Moskva Dəməşq xəttində yeni səhifə: Əl Şaraa Rusiyadan balanslı siyasət istəyir

Putinlə-Əl-Şaraa görüşünün mərkəzindəSuriya-Rusiya münasibətlərinin gələcək istiqaməti dayanacaq

Rusiya prezidenti Vladimir Putin bu gün Moskvada işgüzar səfərdə olacaq Suriyanın müvəqqəti prezidenti Əhməd əl-Şaraa ilə danışıqlar aparacaq.

Bu barədə Kremldən bildirilib.

Qeyd olunub ki, dövlət başçıları ticarət-iqtisadi və humanitar sahələrdə ikitərəfli əlaqələrin hazırkı vəziyyətini və inkişaf perspektivlərini, həmçinin Yaxın Şərq gündəmini müzakirə edəcəklər.

Eyni zamanda "Reuters" və "Al Wakeel News" mənbələri məlumat yayıb ki, Suriya prezidenti Əhməd əş-Şaraa Putinlə görüşdə sabiq lider Bəşər Əsədin mümkün cinayətlər üzrə məhkəməyə çıxarılması üçün rəsmi olaraq ekstradisiya tələb etməyə hazırlaşır. 

Tərəflərin danışıqlarda həm ikitərəfli münasibətlərin gələcək istiqamətini, həm də Yaxın Şərqdə baş verən proseslərə birgə yanaşmanı müəyyənləşdirməsi gözlənilir.

Hərbi-siyasi ekspert Həşim Səhrablı Sherg.az-a deyib ki, öncəliklə Ukrayna müharibəsinin Rusiyaya təsirini, həmçinin Yaxın Şərqdə baş verənləri də nəzərə almaq vacibdir:

"Əhməd əl-Şaraa hakimiyyətə gələndə çalışırdı ki, Moskvanın təsirlərini mümkün qədər azaltsın. Hətta Rusiyanın oradakı hərbi bazalarının fəaliyyətinin dayandırılması və ya minimallaşdırılması istiqamətində addımlar atıldı. Lakin sonrakı dövrlərdə regionda daha ciddi ocaqların yaranma riski üzə çıxdı. İsrailin növbəti addımları və Rusiyaya qarşı anti-Çin qüvvələrin fəallaşması Əl-Şaraa rəhbərliyini müəyyən mənada geri çəkilməyə məcbur etdi. Yeni Suriya hakimiyyəti başa düşdü ki, mərkəzləşdirilmiş sistem qurulmayana, ölkə vahid şəkildə mərkəzi hakimiyyətə tabe edilməyənə, daxildəki müstəqil qruplar aradan qaldırılmayana və xarici müdaxilələr -xüsusilə üçüncü ölkələrin təsirləri həddən artıq mövcud olduqca, Rusiyaya, Çinə və digər güclərə münasibətdə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bu güclər hələ də Yaxın Şərqin, xüsusən Suriyanın siyasi həyatının formalaşmasında mühüm rol oynayırlar. ABŞ-nin isə rolu aydındır. Rusiya isə Əsəd rejimi dövründə bağlanmış razılaşmalar və orada formalaşmış möhkəm mövqeyi ilə hələ də bölgədə əsas iştirakçılardan biridir. Çin də son illərdə Yaxın Şərqə daha aktiv daxil olub və İran kimi regional aktorları qərbə qarşı geosiyasi balansda dəstəkləyən əsas dünya güclərindən birinə çevrilib. Bu səbəbdən Suriyada və ümumiyyətlə Yaxın Şərqdəki reallıqları müzakirə edərkən bu amilləri nəzərə almamaq olmaz".

Analitik qeyd edib ki, Putinlə Əhməd Əl-Şaraa arasındakı görüşün mərkəzində məhz Suriya-Rusiya münasibətlərinin gələcək istiqaməti dayanacaq:

"Əl-Şaraa həm Bəşər Əsəd, həm də Hafiz Əsəd səviyyəsində bir lider olmayacaq. O, ölkəsinin müstəqilliyini qorumaq, beynəlxalq siyasətdə daha müstəqil və öz maraqlarını müdafiə edə bilən Suriya yaratmaq məqsədindədir. Lakin bunun üçün ilk növbədə terrorçuluqla mübarizə aparmaq, ölkəni vahidləşdirmək və mərkəzi hakimiyyəti bərpa edib gücləndirmək lazımdır. Məhz bu şərtlər təmin olunduqdan sonra Suriya regional rəqabətdə daha müstəqil mövqe tuta bilər. Bu kontekstdə Əl-Şaraa Rusiyadan ölkəsinə, Bəşər Əsəd dövründə olduğu kimi, müstəmləkə kimi deyil, müstəqil dövlət kimi yanaşma gözləyəcək. Həmçinin Suriyanın hüquq və maraqlarının tanınmasını tələb edəcək. Eyni zamanda o, həm müstəqillik, həm də balanslı xarici siyasət prinsiplərini qorumağa çalışacaq. Əgər Əl-Şaraa bunu bacararsa, Rusiya ilə münasibətlər zaman-zaman yeni hakimiyyətin maraqlarına uyğun şəkildə tənzimlənə bilər. Rusiya isə indiki geosiyasi reallıqlar fonunda Suriyada qurulacaq yeni modelin öz maraqlarına zidd olmasından ehtiyat edə bilər. Bu səbəbdən Moskva məsələlərə ehtiyatla yanaşır. Rusiyanın Suriyada maraqları arasında hərbi bazaların saxlanılması, xüsusən Aralıq dənizi sahillərindəki mövqelərin qorunması xüsusi yer tutur. Bu bazalar yalnız Suriyadakı maraqların təminatı üçün vasitə deyil. Eyni zamanda Rusiyanın Aralıq dənizi üzərindən Şimali Afrika və dolayısı ilə Afrika siyasətinə təsir göstərməsi, rus meyilli qüvvələri dəstəkləməsi və materiyalar silah, logistika və digər texniki yardımların daşınması üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Moskva, görüşdə öz şərti kimi Suriyadakı bazaların vəziyyəti ilə bağlı tələblər qoya bilər. Hansı məsələlərin razılaşdırılacağı və hansı mövzuların növbəti görüşlərə saxlanılacağı isə görüşdən sonra daha dəqiq məlum olacaq. Nəticə etibarilə, görüş regional və qlobal aktorların təsiri altında baş verən dinamikaları nəzərə almalıdır. Suriyanın daxili sabitliyi və mərkəzləşməsi, terrorla mübarizə və xarici güclərlə balanslı münasibətlər bu dialoqda əsas rol oynayacaq".