Sürətli doldurma smartfonunuzun batareyasını “öldürürmü”?

Sürətli doldurma müasir smartfonların əvəzedilməz xüsusiyyətinə çevrilib, batareyanı bir neçə dəqiqə ərzində doldurmağa imkan verir. Bununla belə, bir çox istifadəçi bunun batareyanın ömrünü qısaldacağından və vaxtından əvvəl köhnəlməsinə səbəb olacağından narahatdır.

AzPost kompüterlər ən son texnologiyalar və PCMag haqqında vebsayta istinadla sürətli şarjın həqiqətən batareyaya zərərli olub-olmadığını və ondan gündəlik istifadə etməyə dəyər olub olmadığını izah edir.

Smartfon batareyaları necə işləyir

Smartfon batareyaları, əksər litium-ion batareyaları kimi, iki təbəqədən – litium-kobalt oksiddən və qrafitdən ibarətdir. Litium ionları elektrolit məhlulu vasitəsilə qrafit təbəqəsindən litium-kobalt oksid təbəqəsinə keçdikdə elektronlar ayrılır.

Batareya doldurulduqda, ionlar geri axır və yığılır, yalnız cihazı yandırıb istifadə etdikdə yenidən sərbəst buraxılır.

Bu proses istilik əmələ gətirir ki, siz uzun müddət şarj etdikdən və ya çox istifadə etdikdən sonra smartfonunuzun arxasında hiss edə bilərsiniz. Və həddindən artıq istiləşmə uzun müddətdə batareyaya zərər verə bilər.

Bununla belə, müasir litium-ion batareyaları daha yığcam və səmərəli hala gəldi. Onlar tutumunu itirməyə başlamazdan əvvəl daha çox şarj dövrünə – boşdan tam və geriyə – dözə bilirlər.

Niyə smartfon batareyaları zamanla tutumunu itirir

Hər şarj dövrü ilə smartfonunuz təbii olaraq köhnəlir. Səbəblərdən biri batareyanın içərisində elektrolitik məhluldur. Zamanla onun tərkibindəki duzlar kristallaşaraq ionların ötürülməsinə mane olan sərt çöküntülər əmələ gətirir. Məhluldan nə qədər az ion keçirsə, bir o qədər az elektron buraxılır, yəni batareya yeni bir cihaz qədər enerji verə bilməyəcək.

Bu proses smartfon həddindən artıq qızdıqda, məsələn, sürətli şarjdan istifadə edərkən, batareyaya bir anda çox enerji verildikdə sürətlənir. Ancaq telefonu isti bir mühitdə, məsələn, günəşli bir gündə avtomobilin idarə panelində buraxmaq belə zərər verə bilər.

Başqa bir amil yenidən yükləmədir. Batareyaya təhlükəsiz şəkildə qəbul edə biləcəyindən daha çox enerji verilirsə, onun strukturundan çoxlu litium ionları çıxarılır və geri dönməz dəyişikliklərə səbəb olur. Və litiumun geri qaytarılması artıq mümkün deyil.

Kembric Universitetinin enerji saxlama üzrə tədqiqatçısı Kent Griffith, “Bütün litiumları çıxarsanız, materialın atom quruluşu sözün əsl mənasında dağılır… Bu, binanın döşəməsinin altından dayaqları çıxarmağa bənzəyir” dedi.

Batareyaya düzgün qulluq etsəniz, deqradasiya prosesi yavaşlayacaq. Ancaq nə qədər ehtiyatla istifadə olunmasından asılı olmayaraq, nəticədə hər hansı bir litium-ion batareyanın başına gələn budur. Müasir smartfonlarda batareyanın vəziyyətini cihaz parametrlərində yoxlaya bilərsiniz.

Niyə telefon batareyaları zaman keçdikcə doldurma qabiliyyətini itirir (Şəkil: Samsung)

Smartfonlar batareyanın aşınmasını necə azaldır

Sürətli şarjın ilk günlərində batareyalar doldurularkən çox qızardı. O vaxtlar smartfonlarda batareyadan istiliyi çıxarmaq üçün effektiv sistemlər yox idi, buna görə də onlar daha tez-tez qızırdılar. Müasir cihazlar ventilyasiya ilə daha yaxşı mübarizə aparır və artıq bu problemlə üzləşmir.

Bu gün onlar istiliyi idarə etmək və şarj zamanı enerjinin çatdırılmasına nəzarət etmək üçün qabaqcıl texnologiyalardan istifadə edirlər. Məsələn, müasir smartfonlarda istilik yayan lövhələr, istilik qoruyucu təbəqələr və hətta batareyadan istiliyi çıxaran soyuducu borular var.

Bundan əlavə, əksər telefonlar batareya tam doldurulduqda, hətta cihaz prize bağlı qalsa belə, enerjini avtomatik olaraq kəsir. Bəzi smartfonlar şarj prosesini də cədvəlinizə uyğunlaşdırır – məsələn, oyanmadan bir saat əvvəl şarj səviyyəsini təhlükəsiz səviyyədə saxlamaq və onu 100%-ə çatdırmaq.

Çox pilləli doldurma sürətli şarjın mərhələlərlə baş verməsinə imkan verir. Batareyanın doldurulması minimum səviyyədə olduqda, ona daha çox enerji verilir, çünki bu vəziyyətdə olan batareya enerjini daha sürətli udmaq qabiliyyətinə malikdir. Bununla belə, 100%-ə yaxınlaşdıqca, doldurma sürəti yavaşlayır. Başqa sözlə, telefonunuz bütün proses boyu tam gücdə (məsələn, 80W) doldurulmur. Buna görə də müasir smartfonlar gecə saatlarında həddindən artıq istiləşmə və yanğın riski olmadan təhlükəsiz şəkildə doldurula bilər.

Bəzi oyun smartfonları batareyanın temperaturunu aşağı saxlamaq üçün daxili soyutma fanatları ilə gəlir. Xiaomi kimi şirkətlər isə batareyanı çoxlu hüceyrələrə bölən texnologiyadan istifadə edirlər ki, bu da hər bir hüceyrədəki yükü azaldır və istehsalçıların iddia etdiyi kimi batareyaya mənfi təsir göstərmədən yüksək doldurma sürətinə imkan verir.

Apple iPhone-da batareyanın optimallaşdırılması parametrləri var (Şəkil: Apple)

Sürətli şarjdan istifadə etməlisiniz?

Beləliklə, sürətli şarj smartfonunuz üçün həqiqətən pisdirmi? Bəli və yox . Xüsusilə çox tez-tez və uzun müddət yüksək gücdə istifadə edildikdə, batareyaya mənfi təsir göstərə bilər. Bununla belə, müasir qurğular potensial zərərləri minimuma endirən ağıllı şarj idarəetmə sistemləri ilə təchiz edilmişdir.

Bununla belə, məşhur texnoloji bloqçu Marques Brownlee qeyd etdiyi kimi, bu texnologiyaların bir çoxu onların effektivliyini dəstəkləmək üçün kifayət qədər uzunmüddətli məlumatlara sahib olmaq üçün çox yenidir. Buna görə də, sual açıq olaraq qalır və istehsalçıların ifadələrinə tamamilə etibar edilməməlidir.

Paylaş