Multikulturalizm bu gün dünyada fərqli səviyyələrdə inkişaf edir ŞƏRH EDİLDİ

"Multikulturalizm bu gün dünyada fərqli səviyyələrdə inkişaf edir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun müəllimi, "Hacı Cavad" məscidinin imamı, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru İbrahim Quliyev deyib.

O bildirib ki, multikulturalizm regiondan asılı olaraq müxtəlif çətinliklərlə üzləşir: "Ümumilikdə, aşağıdakı tendensiyalar müşahidə olunur:

1. Qlobal Perspektivdə Multikulturalizm

Qərb ölkələri – Avropa və Şimali Amerikada multikulturalizm siyasətləri fərqli nəticələr verib. Məsələn, Kanada və Avstraliya bu konsepsiyanı uğurla tətbiq edir, lakin bəzi Avropa ölkələrində (Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya) miqrasiya problemləri və sosial inteqrasiya məsələləri çətinliklər yaradır.

Asiya və Yaxın Şərq – Bəzi Asiya ölkələrində (məsələn, Sinqapur, Hindistan) multikulturalizm rəsmən dəstəklənsə də, müəyyən dini və etnik qarşıdurmalar baş verir. Yaxın Şərqdə isə multikulturalizm çox vaxt siyasi və dini ziddiyyətlərə görə çətinliklərlə qarşılaşır. Afrika və Latın Amerikası – Etnik müxtəliflik yüksək olsa da, bəzi bölgələrdə bu fərqlilik sosial və iqtisadi problemlərə səbəb olur.

2. Azərbaycan və Multikulturalizm

Azərbaycan multikulturalizmi dövlət səviyyəsində dəstəkləyən ölkələrdən biridir. Azərbaycan modelində: Müxtəlif etnik və dini icmalar arasında sülh və əməkdaşlıq mövcuddur.

"Bakı Prosesi" kimi beynəlxalq təşəbbüslərlə qlobal multikulturalizmə töhfə verilir. Prezident İlham Əliyevin siyasətində multikulturalizm önəmli yer tutur və Azərbaycan bu sahədə nümunəvi ölkələrdən biri hesab olunur.

3. Multikulturalizmin Qarşılaşdığı Çətinliklər

İnteqrasiya problemləri – Miqrant icmalar bəzi cəmiyyətlərdə sosial, mədəni və iqtisadi maneələrlə üzləşir.
Radikalizm və ayrı-seçkilik – Bəzi ölkələrdə multikulturalizmə qarşı populist siyasətlərin artması bu ideyanın sarsılmasına səbəb ola bilər.
Qloballaşma və milli kimlik – Bəzi cəmiyyətlər multikulturalizmi milli dəyərlərə təhdid kimi görür.

4. Gələcək Perspektivlər

Multikulturalizmin inkişafı üçün effektiv inteqrasiya siyasətləri, təhsil proqramları və sosial layihələr vacibdir. Süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar da mədəni müxtəlifliyin təşviqində mühüm rol oynaya bilər.
Ümumilikdə, multikulturalizm bu gün müxtəlif ölkələrdə fərqli formada tətbiq olunur və uğuru əsasən sosial və siyasi yanaşmalardan asılıdır. Sizin konkret bir ölkə və ya region haqqında sualınız varsa, daha dəqiq analiz edə bilərəm.

Multikulturalizmlə bağlı ölkəmizdə hansı siyasət həyata keçirilir?

Azərbaycan multikulturalizmi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir və bu sahədə bir sıra mühüm addımlar atılıb. Ölkədə multikulturalizmin inkişafı üçün hüquqi baza yaradılıb, elmi tədqiqatlar aparılır və müxtəlif beynəlxalq təşəbbüslər irəli sürülür.

1. Multikulturalizm Siyasətinin Əsas Prinsipləri

Dini və etnik müxtəlifliyin qorunması – Azərbaycan çoxmillətli və çoxkonfessiyalı ölkədir. Ölkədə yaşayan müxtəlif xalqlar və dini icmalar sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində fəaliyyət göstərir. Dövlət dəstəyi və qanunvericilik bazası – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunları bütün vətəndaşların hüquq bərabərliyini təmin edir. Ölkədə dini tolerantlıq və multikulturalizm dövlət səviyyəsində qorunur.

Təhsil və elmi araşdırmalar – Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dillər Universiteti və digər ali məktəblərdə multikulturalizm fənni tədris olunur.
Beynəlxalq əməkdaşlıq – Azərbaycan dünyada multikulturalizm ideyasının təbliğinə töhfə vermək üçün bir sıra beynəlxalq təşəbbüslərlə çıxış edir.

2. Multikulturalizmə Dəstək Verən Qurumlar və Layihələr

Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi (BBMM) – 2014-cü ildə yaradılıb və əsas məqsədi ölkədə və dünyada multikultural dəyərləri təbliğ etməkdir.
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi – Dini icmaların fəaliyyətini tənzimləyir və onların inkişafına dəstək göstərir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) – Multikulturalizm mövzusunda tədqiqatlar aparır.
Bakı Prosesi – 2008-ci ildə Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə irəli sürülüb və Avropa ilə İslam dünyası arasında dialoqu gücləndirmək məqsədi daşıyır.

3. Multikulturalizmə Dair Siyasi Təşəbbüslər

2016-cı ilin “Multikulturalizm ili” elan edilməsi – Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2016-cı il Azərbaycanda "Multikulturalizm ili" elan olunub və bu çərçivədə bir sıra tədbirlər həyata keçirilib.

Multikulturalizmin universitetlərdə tədrisi – Azərbaycanın müxtəlif ali məktəblərində “Azərbaycan multikulturalizmi” fənni tədris olunur və bu fənn bir sıra xarici universitetlərdə də öyrədilir.

Dini və etnik azlıqlara dəstək – Azərbaycanda yaşayan müxtəlif dini və etnik icmalara dövlət tərəfindən maliyyə yardımları göstərilir, onların mədəniyyətini qorumaq üçün müxtəlif layihələr həyata keçirilir.

4. Multikulturalizmin Gələcək İnkişafı Üçün Addımlar

Gənclərin maarifləndirilməsi – Multikultural dəyərlərin gənclər arasında daha geniş təbliğ edilməsi üçün yeni proqramlar həyata keçirilə bilər.
Beynəlxalq arenada təşviq – Azərbaycan bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlığı daha da genişləndirə bilər.

Rəqəmsal multikulturalizm platformalarının yaradılması – Multikulturalizm və dini tolerantlıq mövzusunda onlayn resursların və təhsil proqramlarının inkişafı mümkündür.

Ümumiyyətlə, Azərbaycan multikulturalizm siyasətini aktiv şəkildə həyata keçirir və bu sahədə həm yerli, həm də beynəlxalq səviyyədə nümunəvi ölkələrdən biri hesab olunur".