Savaş Türiyə və İsrailin maraqlarına ziddir: Prosses diplomatik və siyasi qarşıdurma formasında davam edəcək

Suriyada bir sıra əməliyyatlar zamanı Türkiyə və İsrail təyyarələrinin qarşılaşma ehtimalı var.

Bunu Türkiyə xarici işlər naziri Hakan Fidan bir sıra millət vəkilinin suallarını cavablandırarkən deyib.

“Çünki həm Türkiyə, həm də İsrail qırıcıları oraya gedir. Qarşılıqlı gərginliyin yaranmaması mövzusunda keçmişdə ABŞ və Rusiya ilə qurduğumuz mexanizmlər mövcuddur. Bu mexanizmə İsrailin də əlavə edilməsi lazımdır. Bunu təmin etmək üçün texniki təmasların olması normaldır”, - Fidan bildirib.

Siyasi şərhçi Həşim Səhrablı "Sherg.az"a bildirib ki, Türkiyə və İsrail arasında təkcə Suriya deyil, Qəzza, İraq və bölgənin ümumi geosiyasi vəziyyəti ilə bağlı bir çox geosiyasi məsələlər ətrafında zaman-zaman fikir ayrılıqlarının yarandığını görmüşük:

"Hətta bəzən bu, o qədər ciddi xarakter daşıyıb ki, bir çox ekspertlər və ya rəsmilər özləri də "müharibədən başqa yol yoxdur" şəklində ya birbaşa, ya da örtülü şəkildə yanaşma belə ortaya qoyublar. Lakin nəticə etibarilə həm İsrail, həm də Türkiyə tərəfi təmkinini qorumağı bacarıb. Həmçinin münasibətlər heç də hərbi müstəvidə qarşıdurmaya çevriləcək qədər mənfi yöndə davam etməyib. Çünki hər iki dövlət çox yaxşı hesablayır ki, Yaxın Şərqdəki qarışıq vəziyyətdə onların üz-üzə gəlməsi hər iki tərəfin maraqlarına heç bir fayda verməyəcək. Əgər müharibə reallaşarsa, qalibin kimliyindən asılı olmayaraq, bölgədə liderliyə iddialı İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir kimi dövlətlərin İsrail və Türkiyədən daha geniş perspektivə sahiblənməsinə gətirib çıxara bilər. Eyni zamanda son günlər baş verən qarışıqlıqlar da başadüşüləndir. İstər Türkiyə, istərsə də İsrail öz maraqlarından çıxış etməyə, yəni Yaxın Şərqdə əsas dövlətə çevrilməyə çalışırlar. Türkiyənin tarixi, etnik, dini və siyasi baxımdan İsrailə nisbətən bölgədə mövqeyi daha güclüdür. Ən azından regionda Türkiyənin faktiki düşməni yoxdur. Amma İsrail sərhəddə olan bir çox dövlətlə demək olar ki, düşmən münasibətindədir. Ona görə də İsrail çalışır ki, Türkiyənin bu üstünlüyünü aradan qaldıracaq geosiyasi reallıq formalaşdırsın. Rəsmi Ankara isə özünü zərərə sürükləyəcək qərarlar vermək istəmir. Bu mənada sözügedən dövlətlərin heç biri qarşı tərəfə zərbə endirmək versiyası üstündə işləmirlər".

Şərhçinin sözlərinə görə, Türkiyə və İsrail yenə də ənənəvi formada, diplomatik kanallar vasitəsilə regionda öz təsirlərini yaymaq siyasətindən istifadə edəcəklər:

"Digər tərəfdən müharibə o halda mümkündür ki, artıq kənar faktorlar Yaxın Şərqdə ciddi qarışıqlıq yaratsınlar. Məhz belə olan halda İsrail ABŞ-nin və ya Qərbin verdiyi dəstəklə ərazilərini genişləndirmək məsələsini aktuallaşdırar. Nəticədə Türkiyə də öz maraqlarını qorumaq üçün duruma qarşılıq verə bilər. Lakin bunlar baş verməsə, münasibətlər indiki kimi diplomatik və siyasi müstəvilərdə qarşıdurma formasında davam edəcək".