Müasir dövrdə bu hal təkcə fərdi davranış pozuntusu kimi deyil,... SOSİOLOQ ŞƏRH ETDİ

"Telefonomaniya – yəni mobil telefondan, xüsusilə də sosial şəbəkələrdən və smart texnologiyalardan həddən artıq asılılıq bu gün cəmiyyətin bütün təbəqələrinə sirayət edən ciddi sosial problemdir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında sosioloq Aydın Xan Əbilov deyib.

Onun sözlərinə görə, müasir dövrdə bu hal təkcə fərdi davranış pozuntusu kimi deyil, həm də ictimai həyatın, ailə münasibətlərinin, təhsil və əmək məhsuldarlığının keyfiyyətinə birbaşa təsir edən təhlükəli bir tendensiyadır: "Əvvəllər telefon insanların sadəcə əlaqə vasitəsi idi, indi isə o, həyatın mərkəzinə çevrilib. Xüsusilə gənclər və yeniyetmələr üçün telefon bir növ kimlik göstəricisinə, sosial varlığın ölçüsünə çevrilib. Sosial mediada “bəyənilmə” və “izlənmə” sayı üzərindən formalaşan virtual status insanları real həyatdan uzaqlaşdırır, sosial tənhalığa və özünə qapanmaya gətirib çıxarır. Bu proses nəticəsində insanlar getdikcə reallıqla əlaqəsini itirir, münasibətlərin dərinliyindən çox səthi ünsiyyət formalarına üstünlük verirlər. Telefonomaniya ailə və cəmiyyət münasibətlərinə də ciddi zərbə vurur. Valideynlər və övladlar arasında ünsiyyət azalır, insanlar bir evdə olsalar da bir-birlərinə deyil, ekranlara baxırlar. İş və təhsil mühitində diqqətin dağılması, məsuliyyət hissinin zəifləməsi, asılılıq nəticəsində yaranan stress və emosional gərginlik cəmiyyətdə sosial balansı pozur. Sosial mediada yaradılan saxta mükəmməllik obrazları isə xüsusilə gənclərdə özünə inamsızlıq, narazılıq və sosial müqayisə hissini artırır. Bu problemdən xilas olmağın əsas yolu texnologiya ilə məsafə saxlamağı öyrənməkdir. Telefon gündəlik həyatın məqsədinə çevrilməməli, bir vasitə kimi qalmalıdır. Fərdlər öz zamanlarını idarə etməyi, texnologiyadan məqsədyönlü şəkildə istifadə etməyi bacarmalıdırlar. Valideynlər övladlarına erkən yaşlardan balanslı istifadə vərdişlərini aşılamalı, məktəblər və universitetlər “rəqəmsal savadlılıq” dərslərində bu məsələni sosial məsuliyyət kontekstində izah etməlidirlər.

Eyni zamanda, dövlət və ictimai təşkilatlar bu istiqamətdə maarifləndirici layihələr həyata keçirməli, “rəqəmsal asılılıqla mübarizə” proqramlarının əhatəsini genişləndirməlidirlər. Mədəni, idman və ictimai tədbirlərin təşviqi insanları real ünsiyyət və fəaliyyət mühitinə qaytarmaq üçün ən təsirli vasitələrdəndir. Nəticə etibarilə, telefonomaniya texnoloji deyil, mənəvi problemdir. İnsan texnologiyanın sahibi olmalıdır, əsiri yox. Xilas yolu ondan imtina etməkdə deyil, onun üzərində nəzarəti bərpa etməkdədir. Texnologiya insanın həyatını asanlaşdırmalı, onu həyatın mənasından uzaqlaşdırmamalıdır".