Niyə SSRİ də evlər məhz maksimum 9 mərtəbəli idi? Cavab sadə deyil

"Niyə SSRİ-də evlər məhz maksimum 9 mərtəbəli idi. Cavab sadə deyil, amma çox maraqlıdır. Bu sualı eşidəndə adamın ağlına ilk gələn budur ki, bir mərtəbə artıq nəyi dəyişir ki? Amma sovet mühəndisləri üçün 9 və 10 mərtəbə arasında uçurum qədər fərq var idi. Və bu fərq dəmir kimi sərt rəqəmlərlə ölçülürdü".

Ölkə.az xəbər verir ki, bu fikirləri Ənənəvi və Rəqəmsal marketoloq Elnur Salehov deyib.

O xatırladıb ki, 1950 - 1960-cı illər Xruşşov dövrü idi:

"Ölkədə milyonlarla insan üçün sürətlə və ucuz ev tikmək lazımdır. Hər metr, hər detal hesablanır. Elə bu yerdə 9 mərtəbə ideal hədd kimi ortaya çıxır. Çünki o dövrdə SSRİ-də istifadə olunan standart yanğın nərdivanlarının maksimum hündürlüyü təxminən 28-30 metr idi. Bu da real olaraq 9-cu mərtəbəyə qədər çatırdı. 10-cu mərtəbə isə artıq risk zonası idi. Yanğın zamanı texnika ora çatmırdı. Deməli, 10 mərtəbə tikirsənsə, əlavə xarici yanğın pilləkəni qurmalısan. Bu isə əlavə metal, əlavə layihə, əlavə pul demək idi.

9 mərtəbəli binada bir lift kifayət edirdi. SNiP normalarına görə bu tam qanuni idi. Amma 10 mərtəbədən yuxarı qalxdınsa, vəziyyət dəyişirdi. Artıq iki lift tələb olunurdu. Biri sərnişin üçün, biri yük üçün. Lift şaxtası, mühərrik otağı, elektrik gücü, texniki xidmət. Bir liftin qiyməti ilə iki liftin qiyməti arasında fərqi təsəvvür etmək çətin deyil. Xüsusən də minlərlə bina tikiləndə.
Burada dayanmadı. Su və istilik məsələsi də var idi. 9-cu mərtəbəyə qədər mərkəzi su təzyiqi ilə işləmək mümkündür. Amma 10-cu mərtəbə və yuxarı səviyyələr üçün artıq nasos stansiyaları lazımdır. Bu isə yalnız tikinti xərci yox, illərlə davam edən istismar xərci deməkdir. Elektrik enerjisi, texniki personal, təmir. Sovet sistemi isə bir binaya baxanda təkcə bu günə yox, 30-40 il sonrasına baxırdı".

"Və burada əsas məqam ortaya çıxır. Sovet mühəndisləri necə tikək sualından çox necə ucuz saxlayıq sualını verirdilər. Dövlət üçün bina tikmək asan idi. Amma onu onilliklərlə işlək vəziyyətdə saxlamaq əsas məsələ idi. 9 mərtəbə bu balansın qızıl nöqtəsi idi. Yanğın təhlükəsizliyi keçirdi, bir lift yetirdi, su qalxırdı, istilik problemi olmurdu.

Ona görə də SSRİ xəritəsinə baxanda Moskva, Kiyev, Bakı, Minsk, Almatı, haraya baxsan eyni siluet görürsən. Doqquz mərtəbəli, bir liftli, eyni planlı evlər. Bu təsadüf deyildi. Bu, soyuq hesablamanın nəticəsi idi.

Və bəlkə də ən maraqlısı budur. 10-cu mərtəbə texniki baxımdan mümkün idi. Amma iqtisadi baxımdan sərfəli deyildi. Sovet sistemi isə məhz burada dayanmağı bacarırdı. Bir addım da atsaydın, xərclər partlayırdı. Elə buna görə də şəhərlərimiz illərlə 9 mərtəbənin kölgəsində yaşadı", - deyə E.Salehov qeyd edib.

Həmidə İbrahimova