Risk, yoxsa müdafiə? Çiçək və ebola kimi bəzi ölümcül viruslar niyə laboratoriyalarda saxlanılır?

"Çiçək" xəstəliyinə səbəb olan virusdan tutmuş "Ebolaya" qədər bir çox ölümcül viruslar laboratoriyalarda saxlanılır. Bəs elm adamları bunları niyə gizlədirlər, təhlükə varmı?

Bizimyol.info xəbər verir ki, "webtekno"da verilən materialda: "Niyə alimlər çirklənmənin qarşısını almağa çalışarkən bunu gizlətməli olduqlarını düşünürlər?", - deyə suala cavab verilir.

Bəziləri etiraz etsə də, ümumiyyətlə təhlükəli virusları gizlətməyin səbəbi gələcəyimizi qorumaqdır.

Niyə təhlükəli viruslar laboratoriyalarda saxlanılır?

Bəzi xəstəliklər keçmişdə bəşəriyyəti ciddi şəkildə təhdid edirdi və indi yayılmasa da gizlədilir. Məsələn, çiçək xəstəliyi 20-ci əsrin əvvəllərində dünyanı bürüyüb, lakin 1980-ci ildə uğurlu peyvənd kampaniyası sayəsində Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən tamamilə məhv edildiyi elan edilib.

Buna baxmayaraq, çiçək virusu nümunələri hələ də ABŞ və Rusiya kimi bəzi ölkələrin laboratoriyalarında saxlanılır. Bəs niyə bu riski edirlər?

Bunun əsas səbəbi virusların tamamilə yox ediləcəyi təqdirdə gələcəkdə baş verə biləcək oxşar epidemiya ilə mübarizə aparmaqda çətinlik çəkə biləcəyimiz fikridir.

Çiçək kimi təhlükəli viruslar qorunur, çünki onlar gələcəkdə xəstəlik və peyvənd tədqiqatları haqqında genetik məlumat üçün istifadə oluna biləcək potensial məlumatlara malikdirlər.

Bu xəstəliklərin bəziləri bioloji müharibə vasitəsi kimi istifadə oluna biləcək qədər təhlükəli sayılır.

Bu, dövlətlərin və ya beynəlxalq qurumların bu xəstəliklər haqqında məlumatları laboratoriyalarda saxlamasını strateji cəhətdən zəruri edir. Çiçək virusunun hər hansı bir terrorçu və ya düşmən qüvvə tərəfindən bioloji hücum üçün istifadə edilməsi ehtimalı alimlərdən bu məsələdə daim ayıq-sayıq olmağı tələb edir.

Laboratoriyalarda saxlanılan bu viruslar sayəsində, belə bir hücum baş verdikdə onu tez bir zamanda dəf edə biləcək müalicə üsulları və peyvəndlər üzərində işləmək mümkün olur.

Virusların saxlanması elmi araşdırmalara necə kömək edir?

Digər mühüm səbəb elmi tərəqqinin davamlılığıdır. Təhlükəli viruslarla bağlı araşdırmalar peyvənd və müalicənin hazırlanması prosesində çox mühüm rol oynayır. Xüsusilə "COVID-19" kimi qlobal pandemiyalar zamanı alimlər koronavirusun köhnə suşlarını tədqiq etməklə yeni peyvəndin yaradılması prosesini sürətləndirə bildilər.

Eyni şəkildə, "Ebola" və "çiçək" kimi viruslar üzərində aparılan araşdırmalar gələcəkdə baş verə biləcək oxşar epidemiyalara hazır olmağa imkan verir.

Bu virusların genetik materialı üzərində işləmək xəstəliklərə qarşı daha effektiv immunitet təmin edəcək vaksinlərin istehsalına imkan verir.

Laboratoriyalarda saxlanılan "Ebola" virusu alimlərə xəstəliyin necə yayıldığını, insan orqanizminə necə hücum etdiyini və immunitet sisteminin bu virusa necə reaksiya verdiyini anlamağa kömək edir. Bu məlumatların işığında inkişaf etdirilən müalicə və qoruyucu tədbirlər qlobal sağlamlığın qorunması istiqamətində atılan mühüm addımlardan biridir.

Bəşəriyyət üçün risk, yoxsa müdafiə?

Təbii ki, təhlükəli virusların laboratoriyalarda saxlanması bəzi riskləri də gətirir. Ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də bu virusların təsadüfən yayılma ehtimalıdır.

Risklərin qarşısını almaq üçün laboratoriyalarda çox ciddi təhlükəsizlik protokolları tətbiq edilir. Bu protokollara biotəhlükəsizlik tədbirləri, yüksək təhlükəsizlik obyektlərində işləmək öhdəliyi və virusların müəyyən sayda tədqiqatçılar üçün əlçatan olması kimi tədbirlər daxildir.

Bununla belə, bu risklərə baxmayaraq, xəstəliklərin tamamilə yox edilməsi əvəzinə, laboratoriyalarda saxlanmasının bəşəriyyətin gələcək sağlamlıq böhranlarında sağ qalma şansını artırdığı düşünülür.

Nəticədə, gizli viruslar sığorta funksiyasını yerinə yetirir və bəşəriyyət üçün uzunmüddətli təhlükəsizliyi təmin etmək imkanı verir.

Qadir, Bizimyol.info