Putin razılaşdı, hazırlıq başladı İranla bağlı mühüm qərar

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin yaxın zamanlarda İrana səfərinin planlandığına dair məlumat mövcud geosiyasi vəziyyət fonunda maraqla qarşılanıb. Artıq Putinin səfəri üçün Tehranda hazırlıq görüldüyü bildirilir.

Sözügedən məlumat Kreml tərəfindən də təsdiqlənib və aprelin 18-də İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın Rusiya liderini ölkəsinə səfərə dəvət etdiyi xatırladılıb. Hazırda gündəmi maraqlandıran bu görüşün hansı istiqamətlərə fokuslanacağı, səfərin əhəmiyyəti və detalları sual doğurur.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Elşad Mirbəşiroğlu bildirib ki, Rusiya ilə İran arasında kifayət qədər sıx münasibətlər və yaxın əlaqələr mövcuddur:

“İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bu ilin yanvar ayında Rusiyaya səfər etdi və Moskvada iki ölkə arasında 47 maddədən ibarət hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq haqqında sənəd imzalandı. Həm Rusiya, həm də İran tərəfi bu sənədi çox yüksək qiymətləndirdi. Razılaşma həmçinin iki ölkə arasında münasibətlərin yeni bir mərhələsi kimi də dəyərləndirildi. Moskva Tehranla münasibətlərinə həmişəki kimi çox həssas yanaşır. Eyni sözləri İran haqqında da demək mümkündür.

İki ölkə arasında başlıca olaraq həm iqtisadi, həm də hərbi-siyasi, təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində daha sıx əməkdaşlığı nəzərdə tutan hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq haqqında saziş, müvafiq olaraq Tehran-Moskva münasibətlərinin yeni xarakterini müəyyən edir. Vladimir Putin məhz bu kontekstdə İrana səfər etməklə iki ölkə arasında münasibətlərin həqiqətən də strateji tərəfdaşlıq xarakterini daşıdığını göstərəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, Moskva ilə Tehranı həm də onların geosiyasi məsələlərə oxşar baxışları birləşdirir”.

Politoloq əlavə edib ki, hazırda İranla ABŞ arasında da bir dialoq mühiti formalaşmaqdadır:

“Tehran hökuməti ilə yeni nüvə sazişinin imzalanması Vaşinqton üçün əhəmiyyətlidir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp da bunu dəfələrlə qeyd edib, hətta İranın danışıqlara başlamayacağı təqdirdə ərazisinin bombalanacağına dair hədələr səsləndirilib. Son olaraq münasibətlərin normallaşması prosesi çərçivəsində Tehran və Vaşinqton nümayəndələri arasında 3 görüş baş tutdu. Doğrudur, tərəflər bu görüşləri ümumilikdə konstruktiv adlandırsa da, hələ bir nəticəsi yoxdur. İndiki şəraitdə bir çox hallarda İranla İsrail arasında müharibə ehtimalları da xeyli müzakirə olunur.

Elşad Mirbəşiroğlu

Hesab edirəm ki, Vladimir Putin Tehrana səfər etməklə həm də bu ölkənin ABŞ və İsrail qarşısında tək olmadığı ilə bağlı niyyətini nümayiş etdirmək istəyir. Eyni zamanda Ağ Ev ilə Kreml arasında intensiv dialoq mövcuddur. Çox güman, Yaxın Şərqdə cərəyan edən proseslər də ABŞ və Rusiya arasında müzakirələrin predmetini təşkil etməkdədir. Yaxın Şərqdə vəziyyətdə ciddi bir dönüş yarandı və Bəşər Əsəd rejimi devrildi. Belə olan halda Rusiya İranla regionda daha sıx koordinasiyalı şəkildə fəaliyyət qurmaq istəyindədir”.

Mirbəşiroğlu hesab edir ki, bütövlükdə bu səfər Rusiya ilə İran arasında başlıca olaraq regionda yeni geosiyasi konfiqurasiyaya uyğun birgə addımlar imkanlarını nəzərdən keçirmək baxımından əhəmiyyətli olacaq:

“Digər tərəfdən, artıq iki ölkə arasında imzalanmış hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq sazişinin ruhuna uyğun olaraq yeni münasibətlər və əməkdaşlıq sisteminin qurulması istiqamətində praktiki addımlar atılacaqdır. Xatırlatmaq istəyirəm ki, Vladimir Putin elə aprel ayında artıq imzalanmış sazişi həyata keçirdi. Bundan sonra İran prezidenti Putini ölkəsinə səfərə dəvət etdi. İran tərəfinin də verdiyi məlumatlardan göründüyü kimi bu ölkə Rusiya prezidentinin səfərinə ciddi hazırlaşır. Hesab edirəm ki, bu səfər ayrıca olaraq iki ölkə arasında iqtisadi-ticari əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından tərəflər üçün əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda enerji sahəsində Rusiya və İran arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi perspektivləri yüksək qiymətləndirilir. Rusiya qazının İrana nəql edilməsi aktual məsələlərdəndir. Düşünürəm ki, hazırkı geosiyasi proseslər kontekstində Yaxın Şərq regionunda Moskva-Tehran məsləhətləşməsi, mümkün eskalasiyaların qarşısının alınması baxımından da əhəmiyyətli ola bilər”.

Ləman Hüseynzadə
Globalinfo.az