“Məkkə Paktı” regionda yeni güc balansı yarada bilərmi? Politoloqdan açıqlama
Icma.az bildirir, Demokrat.az portalına istinadən.
Avqustun 7-də Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik arxitekturası və regionda mümkün yeni güc balansı ilə bağlı müzakirələri artırıb. Tərəflərdən birinə qarşı silahlı hücumun bütün tərəflərə qarşı hücum kimi qiymətləndirilməsini nəzərdə tutan sazişin hansı məqsədlərə xidmət etdiyi, xüsusilə İranla bağlı regional gərginlik fonunda gələcəkdə hansı nəticələrə səbəb ola biləcəyi diqqət çəkir.
Bəs bu sazişi regionda yeni güc balansının formalaşması baxımından necə qiymətləndirmək olar? “Məkkə Paktı”na gələcəkdə Azərbaycanın, daha sonra isə digər türk dövlətlərinin qoşulması mümkündürmü?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib ki, “Məkkə sazişi” NATO-nun 5-ci maddəsi məntiqində tərtib edilibsə, bu, müdafiə paktıdır.
Onun sözlərinə görə, məsələn, hər hansı ölkə Səudiyyə Ərəbistanına hücum etməyi düşünürsə, artıq qarşısında yalnız Səudiyyəni deyil, Türkiyə və Pakistanın da potensial reaksiyasını nəzərə almalı olacaq. Eyni məntiq Türkiyə və Pakistan üçün də keçərlidir:
“Tərəflər sazişin İrana qarşı olmadığını deyirlər. Bununla belə, sazişin regionda İran ətrafında hərbi-siyasi gərginliyin artdığı bir vaxtda imzalanması suallar yaradır. İranın dəstəklədiyi proksi qüvvələrdən olan
Yəmən Husiləri son günlər Səudiyyə Ərəbistanına ardıcıl zərbələr endirir. Məsələn, Husilər öncə PUA-larla Səudiyyə Ərəbistanının Nəcran hava limanına zərbə endirib. Bundan başqa, neft tankerini ballistik raketlərlə vurublar. Bu, Husilərin iyulun 22-dən bəri hədəfə aldıqları səkkizinci neft tankeridir.
“Guardian” nəşri Səudiyyə Ərəbistanının Husilərə qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyata hazırlaşdığını, ölkənin Müdafiə Nazirliyinin isə Türkiyə, Pakistan, Misir, Sudan və Cibuti də daxil olmaqla, 14 dövlətin çoxmillətli dəniz müdafiə koalisiyası ideyasını dəstəklədiyini açıqlayıb.
Əlbəttə, Husiləri İran dəstəkləsə də, bu, indiki məqamda “Məkkə sazişi” ölkələrinin İrana müdaxiləsi anlamına gəlmir. Lakin ABŞ-İran gərginliyi yenidən hərbi kontekstdə alovlanarsa və rəsmi Tehran ABŞ-ın regiondakı hərbi bazalarını yenidən hədəfə alarsa, Ankara-Ər-Riyad-İslamabad üçlüsünü İrana müdaxiləyə məcbur edə bilər.
Belə ki, İran NATO üzvlüyünü nəzərə alaraq Türkiyəyə zərbələr endirməsə də, Səudiyyə Ərəbistanına və Pakistana zərbələr endirə bilər. Bu isə faktiki olaraq “Məkkə sazişi” ölkələrinə hücum kimi qiymətləndirilərək İrana cavab zərbəsi və vəziyyətdən asılı olaraq müdaxilə imkanı yarada bilər.
“Məkkə sazişi” indiki məqamda üzv ölkələrə xarici təhdidlərə qarşı çəkindirmə məqsədi daşısa da, uzun perspektivdə riskləri özündə ehtiva edir. Çünki bu saziş hər şeydən əvvəl ABŞ-a İrana müdaxilə üçün dəstəkçi ölkələr qazandırır”.
Xatırladaq ki, avqustun 7-də Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərində Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi imzalanıb. Saziş tərəflər arasında müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsini, birgə çəkindirmə imkanlarının artırılmasını nəzərdə tutur. Sənədin əsas müddəalarından birinə əsasən, tərəflərdən hər hansı birinə qarşı silahlı hücum hər üç ölkəyə qarşı hücum kimi qiymətləndiriləcək.
Sazişin konkret olaraq hər hansı ölkəyə qarşı yönəlmədiyi və sırf müdafiə xarakteri daşıdığı bildirilib. Eyni zamanda, razılaşmanın mövcud ikitərəfli və çoxtərəfli təhlükəsizlik mexanizmlərini əvəz etmədiyi qeyd olunur. Türkiyə rəsmiləri sənədi kollektiv çəkindirmənin gücləndirilməsi baxımından mühüm addım kimi qiymətləndiriblər”, - deyə politoloq fikrini tamamlayıb.
Nuray Paşşanlı
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
Bəs bu sazişi regionda yeni güc balansının formalaşması baxımından necə qiymətləndirmək olar? “Məkkə Paktı”na gələcəkdə Azərbaycanın, daha sonra isə digər türk dövlətlərinin qoşulması mümkündürmü?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib ki, “Məkkə sazişi” NATO-nun 5-ci maddəsi məntiqində tərtib edilibsə, bu, müdafiə paktıdır.
