Məsələ Polad Bülbüloğlunun evliliyidirmi?

Bir insanın hansı yaşda ailə qurması, ümumiyyətlə, onun tənqid olunmalı məsələsi deyil. 25 yaşında da, 45 yaşında da, 60 yaşında da, 81 yaşında da insanın həyatında özünə həyat yoldaşı seçmək haqqı var.

Əgər ortada zorakılıq, hüquq pozuntusu, aldatma, kiminsə haqqına girmə kimi ictimai və mənəvi məsələ yoxdursa, iki yetkin insanın birlikdə yaşamaq qərarı onların şəxsi işidir.

İnsan ömrünün müəyyən yaşdan sonra bitdiyini düşünmək isə əslində cəmiyyətin yaratdığı qəribə bir stereotipdir. Sanki insan 70-80 yaşına çatanda daha sevməməli, aşiq olmamalı, yeni münasibət qurmaq istəməməli, həyatına yeni səhifə açmamalıdır. Halbuki yaş yalnız insanın təqvimdəki yerini göstərir; onun duyğularının yaşını yox.

Bu baxımdan, Polad Bülbüloğlunun 81 yaşında üçüncü dəfə ailə qurması ilk növbədə şəxsi seçim kimi qəbul edilməlidir.

Burada bir sual ortaya çıxır: bəs niyə bu qədər insanın diqqətini çəkir?

Çünki söhbət sadəcə bir insanın evlənməsindən getmir. Söhbət Polad Bülbüloğlu haqqında cəmiyyətdə illər ərzində formalaşmış münasibətdən də gedir.

Polad Bülbüloğlu Azərbaycanda kifayət qədər tanınmış, böyük sənət yolu keçmiş, uzun müddət dövlət vəzifələrində çalışmış, keçmiş mədəniyyət naziri, Rusiyadakı keçmiş səfir olan bir şəxsdir. Ona görə də onun həyatının ictimai tərəfi onsuz da adi vətəndaşdan daha çox diqqət çəkir. Üstəlik, onun siyasi və ictimai fəaliyyəti ilə bağlı cəmiyyətdə birmənalı münasibət yoxdur.

Məhz burada məsələ bir qədər mürəkkəbləşir.

İnsanlar bəzən bir şəxsi sevmədikləri üçün onun etdiyi hər şeyi avtomatik olaraq mənfi qiymətləndirməyə başlayırlar. Yaxşı etdiyi işə də şübhə ilə baxırlar, pis etdiyi işə isə əlavə mənalar yükləyirlər. Beləliklə, konkret hadisənin özündən daha çox, həmin hadisəni edən şəxs müzakirə olunur.

Polad Bülbüloğlunun başına gələn də müəyyən mənada budur.

Onu tənqid edənlərin hamısını haqsız saymaq da düzgün olmaz. Çünki ictimai şəxs haqqında danışarkən onun şəxsi həyatı ilə ictimai obrazını tamamilə bir-birindən ayırmaq həmişə mümkün deyil. Xüsusən də insan uzun illər dövlət vəzifələrində çalışıbsa, deputatdırsa və cəmiyyətin qarşısında müəyyən məsuliyyət daşıyırsa, onun davranışları təbii olaraq daha çox müzakirə edilir.

Üstəlik, üçüncü evlilik faktı bəzi insanlarda müəyyən suallar doğura bilər. “Niyə bu yaşda?”, “Niyə yenidən evlilik?”, “Üçüncü dəfə ailə qurmağa ehtiyac varmı?” kimi sualların yaranması başadüşüləndir. İnsanların bunu müzakirə etməsi də təəccüblü deyil.

Amma müzakirə ilə qınaq arasında böyük fərq var.

Bir insanın həyat seçimlərini başa düşməmək başqa şeydir, həmin seçimə görə onu alçaltmaq tamam başqa.

Mən, məsələn, 81 yaşında bir insanın niyə evləndiyini özüm üçün maraqlı hesab edə bilərəm. Hətta bu qərarı qeyri-adi də saya bilərəm. Amma bundan nəticə çıxarıb “bu yaşda evlənmək ayıbdır” demək artıq şəxsi həyat üzərində kollektiv hökm verməkdir.

Bəlkə də, ən böyük problemimiz elə budur: başqasının həyatını öz həyatımızın qaydaları ilə ölçürük.

Biz özümüz üçün “mən bu yaşda belə etmərəm” deyirik və sonra bunu “deməli, heç kim belə etməməlidir” formasına salırıq. Halbuki hər insanın həyatının ssenarisi fərqlidir. Kimisi 25 yaşında ailə qurub xoşbəxt olur, kimisi 40 yaşında. Kimisi bir dəfə evlənir, kimisi ikinci dəfə. Kimisi isə həyatının sonrakı mərhələsində özünü yenidən ailə münasibətində tapır.

İnsan qocalanda sadəcə qocalır; hissləri qocalmaq məcburiyyətində deyil.

Hətta burada bir qədər ikili standart da görmək mümkündür. Yaşlı kişilərin gənc qadınlarla münasibətləri haqqında cəmiyyətin müəyyən hissəsində “kişidir də” məntiqi ilə daha yumşaq danışılır, qadınların həyatın sonrakı mərhələsində şəxsi seçim etməsinə gəldikdə isə çox daha sərt münasibət ortaya çıxa bilir. Deməli, məsələ təkcə yaş deyil. Məsələnin içində cəmiyyətin ailə, kişi, qadın və “qocalıq” haqqında köhnə təsəvvürləri də var.

Bununla belə, Polad Bülbüloğlu məsələsində cəmiyyətin ona qarşı sərt münasibətinin bir səbəbini də görməzdən gəlmək olmaz: insanlar onu yalnız sənətçi kimi qəbul etmirlər.

Əgər söhbət yalnız bəstəkardan və müğənnidən getsəydi, bəlkə də reaksiyalar bu qədər kəskin olmazdı. Amma uzun illər siyasi və dövlət sisteminin içində olan, yüksək vəzifələr tutan bir şəxsin ictimai imici onun haqqında formalaşan münasibətdə böyük rol oynayır.

Başqa sözlə, bəzi insanlar onun evliliyinə əslində evlilik kimi yox, Polad Bülbüloğlu haqqında əvvəldən mövcud olan fikirlərinin növbəti təsdiqi kimi baxırlar.

Polad Bülbüloğlunu siyasətçi kimi tənqid etmək olar. Onun dövlət idarəçiliyindəki fəaliyyətinə qiymət vermək olar. Səfirlik fəaliyyətini, deputatlığını, mədəniyyət siyasətini müzakirə etmək olar. Hətta onun sənət yaradıcılığı ilə bağlı belə fərqli fikirlər söyləmək mümkündür.

Amma 81 yaşında evlənməsi bunların heç biri ilə eyni kateqoriyada deyil.

Bu, onun şəxsi həyatıdır.

Və bəlkə də bu hadisəyə ən sağlam münasibət belə olardı: “Bu, onun seçimidir. Mən bu seçimi bəyənə də bilərəm, bəyənməyə də bilərəm. Amma onun həyatını idarə etmək mənim işim deyil”.

Əlbəttə, bu hadisənin mediada müzakirə olunması başadüşüləndir. Çünki məşhur şəxslərin həyatı ictimai maraq doğurur. Ancaq ictimai maraq şəxsi həyata müdaxilə etmək üçün avtomatik icazə vermir.

Ən maraqlısı isə budur ki, Polad Bülbüloğlunun 81 yaşında evlənməsi haqqında bu qədər danışan cəmiyyət əslində bir qədər də özünü müzakirə edir. Çünki məsələ yalnız Polad Bülbüloğlu deyil. Məsələ bizim yaşlı insanlara baxışımızdır. Məsələ bizim sevgi anlayışımızdır. Məsələ insanın müəyyən yaşdan sonra “həyatdan çıxmış” hesab edilməsi ilə bağlı stereotiplərimizdir.

Bəlkə də, 81 yaşında evlənmək bizə qəribə gəlir, çünki biz həyatın müəyyən yaşdan sonra yalnız xəstəliklər, xatirələr, övladlar və nəvələrdən ibarət olduğunu düşünürük. Halbuki insanın içində yaşamaq istəyi, sevmək istəyi, yanında birinin olmasına ehtiyac heç bir təqvim rəqəmi ilə yox olmur.

Ona görə Polad Bülbüloğlunun üçüncü dəfə ailə qurmasını nə qəhrəmanlıq, nə də faciə kimi təqdim etməyə ehtiyac var.

Sadəcə bir insanın həyatında verdiyi qərardır.

Əgər biz həqiqətən onun qərarını tənqid etmək istəyiriksə, əvvəlcə özümüzdən soruşmalıyıq: bizi narahat edən onun 81 yaşında evlənməsidir, yoxsa bizim onsuz da ona qarşı olan münasibətimiz?

Çünki bəzən insanı etdiyi hərəkətə görə yox, kim olduğuna görə mühakimə edirik.

Polad Bülbüloğlu da məhz buna görə tənqid edilir. İctimai obrazına görə etdiyi hər şey adamlara batır.

Elmar
Gununsesi.info