Rumıniyalı analitik :Ankara Bakı İslamabad əməkdaşlığı yeni çoxtərəfli Avrasiya arxitekturasının strateji dayağıdır

Buxarest, 17 noyabr, AZƏRTAC

Rumıniyalı siyasi analitik Corce Marinesku Ankara–Bakı–İslamabad üçtərəfli əməkdaşlığını yeni Avrasiyanın çoxqütblü təhlükəsizlik və geoiqtisadi nizamında əsas açar rolu kimi qiymətləndirir. Onun fikrincə, bu formatın yüksəlişi artıq regional səviyyəni aşaraq, həm Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) gələcək strukturlarına, həm də Avrasiyanın enerji, təhlükəsizlik və nəqliyyat əlaqələrinin yenidən qurulmasına təsir göstərir.

C.Marineskunun təhlilinə görə, Türkiyə-Azərbaycan-Pakistan oxu təkcə siyasi-hərbi koordinasiya deyil, həm də böyük geoiqtisadi məntiqə malik yeni güc xəttinin formalaşdırılmasıdır. Analitik vurğulayır ki, bu üçlüyün birləşdirici amilləri - Türkiyənin NATO üzvü olması, Azərbaycanın Xəzər-Qafqaz enerji və logistika mərkəzi statusu, Pakistanın isə nüvə gücü və Cənubi Asiyanın əsas strateji oyunçusu olmasıdır.

C.Marinesku bildirir ki, son illərdə baş verən proseslər Ankara–Bakı–İslamabad münasibətlərini yeni mərhələyə çıxarıb. Enerji marşrutlarının yenidən cızılması, Orta Dəhliz və Zəngəzur dəhlizinin açılması istiqamətində siyasi iradə, Azərbaycan və Pakistan arasında hərbi-texniki əməkdaşlığın intensivləşməsi, Türkiyənin regiondakı təsir gücünün artması bu formatı ŞƏT daxilində də potensial strateji həlqəyə çevirir.

Bakının mərkəzi qovşaq funksiyası

Analitikin fikrincə, Azərbaycanın açar rolu burada xüsusilə diqqətəlayiqdir. Xəzər hövzəsinin əsas enerji ixracatçılarından olan və həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub marşrutlarında mərkəzi qovşaq funksiyasını daşıyan Bakı bu üçtərəfli əməkdaşlığı real infrastruktur və iqtisadi imkanlarla təmin edir. C.Marinesku qeyd edir ki, Azərbaycanın göstərdiyi sabitlik, regiondakı yeni təhlükəsizlik arxitekturasını formalaşdıran sülh gündəliyi və Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi üçtərəfli formatın geosiyasi çəkisini artıran əsas komponentlərdəndir.

Məqalədə, həmçinin Pakistanın bu əməkdaşlığa xüsusi strateji dəyər qatdığı vurğulanır. C.Marinesku yazır ki, Pakistanın həm Körfəz dövlətləri ilə, həm də Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələri Ankara-Bakı-İslamabad xəttinin Cənubi Asiya və Yaxın Şərq arasında körpü rolunu gücləndirir. Analitik hesab edir ki, üç ölkənin diplomatik koordinasiyası gələcəkdə ŞƏT-də, həmçinin digər çoxtərəfli platformalarda daha sıx regional əməkdaşlığa yol aça bilər.

C.Marineskuya görə, bu format təkcə regional siyasətin elementi deyil, həm də genişlənməkdə olan multipolyar Avrasiyanın struktur sütunlarından biri ola bilər. Dünya geosiyasətində balans dəyişdikcə, Ankara–Bakı–İslamabad xətti həm təhlükəsizlik, həm də enerji və nəqliyyat marşrutları baxımından yeni güc mərkəzi kimi çıxış edir.

Analitik belə nəticəyə gəlir ki, üçtərəfli əməkdaşlıq modeli gələcəkdə Avrasiyanın strateji xəritəsinin formalaşmasında mühüm rol oynayacaq, çünki bu sinerji həm regiondakı güc balansını yenidən müəyyənləşdirir, həm də yeni iqtisadi və təhlükəsizlik arxitekturasının əsasını qoyur.

İqbal Hacıyev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Buxarest