Seyran Səxavətlə bağlı dörd dəfə rəsmi müraciət olub

Son vaxtlar fəxri adlarla bağlı məsələ gündəmdə düşmür. Bir qism insan deyir, fəxri adlar ləğv edilsin, başqa qism deyir, qalsın. Elə mədəniyyət xadimləri, söz ustaları, səs sənətçiləri, yazıçılar, şairlər və sair yaradıcı adamlar var ki, cəmiyyətdə, hətta ölkədən kənarda tanınıb sevilsələr də, fəxri adları yoxdur. Onlardan biri də tanınmış yazıçı, sevilən şair, dramaturq, publisist, tərcüməçi Seyran Səxavətdir.

Seyran Səxavət kimdir?

Seyran Səxavət (Xanlarov Seyran Əsgər oğlu ) 1946-cı il mart ayının 23-də Füzuli rayonunun (keçmiş Qarabulaq) Yağlıvənd kəndində anadan olub. 1962-ci ildə doğma kəndində orta məktəbi başa vurandan sonra iki il X.B.Natəvan adına Füzuli şəhər orta məktəbində direktorun köməkçisi vəzifəsində çalışmış, 1964-cü ildə uğurla imtahan verərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinə qəbul olunmuş, fars dili üzrə tərcüməçi ixtisasına yiyələnmişdir. Sovet ordusunda xidmət keçdiyi illərdə (1970-1972) SSRİ Müdafiə Nazirliyinin tərcüməçisi kimi fars dili üzrə ixtisasını təcrübi olaraq daha da dərinləşdirmişdir.

Sonrakı fəaliyyətinin əhəmiyyətli qismi Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbuat orqanlarında yaradıcı əməyilə bağlı olmuşdur. 1973-cü ildən etibarən dövrün ən nüfuzlu nəşrlərindən olan “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində xüsusi müxbir, ədəbi işçi vəzifələrini tutmuşdur.

1974-1976-cı illərdə ixtisası ilə əlaqədar Sovet İttifaqından İran dövlətinə ezam olunmuş, orada iki il tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1976-1981-ci illərdə “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində, 1981-1991-ci illərdə isə “Ulduz” jurnalında ədəbi işçi, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmış, milli teatrlarımızın səhnə-tamaşa həyatının elmi-publisistik və sənədşünaslıq yönündən işıqlandırılmasında, Azərbaycan ədiblərinin nəsr əsərlərinin (hekayə, povest, roman) seçilib nəşrə hazırlanması və geniş oxucu dairələrinə çatdırılmasında uzunmüddətli, ciddi əmək sərf etmişdir.

Bədii yaradıcılığa ötən əsrin 60-cı illərinin lap əvvəllərində başlamış, 1962-ci ildə Füzuli rayonunda çıxan “Qızıl Araz” qəzetində ”İki arzu” adlı ilk şeiri çap olunmuşdur. Poetik axtarışlarının yekunu kimi meydana çıxan, özündən əvvəlki poeziya örnəklərindən və həmyaşıd qələm dostlarının yazdıqlarından tamamilə fərqlənən novator şeirləri dillər əzbəri olmuş, Azərbaycan gəncliyinin ən ülvi hisslərini ifadə etmişdir. 1970-ci ildə ilk şeir kitabı – “Adalar”, 1977-ci ildə yenə poetik axtarışlarından ibarət “Mənim planetim” kitabı çap olunmuş, şeirlərinin böyük qismi “Seçilməmiş əsərlər” çoxcildliyinin ilk cildində yer almışdır.

İran dövlətində ( indiki İran İslam Respublikası) tərcüməçi işləyərkən qələmə aldığı ilk hekayəsi – “Hamı elə bilirdi” adlı əsəri 1976-cı ildə “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzetində çap olunmuşdur.

Müxtəlif illərdə və müxtəlif dillərdə işıq üzü görən nəsr əsərlərindən ibarət kitabları həm istedadlı, orijinal və məhsuldar bir yazıçı olaraq onun, həm də 50-60 ildə yaradılan müasir Azərbaycan nəsrinin bədii-fəlsəfi tutumunu əks etdirməkdədir.

Şeirləri və nəsr əsərləri dünyanın bir çox dillərinə – türk, əfqan, ingilis, fransız, alman, ispan, rus, fars, ərəb, ukrayna, gürcü, erməni, tacik, qırğız, moldova, altay və sair çevrilmişdir. Keçmiş SSRİ-nin, indiki Rusiya Federasiyasının paytaxtı Moskva şəhərində işıq üzü görən nəsr əsərlərindən ibarət kitabı 100 min tirajla yayılmışdır.

