Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

TÜRK BİRLİYİNİN ARXİTEKTURASI YENİDƏN FORMALAŞIR

TÜRK BİRLİYİNİN ARXİTEKTURASI YENİDƏN FORMALAŞIR

Icma.az, Hurriyyet saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Hazırda XXI əsrin üçüncü onilliyində yaşayırıq. krayna müharibəsindən sonra geosiyasi reallıqlar yenidən cızılır. Dünyanın müxtəlif  regionlarında, o cümlədən Avrasiya məkanında yaranmış yeni güc balansı yalnız siyasi deyil ; həm də ideoloji səviyyədə yeni mərkəzlərin formalaşmasına səbəb olur. Yeni güc mərkəzlərinin  formalaşması fonunda Türk dünyasının dirçəlişi və inteqrasiyası da təsadüfi proses deyil. Bu proses  sistemli şəkildə formalaşan yeni geosiyasi arxitekturanın əsas sütunlarından biridir.

Son illər Türkiyənin Orta Asiya ; yəni, tarixi Türküstan regionuna yönəlmiş siyasəti ardıcıllıqla davam edir.
Ankara artıq yalnız diplomatik deyil ; təhsil, müdafiə, miqrasiya və texnoloji əməkdaşlıq kimi strateji sahələrdə də “yumşaq güc” elementlərini  praktik olaraq həyata keçirir.
Bu günlərdə Özbəkstanın paytaxtı Daşkənd şəhərində  keçirilən Türkdilli Universitetlər Birliyinin 8-ci Baş Assambleyası bu baxımdan dönüş nöqtəsidir.
Tədbirdə 70-dən çox universitetdən 200 alim iştirak edib, 20-dən çox əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb. Bu, sadəcə akademik əməkdaşlıq deyil — vahid türk təhsil məkanının təməl daşlarının qoyulmasıdır.
Türkiyə təhsil standartlarının tədbiqi, ortaq proqramların yaradılması və türk tələbələr üçün təqaüd mexanizmlərinin genişləndirilməsi -- Ankara üçün ideoloji və mədəni liderlik missiyasının zəruri hissəsidir. 
Artıq “Türk universitetləri diplomu” anlayışı tədricən geosiyasi brend səviyyəsinə yüksəlir.
Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində fəaliyyət göstərən Türk Dövlətləri Parlament Assambleyası (TÜRKPA) da bu arxitekturanın mühüm sütunlarından biridir. 
Dil birliyindən başlayaraq, qanunvericilik sistemlərinin yaxınlaşdırılması istiqamətində atılan addımlar -- vahid hüquqi platforma üçün baza yaradır.
TÜRKPA-nın təşəbbüsü ilə hazırlanan “vahid qanun platforması”-- türk, azərbaycan, qazax, qırğız və özbək dillərində işləyir və bu dillərin lüğət bazasını müqayisəli şəkildə təqdim edir. Bu layihə dil, hüquq və idarəçilik inteqrasiyasını bir sistemdə birləşdirir — yəni “Türk birliyi” artıq yalnız mədəni ideya deyil, idarəçilik və normativ reallıq halına gəlir.
Türkiyənin hərbi təcrübəsi və NATO standartlarına əsaslanan təlim proqramları türk dövlətlərinin ordularında vahid taktiki və strateji anlayışların formalaşmasına şərait yaradır. 
Türk zabitlərinin, pilotlarının və sərhəd mühafizəçilərinin Türkiyədə yetişdirilməsi ortaq təhlükəsizlik doktrinası anlayışını gücləndirir. Bu, yalnız müdafiə əməkdaşlığı deyil — geosiyasi şüurun formalaşdırılması prosesidir.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın türkdilli xalqlara əmək hüquqlarının sadələşdirilməsi ilə bağlı fərmanı -- Türk dünyasının iqtisadi və sosial inteqrasiyasına ciddi təkan verdi. Artıq türk respublikalarının vətəndaşları Türkiyədə daha sərbəst şəkildə işləyə bilirlər.
Bu qərar yalnız miqrasiya siyasətinin liberallaşdırılması deyil ;  vahid əmək bazarının təməlidir. Orta Asiyadan Türkiyəyə yönələn əmək axını - həm sosial, həm də iqtisadi cəhətdən birgə gələcək modelini möhkəmləndirir.
Türk dövlətıərinin yaxınlaşması Rusiya siyasətçiıərini narahat edir.
Son günlər Rusiya mediasının, xüsusilə “Nezavisimaya qazeta”nın məqalələrində hiss olunan narahatlıq, əslində, Türk Birliyi arxitekturasının yenidən formalaşmasından əmələ gələn  qorxunun təzahürüdür.
Moskva uzun illər Orta Asiya üzərində ideoloji və mədəni nəzarəti öz əlində saxlamışdı. Lakin son illərdə rus dilinin və rus modelinin nüfuzunun azalması fonunda, Türkiyənin mədəni və təhsil proqramları bu geosiyasi məkanda  ardıcıllıqla tətbiq olunur.
Rusiya mediasının “Türkiyə bölgədə NATO təlimlərini yayır” kimi iddiaları narahatlıqdan qaynaqlanır və əslində  reallığı əks etdirir. Çünki Türk birliyi artıq sadəcə romantik ideya deyil, real güc mərkəzidir.
Bu gün Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT), Türk Akademiyası, TÜRKPA, Türkdilli Universitetlər Birliyi və digər institutlar vahid məqsədə — Türk Birliyinin arxitekturasını sistemli şəkildə formalaşdırmağa xidmət edir.
Bu proses nə anti-Rusiya, nə də anti-Qərb yönümlüdür.
Bu, Türk xalqlarının öz gələcəyini öz əlləri ilə qurmaq cəhdidir.
Əgər 20-ci əsr “Avropa əsri” idisə ;  XXI əsrdə  Avrasiya coğrafiyasında Türk əsri üçün real zəmin formalaşır.

Qəvami SADIQBƏYLİ

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:181
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 21 Oktyabr 2025 16:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri