Icma.az
close
up
RU
Məktəblərdə bullinq: problemin səbəbləri və psixoloji nəticələri

Məktəblərdə bullinq: problemin səbəbləri və psixoloji nəticələri

Azertag portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bakı, 20 noyabr, AZƏRTAC

Məktəb uşaqların yalnız bilik və bacarıqlar qazandığı deyil, həm də şəxsiyyət kimi formalaşdığı, sosial münasibətlər qurmağı öyrəndiyi mühitdir. Lakin bəzən bu mühitdə şagirdlər arasında lağetmə, təhqir, alçaltma, təcridetmə və fiziki təzyiq kimi bullinq halları ilə qarşılaşılır. Belə davranışlar uşağın yalnız məktəb həyatına deyil, onun psixoloji vəziyyətinə, özünəinamına və gələcək sosial münasibətlərinə ciddi təsir göstərə bilər. Bəzi hallarda uşaqlar yaşadıqlarını bölüşməkdən çəkinir, bəzən isə aqressiv davranış nümayiş etdirən şagirdlərin özləri də müəyyən psixoloji və sosial problemlərin təsiri altında olurlar. Bu baxımdan bullinqin əlamətlərinin vaxtında müəyyənləşdirilməsi, həm zərərçəkən, həm də aqressiv davranış göstərən uşaqlarla düzgün psixoloji işin aparılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəs məktəblərdə bullinqə məruz qalan şagirdləri hansı davranış dəyişikliklərindən tanımaq olar? Bullinq edən uşaqların bu davranışlarının arxasında hansı səbəblər dayanır və məktəb psixoloqları problemin həlli istiqamətində hansı addımları atırlar?

Mövzu ilə bağlı Bakı şəhəri 83 nömrəli məktəb-liseyin psixoloqu Aynur Məmmədova AZƏRTAC-a açıqlamasında bildirib ki, bullinqə məruz qalan şagirdlərdə əsasən emosional və davranış dəyişiklikləri, məktəbə və təlim prosesinə marağın azalması, ünsiyyətdən qaçma və özünəqapanma halları müşahidə olunur.

Onun sözlərinə görə, belə uşaqlarda özünəinamın zəifləməsi, qorxu hissi, habelə fiziki əlamətlər meydana çıxa bilər. Ürəkbulanma, mədə ağrıları, iştahasızlıq və ya həddindən artıq iştaha da bullinqin yaratdığı psixoloji gərginliyin təzahürləri sırasındadır. Bu dəyişikliklər şagirdlərin təlim nəticələrinə də mənfi təsir göstərə bilər. Bullinq hallarının müəyyənləşdirilməsi üçün məktəb psixoloqu müxtəlif üsullardan istifadə edir. Buraya sinif mühitində və tənəffüs zamanı müşahidələrin aparılması, sinif rəhbərləri və fənn müəllimləri ilə əməkdaşlıq, şagirdlər arasında sorğuların təşkili, fərdi söhbətlər və valideynlərdən daxil olan məlumatların təhlili daxildir.

Psixoloq vurğulayıb ki, bullinqə məruz qalan şagirdlərlə psixoloji işin ilk mərhələsində etibarlı və təhlükəsiz ünsiyyət mühitinin yaradılması vacibdir. Uşaq başa düşməlidir ki, onun yaşadıqları diqqətlə dinlənilir, hissləri və fikirləri ciddiyə alınır, baş verənlərə görə günahlandırılmır. Şagirdlərin özünəinamını bərpa etmək, yaşadıqları psixoloji sarsıntının təsirlərini azaltmaq və sosial bacarıqlarını inkişaf etdirmək məqsədilə psixokorrektiv və inkişafetdirici məşğələlər keçirilir. Bu zaman müxtəlif rahatlama və nəfəs texnikalarından, eləcə də proyektiv üsullardan istifadə olunur.

Bullinq edən şagirdlərlə aparılan psixoloji işə də toxunan Aynurə Məmmədova bildirib ki, ilk növbədə, həmin uşaqlarla fərdi söhbətlər aparılmalı, aqressiv davranışın yaranma səbəbləri araşdırılmalıdır. Eyni zamanda, onlarda empatiya, məsuliyyət, emosional özünənəzarət və münaqişələri dinc yolla həll etmək bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş məşğələlər təşkil edilməlidir. Aqressiv davranışın arxasında müxtəlif sosial və psixoloji amillər dayana bilər. Bunlara ailədə aqressiv ünsiyyət və zorakılıq nümunələri, valideyn nəzarətinin və emosional dəstəyin çatışmazlığı, diqqət və qəbul olunma ehtiyacı, özünü yaşıdlarından üstün göstərmək və qrup daxilində nüfuz qazanmaq istəyi daxildir. Həmçinin empatiya və emosiyaları idarəetmə bacarıqlarının zəifliyi, mənfi sosial mühit və yaşıdların mənfi təsiri də bu davranışlara səbəb ola bilər.

“Bullinqin təkrarlanmaması üçün yalnız hadisənin birbaşa iştirakçıları ilə deyil, digər şagirdlər, müəllimlər və valideynlərlə də profilaktik və maarifləndirici işlər aparılmalıdır. Bullinq sadəcə şagirdlər arasında baş verən münaqişə deyil. Bu, uşağın psixoloji təhlükəsizliyinə, özünəinamına və sosial inkişafına mənfi təsir göstərən ciddi problemdir. Buna qarşı mübarizədə əsas məqsədimiz yalnız baş vermiş hadisəyə reaksiya vermək deyil, onun qarşısını almaqdır. Bunun üçün şagird, müəllim, valideyn və məktəb psixoloqu arasında davamlı əməkdaşlıq olmalıdır. Hər bir şagird özünü təhlükəsiz, dəyərli və qəbul olunmuş hiss etməlidir. Bullinqin qarşısının alınması yalnız cəza tədbirləri ilə deyil, təhlükəsiz mühitin yaradılması, düzgün müdaxilə və davranışın dəyişdirilməsi ilə mümkündür”, - deyə psixoloq fikrini yekunlaşdırıb.

Müxbir - Nərmin Muradzadə

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:90
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 17:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see333

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see314

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see305

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see302

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see293

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see284

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see264

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see260

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see253

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see250

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see247

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see244

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see238

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see237

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see230

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see217

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see202

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see202

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri