Münaqişə bölgəsindən qaçan miqrant getdiyi ölkəyə ictimai siyasi və iqtisadi problemləri də aparır

İran 4 milyon Əfqanıstan vətəndaşını deportasiya edir “The Sunday Times” nəşri yazır ki, İran bu il 1 milyondan çox insanı deportasiya edib. Xüsusi bir halda isə 40 min nəfər cəmi bir neçə saat ərzində sərhədə aparılaraq, deport edilib. İran rəsmilərinin verdiyi açıqlamaya görə, 2025-ci ilin sonuna qədər təxminən 4 milyon əfqan vətəndaşı ölkədən deport olunacaq. Deportasiyanın əsas səbəbi kimi İranda “qeyri-qanuni miqrasiyanın artması, ictimai təhlükəsizlik və iqtisadi problemlər” göstərilir. Rəsmi Tehran iddia edir ki, ölkədə sənədsiz yaşayan əfqanlar arasında işsizliyin, cinayətlərin və sosial gərginliyin artması müşahidə olunur.

Milli Məclisin deputatı Azər Allahverənov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bidirib ki, uzun müddətdir ki, BMT-nin ixtisaslaşmış qurumları, nə bilim minilliklərin məqsədləri və minillik məqsədləri və digər məsələlər fonunda miqrantlarla münasibətdə daha humanist mövqeyin sərgilənməsi siyasəti dövlətlər tərəfindən açıq aşkar həyata keçirməkdə idi.

Azər Allahverənov

“Bu çağırışlar bilavasitə ona hesablanmışdı ki, yeni miqrantlar, xüsusilə də qaçqın və məcburi köçkün statusunda olan şəxslər həssas qruplardan olan insanlardır və dövlətlər buna humanistlik nümayiş etdirməli, bu məsələdə daha qabarıq şəkildə onlara dəstək proqramlarının həyata keçirilməsi üçün zəruri addımlar atmalıdırlar. Bu dövlətlər arasında, xüsusilə də Avropa ölkələri son hadisələr fonunda, Rusiya-Ukrayna müharibəsi və Yaxın Şərqdə baş verən münaqişələr nəticəsində Avropa ölkələrinə üz tutan çoxsaylı miqrant axını fonunda, eyni zamanda Əfqanıstanda baş verən hadisələr zamanı İrana çoxsaylı əfqan qaçqının gəlişi, həmçinin Türkiyəyə Suriyadan, İraqdan və digər Yaxın Şərq ölkələrindən qaçqın axın onu göstərdi ki, dövlətlər bu çağırışlar fonunda mümkün dəstəkləri göstərirlər.

Bu dəstək uzunmüddətli və ya davamlı ola bilməz. Qısa bir müddəti əhatə edə bilər ki, burada bir neçə ildən söhbət gedir. Təbii ki, o zəruri ilkin dəstəyin göstərilməsi həmin şəxslərin düşdüyü çox çətin vəziyyətdən xilası kimi dəyərləndirilə bilər. Həmin ölkələr nə qədər də çətin olsa, daha qətiyyətli şəkildə dəstək proqramları həyata keçirirlər. İran məsələn Əfqanıstandan gələn çoxsaylı qaçqınların məskunlaşdığı ölkələrdən biri oldu. Hətta Talibanın hakimiyyətə ilk dəfə gəlişi zamanı üç milyona qədər əfqan qaçqının İrana üz tutması baş verdi. Sonra onların müəyyən bir qismi geri qayıtdı. Müəyyən bir qismi Türkiyəyə keçdi, müxtəlif ölkələrə üz tutdu. Amma sonrakı hadisələr fonunda artıq müharibənin alovlandığı bir şəraitdə Əfqanıstanda həmin miqrantların qaçqınların sayında kəskin artım müşahidə edildi. Təqribən 7-8 il bundan qabaq İranda məskunlaşan əfqan qaçqınların sayı təqribən 5 milyon civarında idi. Sonra müəyyən azalmalar oldu. İndi də artıq rəsmi qurumların verdiyi məlumatdan bəlli olur ki, təqribən 4 milyon əfqan qaçqını var”- deyən deputat qeyd edib ki, bu, böyük bir rəqəmdir və dövlət üçün həqiqətən də çox böyük bir yükdür.

“Burada müxtəlif dəstək proqramları, məskunlaşma, sosial yardım paketləri, tibbi müayinələr və digər çox spektrli dəstəkdən söhbət gedir ki, bunu da dövlət uzun müddət təmin edə bilməz deputat hesab edir ki, bu gün İran hökuməti işsizlik, cinayət, sosial gərginlik və digər məsələləri öz planına çəkir. Azər Allahverənov vurğulayıb ki, əslində harada güclü qaçqın axını varsa, o dövlətlər bu müstəvidə müəyyən problemlərlə üzləşirlər.

İradə Cəlil, Bizimyol.info