Qızıl niyə paslanmır?

Minilliklər boyu qızıl sabitliyin və gözəlliyin təcəssümü olaraq qalır. Qızılın ətraf mühitin təsirlərinə qarşı müqaviməti həmişə adi hal kimi qəbul edilib.

Azpost.info bildirir ki, Tulane Universitetinin alimlərinin son tədqiqatları bu əlamətdar “toxunulmazlığın” əsl səbəblərinə işıq salıb.

Bu barədə Indian Defense Review məlumat verib.

Uzun müddət qızılın sadəcə kimyəvi cəhətdən inert olduğuna inanılırdı: oksigeni “görə görməzdən gəlir” və buna görə də paslanmır. Lakin məlum oldu ki, reallıq daha maraqlı və mürəkkəbdir.

Alimlər qızılın reaksiyalardan passiv şəkildə “imtina etmədiyini” aşkar ediblər. Məlum olur ki, bu metalın səthini yenidən qurmaq üçün unikal qabiliyyəti var.

Qızılın səthində cızıq kimi mikroskopik bir zədələnmə görünəndə metalın atomları dərhal özlərini yenidən təşkil etməyə başlayır. Külçənin içərisində qızıl atomları müəyyən bir şəkildə düzülür, lakin xarici təbəqələr ortaya çıxan kimi yeni həndəsi forma almağa meyllidirlər.

Əksər metallar üçün korroziya prosesi oksigen molekulunun iki atoma bölünməsi və səthə “yapışması” ilə başlayır. Lakin qızıl bu prosesin qarşısını almağı öyrənib.

Əgər metal səthində daha boş, “kvadrat” atom düzülüşü varsa, oksigen molekulları asanlıqla özlərinə birləşə və oksidləşmə prosesini başlada bilərlər.

Altıbucaqlı qablaşdırma: Yenidənqurma prosesi zamanı səthdəki qızıl atomları sıx şəkildə yığılır və pətək bənzəri bir quruluş (altıbucaqlı) əmələ gətirir. Belə sıx bir quruluşda oksigen molekullarının parçalanması faktiki olaraq qeyri-mümkün olur.

Sensasiyalı nəticə

Bu kəşfin miqyası tədqiqatçıların özlərini təəccübləndirib. Məlum oldu ki, bu səthin yenidən qurulması oksigenlə reaksiyanı milyardlarla və trilyonlarla dəfə yavaşladır.

Əslində, qızıl xarici təsirlərə biganə deyil. Əksinə, o, aktiv şəkildə aşağı enerjili həndəsi forma qəbul edir ki, bu da oksidləşməyə ən davamlıdır.

Qədim sikkələrin və zərgərlik məmulatlarının davamlılığı sadəcə metalın “zadəganlığı” ilə deyil, həm də atom səviyyəsində özünü təşkil etmək qabiliyyəti ilə izah olunur. Qızıl inert daş deyil, özünü zamanın dağıdıcı təsirlərindən ustalıqla qoruyan dinamik bir sistemdir.

AzPost.az