1990-cı ilin qanlı yanvar hadisəsi zamanı SSR-i hökümətinin Bakıya xarici jurnalistlərin gəlişini qadağan etdiyi bir vaxtda, Paris televiziyasından Marina Jakumenin rəhbərliyilə dörd nəfərdən ibarət heyətin Tiflis üzərindən ölkəmizə səfər etməsini təşkil etmişdir.

Bədii publisistika və bədii tərcümə sahəsində xidmətləri də oxucuların yaddaşında dərin izlər buraxmışdır. Azərbaycanın xalq artisti, ilahi qüdrətdən gələn bir səslə Azərbaycan muğamlarını və xalq mahnılarını ifa edən xanəndə Qədir Rüstəmovla “Atüstü söhbət” əsəri ədəbi müsahibə janrına yeni nəfəs vermişdir. Məhz janrdan novator istifadə məharəti sonralar ona bədii-publisistik üslubda “Palıd toxumu”, “Bəhanə” kimi iri həcmli romanları, “Kasib” başlıqlı satira və yumor silsiləsini yaratmağa imkan vermişdir.

Dünya ədəbiyyatından bir qism örnəkləri, o cümlədən Azərbaycanın dostu, “Drujba narodov” jurnalının baş redaktoru A. Ebonoidzenin “İki ay kənddə və ya imeretsayağı evlənmə” romanını doğma dilimizə çevirmişdir.

İstedadlı Azərbaycan ədibi olaraq həm respublikada, həm də dünya səviyyəsində bir çox dövlətlərdə (Fransa, ABŞ, İngiltərə, İran, Türkiyə, İtaliya, İspaniya...) ölkəmizi təmsil etmiş, konfrans və simpoziomlara qatılmışdır. Müstəqillik illərində kütləvi informasiya vasitələrinə verdiyi beş mindən artıq intervüylə Azərbaycan həqiqətlərinin carçısı rolunda çıxış etmişdir.

Arzu Əliyevanın təşəbbüsüylə lentə alınan Bakı Media Mərkəzinin zəfərimizə həsr edilmiş “Biz” filmi Seyran Səxavətin çıxışı və ideyası əsasında çəkilmişdir.

Vətən Müharibəsində zəfərimizdən sonra media orqanlarında mütəmadi çıxış edərək, qələbəmizi, Ordumuzun və Ali Baş Komandanımızın şücaətini dəfələrlə təqdir etmişdir.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin zəfərimizə həsr olunmuş, əslən Qarabağdan olan yazıçıların öz doğma bölgələri barədə əsərlərindən ibarət olan “Qarabağ dastanı – 30 ilin həsrəti, 44 günün zəfəri” kitabında doğma yurdu Füzulinin qədim tarixinə və azadlığa qovuşmasına həsr etdiyi məqaləsi böyük rəğbətlə qarşılanmışdır.

Azərbaycanda təzahür edən ictimai, mədəni, ədəbi proseslərə həssas yanaşmış, gənc yazarlara kömək məqsədi ilə ədəbi birliklərə rəhbərlik etmiş, ölkəmizin həyatında baş verən önəmli hadisələrə kreativ şəkildə - yazılı və internet mətbuat məkanında mövqeyini bildirmişdir. Hazırda ustad ədib olaraq AYB-də məsləhətçi vəzifəsində çalışır. “Azərbaycan” jurnalının redaksiya heyətinin, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin, İLESAM (Türkiyə Elm və Ədəbi Əsər Sahibləri Birliyinin) üzvüdür. 2002-ci ilin ədəbi yekunlarına görə “Nekroloq” romanı AYB-nin Yusif Səmədoğlu adına “İlin ən yaxşı romanı” mükafatına layiq görülmüşdür. 2022-ci ildə Nizami Gəncəvi mükafatına layiq görülmüşdür.

50, 60, 70 və 75 illik yubileyində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin rəhbərliyi tərəfindən fəxri adla mükafatlandırılması üçün rəsmi müraciətlər edilmişdir.

Xatırladaq ki, 2026-cı il martın 23-də Seyran Səxavətin 80 yaşı tamam olacaq. Qocaman yazıçının 80 illik yubileyi münasibətilə Yazıçılar Birliyi yəqin ki, növbəti dəfə müraciət edəcək. Ancaq indiyə qədər artıq 4 dəfə müraciət olunub. Çox güman ki, bu müraciətlər nəzərə alınar və xalqın yazıçısı Seyran Səxavətə "Xalq Yazıçısı" fəxri adı verilər.

Bizimyol.info