Reels və TikTok asılılığı: Beyin niyə dərin düşünməyi unudur?

Qısa videolar artıq hər yerdədir. Lakin yeni araşdırmalar onların beynin işləmə formasını dəyişdirə biləcəyini göstərir.

Ölkə.az xəbər verir ki, "TikTok" və "Reels"dən intensiv istifadə edən insanları araşdıran alimlər diqqət, özünənəzarət, yaddaş və emosional tarazlıqla əlaqəli beyin bölgələrində fərqlər aşkar ediblər.

Bu dəyişikliklər beynin düşünmək üçün yavaşlamaq əvəzinə, sürətli mükafatların arxasınca qaçmasına səbəb olan davamlı və sürətli stimullaşdırma ilə əlaqələndirilir.

Qısa video asılılığı ilə bağlı aparılan bir araşdırma göstərib ki, çox sayda sürətli "Reels" izləyən insanlar plan qurmaqda, tapşırıqları xatırlamaqda və diqqəti yayındıqdan sonra yenidən cəmləməkdə daha çox çətinlik çəkirlər. Digər tədqiqatlar isə qısa videolar zamanı beynin mükafat sisteminin həddindən artıq aktivləşdiyini, bunun tərgidilməsini çətinləşdirdiyini və zamanla dərin düşünmə qabiliyyətini zəiflədə bildiyini ortaya qoyur.

Qısa videolar beyinə niyə təsir edir?

Mükafat sistemi: Sürətli videolar beyində tez-tez dopamin partlayışlarına təsir göstərir və beyin daha çoxunu istəyir.

Diqqət hədləri: Beyin qısa diqqət “partlayışlarına” öyrəşir və uzunmüddətli işlərdə çətinlik çəkir.

Yaddaş problemləri: İnsanlar qısa videolara baxdıqdan sonra planlaşdırdıqları işləri unuda və ya tapşırıqların izlənməsini itirə bilərlər.

Özünənəzarət: EEG tədqiqatları qərarvermədə rol oynayan beyin bölgələrində daha zəif siqnallar qeydə alır.

Alimlər bu vəziyyəti “popcorn brain” (partlamış qarğıdalı beyni) adlandırırlar. Bu halda zehin sürətli stimullaşdırmaya o qədər alışır ki, real həyat həddindən artıq yavaş görünür. Balanslı istifadə və müntəzəm fasilələr beynin “yenidən tənzimlənməsinə” və daha aydın düşünməsinə kömək edir.

Həmidə İbrahimova