Sosial şəbəkə asılılığı bizi hara aparır?

. “Beyin çürüməsi”: sosial mediada həddindən artıq vaxt keçirmək beynimizə necə təsir edə bilər?

İnternetdə “brain rot”, yəni “beyin çürüməsi” ifadəsi sosial mediada çox vaxt keçirməyin diqqətə və düşünmə qabiliyyətinə mümkün təsirlərini təsvir etmək üçün işlədilir. Bu ifadə tibbi diaqnoz deyil. Bununla belə, rəqəmsal məzmunun həddindən artıq istehlakı ilə bağlı elmi araşdırmalar diqqətə layiq suallar yaradır.

Bir çox insan telefonunda qısa videolara baxarkən bir videodan digərinə keçir və vaxtın necə keçdiyini hiss etmir. Bu davranış bəzən məqsədsiz sürüşdürmə kimi təsvir olunur. İnsan yeni və maraqlı məlumatlarla davamlı qarşılaşdığı üçün tətbiqdən ayrılmaqda çətinlik çəkə bilər.

Science News Explores yazır ki, tədqiqatçılar rəqəmsal cihazlardan həddindən artıq istifadənin diqqət, yaddaş, yuxu və psixoloji rifahla əlaqəsini araşdırırlar. Bəzi tədqiqatlar uzun müddət sosial media məzmunu izləməyin diqqəti toplamaqda çətinliklərlə əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Gecə saatlarında telefondan istifadə isə yuxu rejiminə mane ola bilər.

Bununla belə, hər cür ekran istifadəsini zərərli hesab etmək düzgün deyil. Telefon vasitəsilə dərs oxumaq, yeni biliklər əldə etmək, dostlarla ünsiyyət qurmaq və yaradıcılıqla məşğul olmaq faydalı ola bilər. Əsas məsələ cihazdan nə qədər istifadə etməklə yanaşı, ondan necə istifadə edilməsidir.

Rəqəmsal vərdişlər gündəlik həyata təsir etməyə başladıqda fasilələr vermək, bildirişləri azaltmaq və telefondan kənar fəaliyyətlərə vaxt ayırmaq faydalı ola bilər. Fiziki fəaliyyət, kitab oxumaq, dostlarla üz-üzə ünsiyyət və kifayət qədər yuxu gündəlik tarazlığın qorunmasına kömək edir.

Doğrudur, “beyin çürüməsi” elmi və ya tibbi diaqnoz deyil, amma həddindən artıq və məqsədsiz rəqəmsal məzmun istehlakının diqqət və yuxu ilə əlaqəsini araşdırmaq vacibdir. Texnologiyadan tamamilə imtina etməkdənsə, ondan şüurlu istifadə etmək daha məqsədəuyğundur.

Lalə Mehralı