Süleyman Şah türbəsi geri köçürüləcək? Türkiyənin sərhəddən kənardakı yeganə ərazisi uğrunda savaş başlayıb

Suriyada Fərat çayının qərbini PKK/YPG terror təşkilatından təmizləyən Suriya Milli Ordusu (SMO) 2011-ci iləədk Süleyman Şah türbəsinin olduğu əraziyə girməyə hazırlaşır. 

Mia.az Türkiyə mətbuatına istinadla xəbər verir ki, Türkiyə sərhədindən 180 metr aralıda Eşmə kəndində yerləşən türbə Türkiyənin öz sərhədləri xaricində olan yeganə torpaq parçasıdır.

Bu ərazi Osmanlı İmeriyasının qurucusu Süleyman Şahin nəşinin dəfn olunduğu və ölkənin qanuni ərazisi olduğu üçün rəsmi Ankara üçün strateji əhəmiyyətə sahibdir.

Məlumata görə, PKK/YPG terror təşkilatını Mənbicdən də təmizləyən SMO qüvvələri istiqaməti Türkiyənin "qulağının dibində" olan Şah türbəsinə çevirib: "Fərat çayı sahillərinə çatan SMO əsgərləri ilə PKK/YPG terror təşkilatı arasında müvəqqəti atəşkəsin şərtlərindən biri də onların Süleyman Şah türbəsindən çəkilmələri olsa da, onlar hələ də bu ərazidə qalır. Bu səbəbdən əməliyyat siqnalı verilib. Artıq SMO döyüşçüləri irəliləməyə başlayıblar".

Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi Suriyanın şimalındakı Karakozak kəndinin terrordan təmizləndikdən sonra Süleyman Şah türbəsinin yerinə köçürülüb-köçürülməyəcəyi ilə bağlı açıqlama verib: “Suriya Milli Ordusunun bölgədə irəliləməsi və bölgəni terrordan təmizləməsi prosesini yaxından təqib edirik. Duruma uyğun qərar veriləcək".

Xatırladaq ki, Süleyman Şah türbəsi Türkiyə üçün böyük tarixi, mədəni və milli əhəmiyyətə malikdir. Süleyman Şah türbəsinin olduğu ərazi Türkiyənin öz sərhədləri xaricində suveren hüquqlarının olduğu yeganə torpaq parçasıdır.

SÜLEYMAN ŞAH TÜRBƏSİ

Türkiyədən 30 kilometr aralıda olan məqbərədə Osmanlı İmperatorluğunun qurucusu Osman Qazinin babası, Ərtoğrul Qazinin atası Süleyman Şahın nəşi  yatır. Osmanlı İmperatorluğunun dağılmasından sonra 20 oktyabr 1921-ci ildə imzalanmış Ankara müqaviləsi və 24 iyul 1923-cü ildə imzalanan Lozanna müqaviləsindən sonra Süleyman Şah türbəsi Türkiyə Cümhuriyyətinin ərazisi kimi qəbul edilib. Bu razılaşmalar nəticəsində Türkiyə Caber qalasında yerləşən Süleyman Şah türbəsində mühafizəçi saxlamaq və bayraq asmaq hüququ qazanıb.

1960-cı illərin ortalarında Fərat çayı üzərində Tabqa su anbarı tikintisi zamanı isə türbənin  su altında qalma riskinə qarşı Suriya hökuməti Süleyman Şah türbəsinin başqa yerə köçürülməsi ilə bağlı Türkiyə ilə danışıqlara başlayıb. Uzun sürən danışıqlardan sonra türbənin Hələb-Hasake yolu üzərindəki Karakozak kəndi yaxınlığından köçürülməsinə qərar verilib. 1973-cü ildə türbə Karakozak kəndində 10096 kvadratmetrlik sahəyə köçürülüb. 

2011-ci ilin martında isə Suriyada vətəndaş müharibəsi başlayandan sonra İŞİD 2014-cü ilin martında Karakozak kəndini ələ keçirib. Bundan sonra Türkiyə 21-22 fevral 2015-ci il tarixlərində Süleyman Şah türbəsi və ətrafına qarşı “Şah Fərat əməliyyatı”na başlayıb. Əməliyyat nəticəsində məzar Türkiyə sərhədindən 180 metr aralıda yerləşən Eşmə kəndinə köçürülüb.

İndisə onun yenidən geri qaytarılma ehtimalı yaranıb.

Tahir Şəlvəli
MİA.AZ