Sərhədləri aşan qətiyyət: Bir Lider, Bir İmza, Bir Tarix

Cənubi Qafqazın tarixində elə anlar var ki, onlar təkcə bir hadisəni deyil, bütöv bir dövrün ruhunu dəyişir. 2025-ci il avqustun 8-i məhz belə günlərdən biri oldu. Vaşinqtonun mərkəzində, Ağ Evin möhtəşəm zalında dünyanın diqqəti bir nöqtəyə yönəldi. Burada səslənən sözlər, imzalanan sənədlər sadəcə diplomatik prosesin tərkib hissəsi deyildi — bu, əsrlərlə davam edən gərginliyin, bağlı sərhədlərin, bölünmüş yolların sonu idi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev həmin zalda yalnız dövlət başçısı kimi yox, həm də bir tarixi şəxsiyyət, xalqının iradəsini dünya səhnəsində əks etdirən lider kimi çıxış etdi. Onun nitqindəki hər cümlə qətiyyət, uzaqgörənlik və dövlətçilik məsuliyyəti ilə dolu idi. Prezident açıq şəkildə bildirdi: “İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığımız qələbədən sonra bu məsələ beynəlxalq gündəliyə gətirildi… Bu gün Zəngəzur dəhlizi geniş qəbul olunmuş bir anlayış və ifadədir.” Bu sözlər, illər boyu siyasi diskussiyalarda arxa plana atılan bir ideyanın artıq reallığa çevrildiyini göstərirdi.
Cənab İlham Əliyevin vurğuladığı digər bir məqam isə onun qəti iradəsini bir daha təsdiqlədi: “Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır və açılacaq. Ermənistan bunu nə qədər tez anlasa, bir o qədər yaxşıdır.” Bu ifadə, Azərbaycanın yalnız istəklə deyil, konkret plan, siyasi güc və beynəlxalq nüfuzla hərəkət etdiyini nümayiş etdirdi.
Bəyannamənin imzalanması ilə regionda uzun illərdir davam edən blokadalar birdəfəlik aradan qalxdı. Sərhədlər aydın şəkildə müəyyənləşdirildi, yollar və dəmir yolları açıldı, kommunikasiya xətləri bərpa edildi. “Trump Route for International Peace and Prosperity” (TRIPP) adlı tranzit dəhlizi Zəngəzurdan keçərək dəmir yolu, enerji və telekommunikasiya sahələrində tam yeni bir infrastruktur şəbəkəsi qurdu. Bu dəhliz artıq Avropa ilə Asiyanı birləşdirən ən mühüm strateji yol statusunu daşıyır və Azərbaycan bu yolun mərkəzində qəti şəkildə mövqeləndi.
Nəticələr qısa zamanda özünü göstərdi: sərhəd kəndlərində illər sonra ailələr bir araya gəldi, tələbələr qonşu ölkələrin universitetlərində təhsil almağa başladı, sahibkarlar isə sərbəst şəkildə yeni bazarlara daxil oldu. ABŞ və Avropa İttifaqının dəstəyi ilə həyata keçirilən layihələr Cənubi Qafqazı qlobal ticarətin mühüm qovşaqlarından birinə çevirdi.
Bu nailiyyətlərin mərkəzində Böyük Lider İlham Əliyevin siyasi iradəsi dayanır. Onun milli maraqlara sarsılmaz bağlılığı, prinsipial mövqeyi və beynəlxalq aləmdə qazandığı hörmət, Azərbaycanın təkcə regionun deyil, bütöv Avrasiya məkanının aparıcı qüvvəsinə çevrilməsini təmin etdi.
Artıq Cənubi Qafqazda hər açılan yol, hər atılan körpü, hər imzalanan müqavilə yalnız iqtisadi və siyasi deyil, həm də mənəvi bir məna daşıyır — bu, xalqların bir-birinə qovuşmasının, müharibə izlərinin silinməsinin, gələcəyə inamın rəmzidir. 8 avqust 2025-ci ildə atılan bu addım təkcə bir sənədin imzalanması deyildi. Bu, tarixdə əbədi qalacaq bir iradə bəyanatı, Prezident İlham Əliyevin liderliyində Cənubi Qafqazın sülh və tərəqqi yoluna çıxışının əbədi möhürü idi.
Bu gün həmin imzanın çəkildiyi qələm yalnız bir liderin əlində deyildi — o qələm bütün bir xalqın arzularını, qürurunu və gələcək inamını yazırdı. Və tarix indi artıq dəqiq bilir ki, 8 avqust 2025 Cənubi Qafqazın yeni taleyinin başlandığı gündür.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayonu AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini