Sertifikasiyanın çətinləşməsi, məktəblərin bağlanması müəllim sayı və tələbə yerlərinin sayını azaldacaq

Universitetlərdə pedaqoji fakültələrin sayının azaldılması təklif edilir. Təhsil naziri Emin Əmrullayev bir neçə gün əvvəl Milli Məclisdə çıxışı zamanı bəzi universitetlərə tələbə qəbulunun azaldılacağını bildirib. Nazir qeyd edib ki, bu addım təhsildə keyfiyyətin artırılması məqsədi daşıyır. Məsələyə münasibət bildirən təhsil ekspertlərinin sözlərinə görə, tələbə qəbulunun azaldılması məsələsi ilk növbədə pedaqoji fakültələrə aid edilməlidir. Ali təhsil müəssisələrinə ayrılan 60 min plan yerinin 25 mini məhz pedaqoji ixtisaslara aiddir. Ekspertlər hesab edir ki, pedaqoji ixtisaslara qəbulu azaltmaq üçün ilk növbədə müəllimlik ixtisasına qəbulda müəyyən şərtlər tətbiq edilməlidir. Xüsusilə, bölgə universitetlərində 200 balla pedaqoji ixtisaslarda təhsil alan tələbələrin sayı kifayət qədərdir.Pedaqoji ixtisaslara qəbulun azaldılması müəllimliyə həvəsi olan abituriyentlər üçün maneə yaratmaz ki?Pedaqoji fakültələrin sayının azaldılması regionlarda kadr çatışmazlığına gətirib çıxara bilər? Bu dəyişikliklər hansı nəticələrə səbəb ola bilər?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında təhsil eksperti Elşən Qafarov bildirib ki, 1-ci siniflərə gedən şagirdlərin sayında 5000 azalma var: “Ölkədə əhalinin sayında azalma var. Hər il orta hesabla təqribən 1-ci siniflərə gedən şagirdlərin sayında 5000 azalma var. 5000 çox ciddi rəqəmdir. Əgər biz ibtidai sinifdə 20 şagirdlə bir sinfi formalaşdırırıqsa, orta hesabla ən azı 25 sinifdir və bu, 25 müəllim deməkdir. Digər bir tərəfdən urbanizasiya nəticəsində və eyni zamanda kiçik həcmli az komplektli məktəblərin bağlanması fonunda məktəblərin sayı sürətlə azalır. Orta hesabla hər ildə 100-150 arası məktəb bağlanır. Bu da ciddi təsir edir”.

Elşən Qafarov

Təhsil eksperti qeyd edib ki, beynəlxalq sistemdə hər 16 şagirdə bir müəllim düşür: “Beynəlxalq sistemdə şagird-müəllim nisbətinə baxdıqda, ölkəmizdə bu nisbət şəhər və regionlara nisbətən dəyişir. Əgər regionlarda hər 8-9 şagirdə bir müəllim düşürsə, şəhər yerində isə bu 23-24 şagirdə bir müəllim düşür. Bu da ciddi balansdır. Beynəlxalq sistemdə isə hər 16 şagirdə bir müəllim düşür. Nəticə etibarı ilə bəli, müəllim yerlərinin hal-hazırda zamanla azaldılması gözlənilir. Əgər bizim 4-5 il bundan öncə 151 min müəllimimiz vardırsa, bunlardan 136-137 mini daimi əsaslarla, 15 mini isə müddətli müqavilə ilə işləyirdisə, hal-hazırda müəllimlərin sayı 130 minə düşüb. Qısa müddət ərzində 20 minə yaxın müəllim sayı azalıb. Bu da çox ciddi rəqəmdir. Belə olduğu dövrdə ölkədə 47 mülki ali məktəbdən 22 -də pedaqoji sahədə kadr hazırlanır. Ən pisi isə odur ki, bizdə müəllimliyin peşə standartı yoxdur. Ona görə də zamanla müəllimlik ixtisası üzrə yerlərin azalması gözlənilir, reallıqdır. Nəticə etibarı ilə müəllim yerlərinin sayı azaldılacaq. Hətta pedaqoji sahədə kadr hazırlayan müəllimlərin ali təhsil müəssisələrinə sayında da azalma gözlənilir”.

Elşən Qafarov vurğulayıb ki, yaxın 5 ildə müəllimlərin sayının 100 minə endiriləcəyi gözlənilir: “Prosesin mənfi tərəfi odur ki, bütün bunlar xaotik şəkildə baş verir. Elmi araşdırmalar aparılmır. Təhsil institutu Elm və Təhsil Nazirliyinin idarəetmə orqanına çevrilib. Nəticə etibarı ilə sertifikasiya prosesi də getdikcə daha da çətinləşəcək və məktəblərin bağlanması, əhalinin sayının azaldılması və bütün bunlar hal-hazırda olan müəllim sayının azalmasına gətirib çıxaracaq. Sonda təbii ki, pedaqoji sahədə kadr hazırlayan ali təhsil müəssisələrində tələbə yerlərinin sayının azalması ilə müşahidə olunacaq. Yaxın 5 ildə müəllimlərin sayının 100 minə endiriləcəyi gözlənilir. Hətta ola bilsin 100-110 min arası azalma olacaq. Hazırda dəqiq statistika yoxdur. Orta hesabla hər il 8-10 min müəllim işə qəbul olunur, lakin onların nə qədərinin ilk dəfə, nə qədərinin isə əvvəllər işləyən müəllimlər olduğu məlum deyil. Çünki müəllimlərin işə qəbuluna 60 minə yaxın namizəd sənəd versə də, sistemdə onlar barədə fərqləndirici məlumat yoxdur. Ümumilikdə, müəllim yerinin azalması fonunda müəllim hazırlayan ali təhsil müəssisələrində plan yerlərinin sayının da azalması gözləniləndir”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info