü ilə)

Amma yaş artdıqca yeni yaranan spermanın keyfiyyəti əvvəlki kimi olmur.

Aygün Musayeva