Vahidlik, səliqə və məsuliyyət ŞƏRH

Məktəbli geyimi ümumi təhsil müəssisəsinin gündəlik həyatında diqqət çəkən məsələlərdən biridir. O, şagirdin məktəb mühitinə uyğunlaşmasına və təhsil prosesində özünü rahat hiss etməsinə təsir göstərir. Vahid geyim forması məktəblilər arasında ümumi mənsubiyyət hissinin yaranmasına kömək edə bilər. Bu yanaşma məktəbin nizam-intizam mədəniyyətinin formalaşmasında da müəyyən rol oynayır.

Azərbaycan Respublikasında dövlət ümumi təhsil müəssisələrinin şagirdləri üçün geyim formalarının təsvirləri Nazirlər Kabinetinin 2022-ci il 17 mart tarixli 96 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdi. 2026-cı il sentyabrın 21-də həmin sənədə dəyişikliklər edilib. Dəyişikliklər geyim formasının vahidliyini pozan və ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan əlavə geyim elementlərindən istifadəyə dair müddəaları da əhatə edir.

Bu qaydalar məktəb geyiminin müəyyən edilmiş təsvirlərə uyğun seçilməsini nəzərdə tutur. Şagirdlərin geyim forması məktəbin gündəlik təhsil mühitinə uyğun olmalıdır. Geyimə əlavə edilən elementlər vahid formanın görünüşünü dəyişdirməməlidir. Qaydaların tətbiqində məktəbin təsdiq olunmuş normativ sənədləri əsas götürülməlidir.

Məktəbli geyimi təmiz və səliqəli saxlanılmalıdır. Səliqəli geyim şagirdin özünə və ətrafındakılara hörmətinin ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla belə, geyimin qiyməti və markası şagirdin məktəbdəki mövqeyini müəyyən etməməlidir. Məktəbdə əsas diqqət şagirdlərin biliklərinə, davranışına və inkişafına yönəlməlidir.

Valideynlər övladlarının geyim formasını seçərkən təsdiq edilmiş nümunələri nəzərə almalıdırlar. Onlar geyimin rahatlığına, mövsümə uyğunluğuna və gündəlik istifadə üçün əlverişliliyinə diqqət yetirməlidirlər. Məktəbli geyimi dərs zamanı sərbəst hərəkət etməyə imkan verməlidir. Geyim seçimi ailə büdcəsinə uyğun planlaşdırılmalı, lazımsız xərclərdən çəkinilməlidir.

Şagirdlər də geyim qaydalarına əməl etməyin şəxsi məsuliyyət olduğunu anlamalıdırlar. Onlar məktəbə müəyyən edilmiş formaya uyğun gələn geyimdə gəlməyə çalışmalıdırlar. Geyimlə bağlı qaydaların pozulması hallarında şagirdə səbəblər izah edilməli və düzgün davranışa istiqamət verilməlidir. Bu proses uşağın ləyaqətinə hörmət əsasında aparılmalıdır.

2026-cı il sentyabr dəyişikliklərində milli geyimlərdən istifadə məsələsinə də yer verilib. Azərbaycan xalqının tarixi, mədəniyyəti və milli-mənəvi dəyərləri ilə bağlı tədbirlərdə məktəbin Pedaqoji Şurasının qərarı əsasında milli geyimlərdən və ya milli geyim elementlərindən istifadə oluna bilər. Bu imkan milli mədəni irsin məktəb həyatında təbliğinə şərait yaradır. Belə tədbirlər şagirdlərdə tarixə və milli ənənələrə maraq oyada bilər.

Məktəb rəhbərliyi geyim qaydalarını şagirdlərə və valideynlərə əvvəlcədən izah etməlidir. Tələblərin məktəbin rəsmi internet səhifəsində və ya məlumat lövhəsində açıqlanması məlumatlandırmanı asanlaşdırır. Qaydalar barədə məlumatın əlçatan olması valideynlərin düzgün qərar verməsinə kömək edir. Eyni zamanda, bu yanaşma məktəb və ailə arasında etimadı gücləndirir.

Geyim qaydalarının tətbiqində sosial həssaslıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ailənin maddi imkanları ilə bağlı çətinliklər yaşayan şagirdlərə münasibətdə anlayışlı davranılmalıdır. Məktəb geyimi uşağın təhsil almasına maneə yaratmamalıdır. Heç bir şagird geyiminə görə alçaldılmamalı və digər şagirdlərdən təcrid edilməməlidir.

Nəticə etibarilə, məktəbli geyimi qaydaları vahidlik, səliqə və məsuliyyət prinsipləri ilə əlaqəlidir. Bu qaydalar yalnız formal tələblər kimi deyil, məktəb mədəniyyətinin bir hissəsi kimi izah edilməlidir. Şagirdlərin, valideynlərin və müəllimlərin əməkdaşlığı onların düzgün tətbiqinə kömək edir. Məqsəd şagirdlərin rahat, təhlükəsiz və ayrı-seçkilikdən uzaq təhsil mühitində inkişaf etməsidir.

Zaur Mehdiyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədr müavini