Roblox a görə faciə yaşandı Psixoloq valideynlərə xəbərdarlıq etdi

Sentyabrın 13-də Bakı şəhərinin Xətai rayonunda yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin ölməsi ilə bağlı rayon prokurorluğunda araşdırma aparılır. Hazırkı vaxtadək keçirilən prosessual hərəkətlər nəticəsində yeniyetmənin “Roblox” oyun platformasında qarşılaşdığı, onun psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir göstərən zərərli məzmun və çağırışların təsiri nəticəsində bu addımı atdığı müəyyən olunub.
Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri, psixoloq Elnur Rüstəmov Demokrat.az-a açıqlamasında söyləyib ki, bu hadisə olduqca ağır və həssas məsələdir:

“İlk növbədə qeyd etməliyik ki, araşdırma davam etdiyi üçün yeniyetmənin ölümünü yalnız bir oyun və ya konkret rəqəmsal platforma ilə əlaqələndirib qəti nəticə çıxarmaq düzgün olmaz. Belə hallarda adətən uşağın psixoloji vəziyyəti, ailə və sosial münasibətləri, qarşılaşdığı məzmun, mümkün təhdid və manipulyasiya faktorları birlikdə araşdırılmalıdır.
“Roblox” kimi platformalar sadəcə oyun mühiti deyil; burada uşaqlar digər istifadəçilərlə ünsiyyət qurur, müxtəlif virtual qruplara qoşulur və istifadəçilər tərəfindən yaradılmış çoxsaylı məzmunlarla qarşılaşırlar. Yaşa uyğun olmayan, qorxuducu, zorakı və ya özünə zərər verməyə təşviq edən məzmun uşağın emosional vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə psixoloji baxımdan həssas, özünü tənha hiss edən, ailəsi və yaşıdları ilə ünsiyyətdə çətinlik yaşayan yeniyetmələr belə çağırış və manipulyasiyalara daha açıq ola bilirlər. Bununla yanaşı, hər hansı oyun platformasının bütün uşaqlara eyni şəkildə təsir etdiyini və ya təkbaşına intihara səbəb olduğunu söyləmək elmi baxımdan doğru deyil”.
Psixoloq qeyd edib ki, əsas təhlükə oyunun özündən daha çox uşağın hansı məzmunla qarşılaşması, kimlərlə ünsiyyət qurması, ona hansı çağırışların edilməsi və həmin dövrdə psixoloji vəziyyətinin necə olmasıdır:
“Valideyn nəzarəti yalnız uşağın telefonunu yoxlamaq və ya oyunu qadağan etməkdən ibarət olmamalıdır. Əsas məsələ uşaqla etibarlı münasibətin qurulmasıdır. Valideyn uşağın oynadığı oyunları, ünsiyyətdə olduğu şəxsləri və qarşılaşdığı məzmunları bilməli, lakin bunu sərt nəzarət və ittiham formasında deyil, açıq dialoq vasitəsilə etməlidir. Hesabın məxfilik və valideyn nəzarəti parametrləri aktivləşdirilməli, tanımadığı şəxslərlə yazışmalar məhdudlaşdırılmalı, yaşa uyğun olmayan məzmuna giriş bağlanmalı və ekran vaxtına aydın qaydalar qoyulmalıdır. Uşaqda qəfil qapanma, əvvəl sevdiyi fəaliyyətlərdən uzaqlaşma, yuxu və davranış dəyişiklikləri, ölüm haqqında tez-tez danışma, ümidsizlik ifadələri, şəxsi əşyalarını paylama və vidalaşmanı xatırladan davranışlar müşahidə edilərsə, bunlar “diqqət çəkmək” kimi qiymətləndirilməməlidir. Valideyn sakit şəkildə uşağı dinləməli, təhlükəsizliyini təmin etməli və vaxt itirmədən psixoloq və ya psixiatr dəstəyinə müraciət etməlidir. Özünə zərər vermə riski yaxın və real görünürsə, uşaq tək buraxılmamalı və təcili yardım xidmətinə müraciət edilməlidir.
Bu cür hadisələrin qarşısının alınması yalnız ailənin məsuliyyəti deyil. Məktəblərdə rəqəmsal təhlükəsizlik və psixoloji risklərlə bağlı maarifləndirmə aparılmalı, müəllim və məktəb psixoloqları xəbərdarlıq əlamətlərini tanımalıdırlar. Rəqəmsal platformalar da zərərli məzmunların və təhlükəli çağırışların vaxtında aşkarlanması, şikayət mexanizmlərinin sadələşdirilməsi və uşaqlar üçün təhlükəsizlik alətlərinin gücləndirilməsi istiqamətində daha ciddi məsuliyyət daşımalıdır. Ən vacib yanaşma uşağı rəqəmsal dünyadan tam təcrid etmək deyil, onu həmin mühitdə təhlükələri tanıya, kömək istəyə və özünü qoruya biləcək şəkildə hazırlamaqdır”.
Fidan Hacızadə