Unutqanlıq ağır xəstəliyin göstəricisidir

Gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinən unutqanlıq, çox vaxt sadəcə diqqətsizlik kimi qəbul edilsə də, mütəxəssislər bəzi hallarda bunun ciddi xəstəliklərin erkən əlaməti ola biləcəyini söyləyirlər.

Axşam.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, onlar xüsusilə gündəlik həyata təsir etməyə başlayan təkrarlanan, getdikcə pisləşən unutqanlığın "normal" hesab edilməməli olduğunu vurğulayıblar. 

Bir çox insanın çox diqqət yetirmədiyi unutqanlıq bəzən beyindən gələn vacib bir xəbərdarlıq siqnalı ola bilər. Həyat keyfiyyətinə təsir etməyə başlayan təkrarlanan unutqanlıq "yaşla gələn təbii vəziyyət" hesab edilməməlidir. Unutmaq hər kəsin həyatının bir hissəsidir. Açarlarımızı hara qoyduğumuzu unuda, adı xatırlamaqda çətinlik çəkə və ya mətbəxə niyə getdiyimizi bir neçə saniyə unuda bilərik. Bunların əksəriyyəti əslində normaldır. Normal unutqanlıqda məlumat itirilmir, yalnız ona çatmaqda gecikir. Bir müddət sonra xatırlanır. Lakin xəstəliklə əlaqəli unutqanlıqda məlumat həqiqətən itirilir. Yəni insan eyni sualı dəfələrlə verir, eyni hadisəni sanki yenidən yaşayırmış kimi təsvir edir və bundan xəbərsiz olur. Bu məqamda unutqanlıq "vəziyyət" deyil, "işarə"yə çevrilir.

Unutmayın ki, Alzheimer xəstəliyi hiyləgər şəkildə başlayır. Ən erkən mərhələlərdə xəstələr yeni məlumatları öyrənməkdə çətinlik çəkirlər. Eyni sualları təkrarlayır, görüşləri unudur və əşyalarını qeyri-adi yerlərə qoyurlar. Amma burada vacib bir məqam var: Alzheimer xəstəliyi sadəcə unutqanlıq deyil. Bir müddət sonra insan yolunu tapmaqda, qərar verməkdə çətinlik çəkir və gündəlik həyatındakı bir çox şeylər pozulur. 

Gənclərdə isə bu beyin xəstəliyi deyil. Yuxu çatışmazlığı, güclü stress, narahatlıq, depressiya və məruz qaldığımız daimi rəqəmsal informasiya yükü diqqət sistemimizi pozur. Yaddaş diqqət olmadan işləmir. Stressin yaddaşa təsiri düşündüyümüzdən daha güclüdür. Beynimiz stress altında olduqda, öyrənməyə deyil, yaşamağa diqqət yetirir. Buna görə də, məlumatın saxlanması zəifləyir, diqqət yayınır və insan özünü "Mən çox unutqanam" kimi təsvir etməyə başlayır. Əslində, beyin həmin anda fərqli prioritetlər müəyyən edir.

Buna görə də beyin üçün də bir çox şeylər etməlisiniz. Mütəmadi məşq, keyfiyyətli yuxu, sosial qarşılıqlı əlaqə, yeni şeylər öyrənmək, oxumaq və yaratmaq - bütün bunlar beyin sağlamlığının qorunmasına kömək edir. Bundan əlavə, qan təzyiqinin, qan şəkərinin və ümumi sağlamlığın monitorinqi zehni fəaliyyət qədər vacibdir.