Ölkədə yetişdirilən meyvə təvəz daxili tələbatı tam ödəyir? AÇIQLAMA

Azərbaycanın kənd təsərrüfatı sektoru ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasında və iqtisadiyyatın diversifikasiyasında mühüm rol oynayır. Bununla yanaşı, Azərbaycan istehsal etdiyi meyvə-tərəvəzlə regionda aparıcı ixracatçılardan biri kimi mövqeyini möhkəmləndirir.

Rusiya, Yaxın Şərq və digər hədəf bazarlara ixrac edilən məhsullar ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafına və valyuta gəlirlərinin artmasına mühüm töhfə verir. Bu proses həm fermerlərin gəlirlərinin yüksəlməsinə, həm də kənd təsərrüfatında dayanıqlı istehsal modelinin formalaşmasına şərait yaradır.

Bəs hazırda meyvə-tərəvəzin idxal və ixracında vəziyyət necədir?

BAKU.WS xəbər verir ki, mövzuyla bağlı Azərbaycan Meyvə-Tərəvəz İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin sədri Bəşir Quliyev Trend-ə açılamasında bildirib ki, Azərbaycanda əkilib-becərilən meyvə-tərəvəzin əksəriyyəti ixrac yönümlüdür. Bu o deməkdir ki, ölkədə yetişdirilən məhsul daxili bazarlarda tələbatı ödəyir, hətta ixrac üçün də istehsal olunur.

"Azərbaycanda yetişdirilən meyvələrin bir çoxu demək olar ki, xaricdən idxal olunmur. Əgər eyni məhsuldan idxal olunsa, yerli sahibkarın əlindəki meyvə-tərəvəz məhsul artıqlığına səbəb olar".

B.Quliyev bildirib ki, meyvə-tərəvəz məhsullarının bazarda qiyməti ötən illərə nisbətdə müəyyən qədər artıb:

"Bu da dünyada gedən inflyasiya ilə müqayisədə təbii haldır. Meyvə-tərəvəzin qiyməti ilə yanaşı, gübrə və tinglərin də qiymətləri bahalaşır. Xərclərin qalxma nisbəti satış qiymətinin artma qiymətindən çoxdur. Yəni, xərclər daha tez-tez artır, satış qiyməti isə rəqabət mühitinə, istehsal həcminin çox olmasına görə sürətlə artmır. Bu istiqamətdə rentabellik ildən-ildə aşağı düşür".

Assosiasiya sədri qeyd edib ki, Azərbaycanda bağçılıq sektoruna çox böyük dəstək var deyə qonşu dövlətlərin bazarları ilə müqayisədə meyvə-tərəvəzdə ən sərfəli qiymətlər bizdədir.

Onun fikrincə, növbəti ildə meyvə-tərəvəz məhsullarının qiymətinin artacağını indidən demək mümkün deyil.

"Qiymətlərin artması prosesi iqlimdən, iqtisadi vəziyyətdən, qonşu ölkələrin tənzimləmələrindən və sair detallardan asılıdır. Lakin artımın olmayacağı qənaətindəyəm, çünki buna heç bir əsas yoxdur. Bağların sayının çox olması meyvə-tərəvəzin bolluğuna səbəb olur".

B.Quliyev vurğulayıb ki, hazırda Azərbaycandan Rusiya, Polşa, Belarusiya, Ərəb körfəz ölkələrinə meyvə-tərəvəz ixracı baş tutur.

"Təbii ki, əsas payı Rusiya bazarlarına ixrac tutur. İxrac qiymətlərində də artım gözlənilmir. Dövlət tərəfindən son illərdə bağçılıq və istixanaçılığın, ixrac yönümlü məhsulların ölkədə istehsalının artırılmasına diqqət böyükdür. Bu səbəbdən qonşu istehsalçı ölkələr arasında yaranan tələbatı ilk Azərbaycan ödəyə bilir".

Assosiasiya sədri bildirib ki, bu gün Azərbaycan Rusiyaya meyvə-tərəvəz ixracında bir çox qonşu ölkələrdən daha üst bazar payına malikdir.

"Əsas rəqiblərimizdən olan Türkmənistanda ixtixana sektoru 2021-ci ildən inkişaf etdirilməyə başlanıb. Hazırda Türkmənistan Rusiya bazarına ixracda bizə ciddi rəqibdir. Buna baxmayaraq ixtixanaların inkişafı prosesinə Azərbaycan 2011-ci ildə başlayıb deyə bizim müəssisələrimiz daha güclüdür və rəqabət bacarığı daha yüksəkdir",-deyə o əlavə edib.

Qeyd edək ki, Dövlət Gömrük Komitəsinin hesabatına əsasən, 2025-ci ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində Azərbaycandan 695 milyon 474.5 min ABŞ dolları dəyərində 660.5 min ton meyvə-tərəvəz ixrac edilib.

Hesabat dövründə əsas ixrac olunan meyvə-tərəvəz məhsulları 159.8 milyon dollar dəyərində pomidor (146.4 min ton),124.5 milyon dollar dəyərində meşə fındığı (15.4 min ton), 66.9 milyon dollar dəyərində xurma (91.9 min ton), 57.4 milyon dollar dəyərində alma (81.8 min ton ), 28.2 milyon dollar dəyərində kartof (70.9 min ton), 20.5milyon dollar dəyərində nar ( 21.4 min ton) olub.