Ömrün uzanmasına təsir edən 3 xarakter xüsusiyyət

Genişmiqyaslı elmi araşdırma sübut edib ki, insanın xarakter xüsusiyyətləri onun həyat müddətinə və erkən ölüm riskinə nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir edə bilir. Söhbət adi tibbi göstəricilərdən deyil, psixoloji xüsusiyyətlərdən gedir. Məlum olub ki, bu amillər gəlir səviyyəsi və ya təhsil kimi sosial-iqtisadi göstəricilərlə müqayisə oluna biləcək dərəcədə önəmlidir.

Bu barədə Lent.az məlumat verir:

Araşdırma İrlandiyanın Limerik Universitetinin alimləri tərəfindən aparılıb. Onlar belə qənaətə gəliblər ki, artmış narahatlıq, təşkilatçılıq və ünsiyyətcillik kimi xüsusiyyətlər vaxtından əvvəl ölüm ehtimalı ilə sıx bağlıdır. Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, şəxsiyyət xüsusiyyətlərinin sağlamlığa təsiri ənənəvi sosial-iqtisadi faktorlar qədər əhəmiyyətli olub. On il ərzində mütəxəssislər dünyanın müxtəlif ölkə və regionlarından, dörd qitəni əhatə edən təxminən 570 min insanın məlumatlarını təhlil ediblər. Bu qədər geniş seçim sayəsində araşdırma şəxsiyyət tipi ilə uzunömürlülük arasındakı əlaqəni öyrənən ən böyük və ətraflı tədqiqatlardan biri hesab olunur.

Narahatlıq risk faktoru kimi

Ən güclü əlaqə nevrotizm xüsusiyyəti ilə müşahidə olunub. Bu xüsusiyyət yüksək narahatlıq, emosional qeyri-sabitlik və daimi gərginliklə xarakterizə olunur. Nevrotizm göstəriciləri yüksək olan insanlar emosional baxımdan daha sabit şəxslərlə müqayisədə daha tez dünyasını dəyişiblər. Alimlərin hesablamalarına görə, nevrotizm səviyyəsinin cəmi bir vahid artması ölüm riskinin təxminən üç faiz yüksəlməsi ilə müşayiət olunub. Bu asılılıq xüsusilə gənc yetkinlər arasında daha aydın nəzərə çarpıb. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, uzunmüddətli emosional gərginlik, xroniki stress və emosiyalara nəzarət çətinliyi zamanla orqanizmin resurslarını zəiflədir və xəstəliklərə qarşı həssaslığı artırır.

Təşkilatçılıq və ünsiyyətcillik qoruyucu amil kimi

Bunun əksinə olaraq, yüksək məsuliyyətlilik və intizam yəni planlaşdırma və təşkilatçılığa meyllilik güclü qoruyucu faktor kimi qiymətləndirilib. Bu göstərici üzrə hər əlavə bal ölüm riskini təxminən on faiz azaldıb. Bu, araşdırma çərçivəsində qeydə alınmış ən güclü müsbət təsirdir. Ünsiyyətcillik də müsbət təsir göstərib. Daha ünsiyyətcil insanlar adətən daha uzunömürlü olublar. Ünsiyyət səviyyəsinin bir vahid artması vaxtından əvvəl ölüm riskinin təxminən üç faiz azalması ilə əlaqələndirilib. Bu asılılıq xüsusilə sosial əlaqələrin gündəlik həyatda mühüm rol oynadığı ABŞ və Avstraliya kimi ölkələrdə daha aydın müşahidə olunub.

Bütün xüsusiyyətlər eyni dərəcədə önəmli deyil

Araşdırma göstərib ki, şəxsiyyətin bütün cəhətləri sağlamlığa eyni dərəcədə təsir etmir. Alimlər erkən ölüm riski ilə maraq dairəsinin genişliyi, yaradıcılıq və ya mərhəmətlilik kimi xüsusiyyətlər arasında sabit əlaqə aşkar etməyiblər. Bu isə şəxsiyyətin uzunömürlülüyə təsirinin seçici xarakter daşıdığını və konkret psixoloji mexanizmlərdən asılı olduğunu göstərir.

Limerik Universitetinin psixologiya kafedrasının dosenti Mar Makgihan vurğulayıb ki, aşkar olunan risklər nisbi xarakter daşıyır. Yüksək narahatlıq səviyyəsi erkən ölümün qaçılmaz olduğu anlamına gəlmir, sadəcə daha aşağı nevrotizm göstəricisi olan insanlarla müqayisədə riskin artdığını göstərir. Tədqiqatçılar bu işi yenilikçi adlandırır və hesab edirlər ki, o, psixoloji xüsusiyyətlərin bioloji proseslərə, davranışlara və həyat tərzi seçimlərinə necə təsir etdiyini öyrənən yeni elmi layihələrə təkan verəcək. Müəlliflərin fikrincə, bu biliklər insanlara sağlamlıqlarına daha şüurlu yanaşmağa və daha uzun, keyfiyyətli həyat üçün strategiyalar formalaşdırmağa kömək edə bilər.