Məktəblərdə psixoloqların rolu artırılmalı, qrup terapiyaları keçirilməlidir AÇIQLAMA

"Son dövrlərdə yeniyetmələr arasında aqressiv davranışlara daha çox rast gəlinməsi cəmiyyət üçün narahatedici haldır. Yeniyetməlik dövrü özü uşaqlıqdan yetkinliyə keçid mərhələsidir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a psixoloq Zeynəb Əyyubova yeniyetmələrin aqressiv davranışlarından danışarkən bildirdi.

Onun sözlərinə görə, bu dövrdə bədəndə, beyində və emosional sahədə baş verən dəyişikliklər, bir çox hallarda emosional balanssızlıqlara və aqressiyaya səbəb ola bilir:

"Yeniyetmələrdə aqressiyanın yaranmasının bir neçə əsas səbəbi var. Hormonal dəyişikliklər, bu dövrdə baş verən hormonal partlayışlar gənclərin emosiyalarını idarə etməsini çətinləşdirir. Bu səbəbdən qəzəb və aqressiya halları artır. Ailə mühiti, ailədə baş verən konfliktlər, valideynlər arasında anlaşmazlıqlar və ya aqressiv davranış modelləri uşaqlara da ötürülür. Əgər uşaq zorakılığa və ya psixoloji təzyiqə məruz qalırsa, bu, onun da aqressiv davranmasına səbəb ola bilər. Sosial təzyiqlər və məktəb mühiti, yeniyetmələr bu dövrdə həmyaşıdları tərəfindən qəbul olunmaq istəyirlər. Əgər özlərini sosial cəhətdən təcrid olunmuş, rədd edilmiş və ya təhqir olunmuş hiss edirlərsə, bu, onların özlərini qoruma mexanizmi kimi aqressiv davranmalarına səbəb ola bilər. Zəif emosional tənzimləmə bacarığı, uşaqlıqdan düzgün emosional bacarıqlar formalaşmayıbsa, yeniyetmə emosiyalarını necə ifadə etməyi bilmədiyindən onu aqressiya ilə göstərməyə başlayır. Rəqəmsal texnologiyaların təsiri, video oyunlarda, filmlərdə və sosial şəbəkələrdə tez-tez zorakı səhnələrə rast gəlinir. Yeniyetmələr zamanla bu davranışları normallaşdıra bilər və reallıqda da bu formada reaksiya verə bilərlər".

Psixoloq qeyd etdi ki, bu vəziyyətin aradan qaldırılması üçün sistemli və çoxsahəli yanaşmaya ehtiyac var.

"Valideynlərə övladları ilə necə sağlam və dəstəkləyici ünsiyyət qurmalı olduqları barədə maarifləndirici işlər aparılmalıdır. Valideynlər aqressiv davranış qarşısında cəza və ya qadağa ilə deyil, anlayışla və yönləndirmə ilə yanaşmalıdır.
Məktəblərdə psixoloqların rolu artırılmalı, yeniyetmələrlə müntəzəm fərdi və qrup terapiyaları keçirilməlidir. Emosional intellektin inkişafına yönəlik məşğələlər aparılmalıdır. Yeniyetmələrə öz emosiyalarını necə düzgün ifadə etmək, stres və qəzəbi necə idarə etmək barədə təlimlər verilməlidir. Özünüifadə bacarıqları inkişaf etdikcə, aqressiyanın azalması müşahidə olunur.
İdman, incəsənət, könüllülük kimi sahələrə cəlb olunan yeniyetmələr daha az aqressiv davranış nümayiş etdirirlər. Bu fəaliyyətlər onların özünüifadə imkanlarını artırır və psixoloji rahatlıq qazandırır. Bəzən aqressiyanın arxasında depressiya, özgüvənsizlik, travmatik hadisələr və ya şəxsiyyət pozuntuları ola bilər. Bu hallarda psixoloq və psixiatr yardımı mütləqdir", - deyə Z.Əyyubova bildirdi.

Aytəkin TOFİQQIZI