Tramp iranlıları dövlət müəssisələrini ələ keçirməyə çağırdı CBS News 20 min nəfərin öldüyünü yazır

ABŞ Prezidenti Donald Tramp çərşənbə axşamı, 13 yanvar tarixində iranlıları etirazları davam etdirməyə çağırıb və köməyin yolda olduğunu bəyan edib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Reuters” məlumat yayıb. Nəşr qeyd edir ki, Ağ Ev rəhbəri nə etməyi planlaşdırdığı barədə heç bir təfərrüat açıqlamayıb.

"İran vətənpərvərləri, etiraz etməyə davam edin — öz institutlarınızı (dövlət müəssisələrini) ələ keçirin!!! Kömək artıq yoldadır", — deyə Tramp "Truth Social” sosial şəbəkəsində https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/posts/115888317758045915 yazıb.

O əlavə edib ki, etirazçıların "mənasız qətlləri" dayandırılana qədər İran rəsmiləri ilə bütün görüşləri ləğv edib.

İrandakı etirazların səbəbi

Dəhşətli iqtisadi şərait səbəbindən yaranan iğtişaşlar, İranın dini rəhbərləri üçün son üç ilin ən böyük daxili çağırışına çevrilib. Əlavə edilir ki, hökumət əleyhinə etirazlar keçən il İsrail və ABŞ-ın zərbələrindən sonra beynəlxalq təzyiqlərin artdığı bir vaxtda başlayıb.

Həlak olanlar barədə məlumatlar

"Reuters”in məlumatına görə, İran rəsmisi 13 yanvar tarixində etirazlar zamanı təxminən 2000 nəfərin öldüyünü bildirib. Bu, hakimiyyətin ölkə daxilindəki iki həftəlik iğtişaşlar zamanı tətbiq edilən intensiv repressiyalar nəticəsində qurbanların sayının yüksək olduğunu ilk dəfə etiraf etməsidir.

Lakin CBS News İrandakı mənbəyə istinadən xəbər verir ki, iki həftədən çox davam edən etirazlarda azı 12 000, bəlkə də 20 000 nəfərə qədər insan həlak olub. Mənbənin bildirdiyinə görə, təhlükəsizlik qüvvələri Tehranın çoxsaylı özəl xəstəxanalarına baş çəkərək, etirazlar zamanı yaralanan şəxslərin adlarını və ünvanlarını tələb edərək personalı hədələyirlər.

Vaşinqtondakı mənbələr də qurbanların sayının ehtimal ki, 10 000 ilə 12 000 nəfər arasında olduğunu bildirirlər.

Trampın reaksiyası və sanksiyalar

12 yanvar axşamı Tramp İranla biznes quran istənilən ölkənin mallarına 25% idxal rüsumu tətbiq edildiyini elan edib. ABŞ prezidenti həmçinin əlavə edib ki, İranı repressiyalara görə cəzalandırmaq üçün nəzərdən keçirilən variantlar arasında hərbi əməliyyatların gücləndirilməsi də var.

"Biz döyüşə hazırıq", — deyə Ağ Ev rəhbəri yanvarın əvvəlində bildirmişdi.

İranın müttəfiqlərinin və beynəlxalq birliyin reaksiyası

Tehran hələlik Trampın rüsumlarla bağlı qərarına açıq reaksiya verməyib, lakin Çin bu qərarı kəskin tənqid edib. Rusiya isə ABŞ-ın İrana yeni hərbi zərbələr endirmək hədələrini "qətiyyən qəbulolunmaz" adlandırıb.

Avropa İttifaqı (Aİ) da sərt mövqe nümayiş etdirir. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen bildirib ki, etirazçılara qarşı "həddindən artıq güc tətbiqinə" cavab olaraq Tehran hökumətinə qarşı əlavə sanksiyalar təklif ediləcək.

•Avropa Parlamenti: İranlı diplomatların və nümayəndələrin Brüssel, Strasburq və Lüksemburqdakı parlament binalarına girişi qadağan edilib.

•Almaniya: Kansler Fridrix Mers İranın dini hakimiyyətinin dağıldığını və rejimin son günlərini yaşadığını hesab edir.

ABŞ vətəndaşlarına çağırış

ABŞ Dövlət Departamenti İrandakı amerikalıları təhlükəsizlik vəziyyətinin kəskin pisləşməsi səbəbindən ölkəni dərhal tərk etməyə çağırıb. Vətəndaşlara Ermənistan və ya Türkiyə vasitəsilə quru yolu ilə təxliyə olunmaq tövsiyə edilir.

Alpər