Quşlar qışda çöldə yatanda niyə donmur?

Quşlar qışın sərt soyuqlarından qorunmaq üçün qarın altında gizlənir, ağac koğuşlarına sığınır və bir-birinə sıxılaraq gecələyirlər. Bəzi növlər isə soyuq gecələrdə enerjiyə qənaət etmək üçün bədən temperaturlarını təxminən 10 dərəcə aşağı sala bilirlər.

Modern.az xəbər verir ki, bu barədə Norveç Elm və Texnologiya Universitetinin (NTNU) Universitet Muzeyinin bioloqu Olav Hoqstad danışıb.

Alimin sözlərinə görə, qar quşlar üçün təbii istilik izolyatoru rolunu oynayır. Məsələn, bəzi quş növləri qarın 6-11 santimetr dərinliyində tunellər qazaraq gecələyirlər. Qaraqarınlar və qar finçləri də oxşar sığınacaqlardan istifadə edirlər. Qar örtüyünün altında temperatur açıq havaya nisbətən daha yüksək olduğundan quşlar daha az istilik itirirlər.

Bəzi növlər isə qrup halında gecələməyə üstünlük verir. Xırda meşə quşları bir neçə fərd olmaqla qarın altında toplaşır. İngiltərədə isə bir-birinə sıxılaraq gecələyən 60-a qədər quş müşahidə olunub. Bu üsul bədənin soyuq hava ilə təmasda olan səthini azaldaraq istiliyin qorunmasına kömək edir.

Quşların soyuqdan qorunmaq üçün fizioloji üsulları da var. Məsələn, arıquşular xüsusilə soyuq gecələrdə bədən temperaturlarını 41 dərəcədən 31 dərəcəyədək endirə bilirlər. Bu, maddələr mübadiləsini zəiflədir və enerji sərfiyyatını azaldır.

Lakin bədən temperaturunun həddindən artıq düşməsi təhlükəlidir. Buna görə də bəzi arıquşu növlərində temperatur 32 dərəcəyə yaxınlaşdıqda titrəmə başlayır. Əzələlərin yığılması əlavə istilik yaradır və bədənin daha da soyumasının qarşısını alır.

Hoqstadın sözlərinə görə, ağacdələnlər şaxtalı havada özlərinin qazdıqları ağac koğuşlarında, süleysinlər isə ağac qabığının çatlarında və budaqların altında gizlənirlər.

Bioloq vurğulayıb ki, kiçik quşlar üçün soyuq xüsusilə təhlükəlidir. Onlar bədən kütlələrinin az olması səbəbindən istiliyi daha sürətlə itirir və enerji ehtiyatları məhdud olur. Buna görə də sığınacaqlardan istifadə, qrup halında gecələmək və maddələr mübadiləsini yavaşlatmaq onların qışda sağ qalmasında mühüm rol oynayır.