Onun sözlərinə görə, məsələn, hər hansı ölkə Səudiyyə Ərəbistanına hücum etməyi düşünürsə, artıq qarşısında yalnız Səudiyyəni deyil, Türkiyə və Pakistanın da potensial reaksiyasını nəzərə almalı olacaq. Eyni məntiq Türkiyə və Pakistan üçün də keçərlidir:
“Tərəflər sazişin İrana qarşı olmadığını deyirlər. Bununla belə, sazişin regionda İran ətrafında hərbi-siyasi gərginliyin artdığı bir vaxtda imzalanması suallar yaradır. İranın dəstəklədiyi proksi qüvvələrdən olan
Yəmən Husiləri son günlər Səudiyyə Ərəbistanına ardıcıl zərbələr endirir. Məsələn, Husilər öncə PUA-larla Səudiyyə Ərəbistanının Nəcran hava limanına zərbə endirib. Bundan başqa, neft tankerini ballistik raketlərlə vurublar. Bu, Husilərin iyulun 22-dən bəri hədəfə aldıqları səkkizinci neft tankeridir.
“Guardian” nəşri Səudiyyə Ərəbistanının Husilərə qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyata hazırlaşdığını, ölkənin Müdafiə Nazirliyinin isə Türkiyə, Pakistan, Misir, Sudan və Cibuti də daxil olmaqla, 14 dövlətin çoxmillətli dəniz müdafiə koalisiyası ideyasını dəstəklədiyini açıqlayıb.
Əlbəttə, Husiləri İran dəstəkləsə də, bu, indiki məqamda “Məkkə sazişi” ölkələrinin İrana müdaxiləsi anlamına gəlmir. Lakin ABŞ-İran gərginliyi yenidən hərbi kontekstdə alovlanarsa və rəsmi Tehran ABŞ-ın regiondakı hərbi bazalarını yenidən hədəfə alarsa, Ankara-Ər-Riyad-İslamabad üçlüsünü İrana müdaxiləyə məcbur edə bilər.
Belə ki, İran NATO üzvlüyünü nəzərə alaraq Türkiyəyə zərbələr endirməsə də, Səudiyyə Ərəbistanına və Pakistana zərbələr endirə bilər. Bu isə faktiki olaraq “Məkkə sazişi” ölkələrinə hücum kimi qiymətləndirilərək İrana cavab zərbəsi və vəziyyətdən asılı olaraq müdaxilə imkanı yarada bilər.
“Məkkə sazişi” indiki məqamda üzv ölkələrə xarici təhdidlərə qarşı çəkindirmə məqsədi daşısa da, uzun perspektivdə riskləri özündə ehtiva edir. Çünki bu saziş hər şeydən əvvəl ABŞ-a İrana müdaxilə üçün dəstəkçi ölkələr qazandırır”.
Xatırladaq ki, avqustun 7-də Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhərində Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi imzalanıb. Saziş tərəflər arasında müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsini, birgə çəkindirmə imkanlarının artırılmasını nəzərdə tutur. Sənədin əsas müddəalarından birinə əsasən, tərəflərdən hər hansı birinə qarşı silahlı hücum hər üç ölkəyə qarşı hücum kimi qiymətləndiriləcək.
Sazişin konkret olaraq hər hansı ölkəyə qarşı yönəlmədiyi və sırf müdafiə xarakteri daşıdığı bildirilib. Eyni zamanda, razılaşmanın mövcud ikitərəfli və çoxtərəfli təhlükəsizlik mexanizmlərini əvəz etmədiyi qeyd olunur. Türkiyə rəsmiləri sənədi kollektiv çəkindirmənin gücləndirilməsi baxımından mühüm addım kimi qiymətləndiriblər”, - deyə politoloq fikrini tamamlayıb.
Nuray Paşşanlı
Bu mövzuda digər xəbərlər:Məkkə paktı sadəcə növbəti regional ittifaq deyil
11 Avqust 2026 11:36
İran rəsmisi Məkkə Paktı üzvləri ilə görüşdü
18 Sentyabr 2026 22:28
Məkkə paktı ölkələri Almaniyada görüşəcək Hakan Fidan
17 Noyabr 2026 23:23
Güc birlikdədir: Məkkə Paktı və Husi hərəkatının labüd faciəvi sonu
09 Sentyabr 2026 12:50
Misir də Məkkə paktı na qoşulur: Dünyada yeni qlobal güc mərkəzi yaradılır Təhlil
20 Avqust 2026 13:35
Baxış sayı:160
Bu xəbər 12 Avqust 2026 19:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir



Daxil ol
Online Xəbərlər
Xəbərlər
Hava
Maqnit qasırğaları
Namaz təqvimi
Kalori kalkulyatoru
Qiymətli metallar
Valyuta konvertoru
Kredit Kalkulyatoru
Kriptovalyuta
Bürclər
Sual - Cavab
İnternet sürətini yoxla
Neftin Qiyməti
Azərbaycan Radiosu
Azərbaycan televiziyası
Haqqımızda
TDSMedia © 2026 Bütün hüquqlar qorunur







Günün ən çox oxunanları



















