Muzey və tarixi abidələrdə çəkiliş aparmaq qadağandır? “Bu, hüququn pozulmasıdır!”

“Ümumi qaydalardan başqa hər bir muzey ixtiyar sahibidir ki, özünə aid xüsusi qaydalar qəbul etsin. Məsələn, rəngkarlıq əsərlərinin yaxından işıqçıxan aparatlarla çəkilməməsi kimi əsərə mənfi təsir edə bilər. Odur ki, hər bir muzeyin öz daxili qaydaları var”.

Bu sözləri "Yeni Sabah"a sənətşünas Sədaqət Zaurqızı deyib.

O bildirib ki, muzeyin, yaxud hansısa tarixi abidənin kənarında çəkiliş aparamağa məhdudiyyət qoymağa ümumiyyətlə ixtiyar yoxdur:

“Hər bir muzeyin öz daxili qaydaları var. Adətən, onlar muzey saytlarında yerləşdirilir.

Ümumiyyətlə, açıq məkanda çəkiliş aparmağın texniki baxımdan abidəyə heç bir zərəri yoxdur. Düşünürəm ki, buna məhdudiyyət qoyulmamalıdır. Amma elə bir eksponat ola bilər ki, onun çəkilişinə icazə yoxdur və xaricdə göstərilməsi istənilmir.

Bəzən foto-video çəkilişə qadağa savadsızlıqdan irəli gəlir. Sözsüz ki, sərgiyə gələnin, yaxud turistin hüququnun pozulması deməkdir”. 

Sənətşünas qeyd edib ki, bəzi muzeylərdə çəkiliş üçün ödəniş istənilir:

“Bu məsələyə dair mövqeyim ondan ibarətdir ki, hansısa eksponata kənar fiziki təsir olacaqsa, ona zərər gələcəksə, təbii ki, foto-video çəkilişə məhdudiyyətin mövcudluğu tərəfdarıyam. Yaxud eksponatın ölkə daxilindən başqa yerlərdə yayımlanmasına məhdudiyyət ola bilər. Bu halda həm siyasi, həm də mədəni-incəsənət baxıəşdan hansısa bir nüans ola bilər. Belə olan hallarda muzey məhdudiyyət qoymaq ixtiyarındadır. Amma bu, azca fərdi yanaşmadır".

Sədaqət Zaurqızı əlavə edib: "Xarici turistlərin Azərbaycan muzeylərində çəkiliş etməsinə mənfi baxmıram. Əksinə, bu, mədəniyyətimizin təbliğatıdır. Əlbəttə, əgər ümumən ölkənin mədəni qaydalarına, qanunlarına və siyasi mövqeyinə ziyan gətirmirsə.

Məsələnin kommersiya tərəfinə gəlincə, ziyarətçilərin tərəfindəyəm. Onsuz da bəzi muzeylərdə çəkiliş üçün ödəniş istənilir. Əgər pul ödəmisənsə, ümumiyyətlə məhdudiyyət olmamalıdır”.

Xatırladaq ki, sosial şəbəkələrdə bu yaxınlarda Şəkidəki Xan Sarayında yaponiyalı turistlərin foto-video çəkilişinə qadağa qoyulmasına dair paylaşımlar olub. Əksər şəbəkə istifadəçiləri bunun qanunsuz olduğu rəyini ildirib. "Yaponiyalı vətəninə qayıtdıqda Xan Sarayının gözəlliyini əyani sübut olmadan nə ilə isbatlamalıdır?!" - deyə onlardan biri qeyd edib.

Eyni qadağa digər muzey və tarixi abidə komplekslərində də qüvvədədir. Məsələn, İçərişəhər Qoruğunda TV kanalların çəkilişi üçün xüsusi icazə alınmalıdır.

"Muzeylər haqqında Qanunun 12-ci maddəsində qeyd olunur: "Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə mühafizə olunan dövlət sirləri istisna olmaqla, mədəni, tarixi, siyasi, təsərrüfat və sosial istiqamətli hadisələri nümayiş etdirmə"yə qadağa yoxdur.

Nazim Hacıyev