“Sahibkar Dövlət Vergi Xidmətinin əməkdaşını obyektə buraxmasa...” HÜQUQŞÜNASDAN XƏBƏRDARLIQ FOTO

Son illərdə ölkədə sahibkarlıq fəaliyyətinə maraq artmaqdadır. Xüsusilə gənclər və fərdi təşəbbüskarlar tərəfindən yeni obyektlər açılır, xidmət və satış sahələrində aktivlik müşahidə olunur. Ancaq bu sahəyə yeni daxil olan bir çox vətəndaş bəzi hüquqi və digər prosedur qaydalar barədə yetərincə məlumatlı olmur. Bu isə bəzən icarə müqavilələri, lisenziyalaşdırma və ya vergi yoxlamaları zamanı çaşqınlığa səbəb olur.

Ən çox rast gəlinən hallardan biri isə vergi əməkdaşlarının obyektlərə daxil olması ilə bağlıdır. Bəzi hallarda sahibkarlar bildirirlər ki, yoxlama aparan şəxslər əvvəlcədən xəbərdarlıq etmədən obyektə daxil olur və sənəd təqdim etmədən yoxlama aparmaq istəyirlər. Bu cür vəziyyətlərdə sahibkarların əksəriyyəti prosedurun qanuni olub-olmadığını dəqiq bilmədikləri üçün nə etməli olduqlarına qərar verə bilmirlər.

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Ramil Süleymanov saytımıza bildirib ki, sahibkarların bir qismi müxtəlif formalardan istifadə etməklə vergi öhdəliklərindən yayınmağa çalışırlar:
"Bu hal təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bir çox ölkəsində müşahidə olunur. Dövlət qurumlarının, xüsusilə də vergi orqanlarının əsas məqsədi bu cür yayınmaların qarşısını almaq, pozuntu hallarını aşkar edərək vergi ödəyicilərini məsuliyyətə cəlb etmək və digərləri üçün nümunə yaratmaqdır. Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinə əsasən iki növ vergi yoxlaması mövcuddur: kameral vergi yoxlaması, səyyar vergi yoxlaması. 
Vergi Məcəlləsinin 37-ci maddəsinə əsasən, kameral vergi yoxlaması vergi orqanı tərəfindən vergi ödəyicisinin fəaliyyət göstərdiyi məkana getmədən, təqdim olunmuş sənədlər və bəyannamələr əsasında həyata keçirilir. Bu növ yoxlamaya əsas səbəblərdən biri bəyannamələrdə hər hansı uyğunsuzluğun aşkarlanması və ya təqdim edilmiş məlumatlarda şübhəli məqamların mövcud olmasıdır”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, Vergi Məcəlləsinin 38-ci maddəsinə əsasən, səyyar vergi yoxlaması birbaşa vergi ödəyicisinin fəaliyyət göstərdiyi ünvanda aparılır.

Bu yoxlamalar iki yerə bölünür: “Növbəti səyyar vergi yoxlaması – yoxlamaya başlamazdan azı 15 gün əvvəl vergi ödəyicisinə elektron kabinet vasitəsilə məlumat verilir və qabaqcadan xəbərdarlıq olunur.
Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması vergi ödəyicisi xəbərdarlığa baxmayaraq, vergi hesablanması üçün zəruri sənədləri təqdim etmədikdə;
Vergi yoxlaması nəticəsində tərtib olunmuş aktda düzgün olmayan məlumatlar aşkar edildikdə;
Artıq ödənilmiş vergi, faiz və digər məsələlərlə bağlı vergi orqanına ərizə daxil olduqda;
Vergi orqanı tərəfindən daxil olmuş məlumat və ya informasiya əsasında həyata keçirilir".
Ramil Süleymanov sonda vurğulayıb ki, əgər vergi ödəyicisi vergi əməkdaşını obyektə buraxmaqdan imtina edərsə, bu barədə akt tərtib olunur. Əgər yoxlama məlumata əsaslanaraq aparılırdısa, vətəndaşın əməkdaşı buraxmaması həmin məlumatın faktiki təsdiqi kimi qiymətləndirilir. Bu halda vergi orqanı tərəfindən müvafiq sanksiyalar tətbiq oluna bilər.

Fidan