Qadağalardan əməkdaşlığa doğru: İlham Əliyevin “Vaşinqton möcüzəsi” və “907 nömrəli zəfər”

2025-ci ilin 8 avqust tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin ABŞ lideri Donald Trampın vasitəsilə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla sülh müqaviləsi mətnini paraflandırması bütün dünyada ciddi müzakirə mövzusuna çevrildi. Söhbət 30 ildən çox davam edən hərbi qarşıdurmaların səngiməsi, tərəflər arasındakı problemin siyasi müstəvidə birfədəlik tənzimlənməsindən gedirdi.

Qürurvericidir ki, Prezident İlham Əliyev Donald Trampın dəstəyi ilə özünün uzunmüddətli səylərini məntiqi sonluğa çatdıra bildi və bununla sübut etdi ki, o, müharibənin qalibi olmaqla yanaşı, həm də sülhün müəllifidir.

Lakin ABŞ səfərində İlham Əliyevin imza atdığı başqa bir uğur da var idi ki, bu da vaxtiylə Azərbaycana qarşı tətbiq edilən 907-ci düzəlişin ləğvi idi. Prezident İlham Əliyev uzaqgörən siyasəti, Tramp administrasiyası ilə apardığı mütəmadi görüş və danışıqlar nəticəsində bu düzəlişin böyük ölçüdə aradan qaldırılmasına nail oldu. Artıq bununla bağlı Tramp rejiminin mövqeyi aydındır. Fəqət bu düzəlişin tamamilə ortadan qalxması üçün ABŞ Konqresi də müvafiq qərar verməli, bununla da uzun müddətdir  davam edən problemin kökündən həllini təmin etməlidir. Prezident İlham Əliyev bugünlərdə yerli telekanallara verdiyi müsahibədə bu barədə deyib:

“...indi Amerika-Azərbaycan münasibətləri yeni səviyyəyə qalxmışdır və əlbəttə, biz gözləyirik ki, Konqres bu ədalətsiz, keçmişdən qalan, bu gün tamamilə absurd sayılan düzəlişi aradan qaldıracaq. Çünki nə o vaxt blokada var idi, nə bu gün blokada var. Əksinə, bu gün Azərbaycan ərazisindən Ermənistana müxtəlif yerlərdən yüklər gedir, yollar açıldı və hətta Azərbaycanın neft məhsulları Ermənistana ixrac edilir. Hansı blokadadan söhbət gedə bilər?! Əgər 907-ci düzəlişin formal səbəbi blokada idisə, bu yoxdur bu gün. Ona görə əlbəttə, biz gözləyirik ki, Tramp administrasiyası öz imkanlarından istifadə edərək Konqres üzvlərini, xüsusilə Respublikaçılar partiyasının üzvlərini inandıra biləcək ki, bu düzəliş tamamilə aradan qaldırılmalıdır və buna ümid etmək üçün bizim kifayət qədər səbəblərimiz var. Bu gün bu, yenə də simvolik xarakter daşısa da, necə deyərlər, masanı tamamilə keçmişin bu qalıqlarından təmizləmək üçün Konqres bunu birdəfəlik ləğv etməlidir”.

Göründüyü kimi, dövlət başçısı 907-ci düzəlişin tamamilə ləğvini Azərbaycanla ABŞ arasındakı münasibətlərin inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi hesab edir və bildirir ki, bu düzəlişin ləğvi üçün Tramp Administrasiyası Konqresə təsir imkanlarından istifadə etməlidir.

907-ci düzəlişin ləğvi Azərbaycana nə verir?

907-ci düzəlişin ləğvi Azərbaycan üçün həm iqtisadi, həm siyasi, həm də hərbi baxımdan mühüm əhəmiyyətə malikdir.

Bu düzəlişin ləğvi Azərbaycanla ABŞ arasında siyasi-diplomatik münasibətlərdəki sonuncu əngəli də ortadan qaldıracaq, qarşılıqlı inam və etimadın möhkəmlənməsinə yol açacaq. Ən əsası, məlum düzəlişin ləğvi Azərbaycana dünyanın 1 nömrəli super gücü olan ABŞ-dan birbaşa maliyyə və hərbi yardımlar almağa imkan verəcək.

Bundan başqa, Prezident İlham Əliyevin Vaşiqntona səfəri zamanı ABŞ–Azərbaycan Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının hazırlanması üçün Strateji İşçi Qrupun yaradılmasına dair Memorandum imzalandı ki, bu Memorandum enerji, ticarət, tranzit, rəqəmsal sahə, sərmayələrlə yanaşı, həm də müdafiə və təhlükəsizlik sahəsindəki əməkdaşlığı əhatə edir.

Artıq əminliklə demək mümkündür ki, Azərbaycan-ABŞ münasibətləri hərbi qadağa və siyasi qarşıdurmalardan hərbi və diplomatik əməkdaşlıq müstəvisinə keçir. Bu isə Cənubi Qafqazda öz liderlik mövqeyini möhkəmləndirməkdə israrlı olan Azərbaycan üçün həyati əhəmiyyətə malikdir.

Artıq əminliklə demək olar ki, Azərbaycan bundan sonra öz Silahlı Qüvvələrini həm nəzəri-praktiki, həm maddi-texniki baxımından daha uğurla təchiz edəcək, bu məsələdə bir çox qabaqcıl dövlətlərlə yanaşı, ABŞ-ın imkanlarından da faydalanacaq.

Seymur ƏLİYEV