Yaponiya miqrasiya siyasətini sərtləşdirir?

Yaponiya hökuməti miqrasiya siyasətində ciddi dəyişikliklər etməyə hazırlaşır. Gözlənilir ki, bu dəyişikliklər ölkəyə uzunmüddətli dövrdə gələn əcnəbilərin sayının məhdudlaşdırılmasına və nəzarətin gücləndirilməsinə səbəb olacaq. “Asahi” qəzetinin məlumatına görə, bu məqsədlə Ədliyyə Nazirliyi nəzdində xüsusi ekspert qrupu yaradılacaq və həmin qrup immiqrasiyanın ölkənin sosial həyatına, əmək bazarına, sosial təminat sisteminə və ictimai təhlükəsizliyə təsirlərini qiymətləndirəcək.

Bu təşəbbüs Yaponiyanın dərinləşən demoqrafik böhranı fonunda irəli sürülür. Ölkə uzun illərdir sürətlə qocalan əhali və aşağı doğum səviyyəsi ilə üzləşir. Əhalinin üçdə biri artıq 65 yaşdan yuxarı insanlardan ibarətdir, yeni doğulanların sayı isə tarixi minimum səviyyəyə enib. 2024-cü ildə ölkədə cəmi 686 min uşaq dünyaya gəlib ki, bu da rekord dərəcədə aşağı göstəricidir. Əgər bu ilin ikinci yarısında doğum sayı indiki templə azalmağa davam etsə, yapon uşaqlarının illik doğum göstəricisi yenidən rekord səviyyədə aşağı ola bilər.

Tədqiqat, həmçinin göstərir ki, bu ilin birinci yarısında Yaponiyada bağlanan nikahların sayı 238 min 561 nəfər olub ki, bu da keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 9952 nəfər azdır. Səhiyyə Nazirliyi Yaponiyada gənc əhalinin sayının azaldığını, insanların adətən daha gec yaşda evləndiyini və uşaq dünyaya gətirdiyini, bu səbəbdən də ölkədə doğum sayının azalmağa davam etdiyini bildirib. Nazirlik Yaponiyada doğum nisbətinin azalması problemini həll etmək üçün digər dövlət qurumları ilə əməkdaşlığı davam etdirəcəyini bildirib. Əlbəttə, bu tendensiya əmək resurslarının azalmasına, sosial təminat sisteminə artan təzyiqə və iqtisadiyyatın dayanıqlığı üçün yeni risklərə gətirib çıxarır.

Miqrantların əmək bazarında rolu ilə bağlı mübahisələr də getdikcə güclənir. Rəsmi Tokio son illərdə xüsusilə tikinti, kənd təsərrüfatı və xidmət sektorunda işçi çatışmazlığını kompensasiya etmək üçün əcnəbilərin cəlbinə imkan verib. Lakin xarici vətəndaşların artan sayı bir sıra narahatlıqlara səbəb olub. Yapon cəmiyyətində sosial müavinətlərə əlavə yükün düşəcəyi, əməkhaqlarının aşağı səviyyədə qalacağı və ictimai təhlükəsizliyin zəifləyəcəyi barədə narahatlıqlar geniş yayılıb.

Ekspertlərin fikrincə, ölkə yalnız immiqrasiyanı sərtləşdirməklə deyil, həm də daxili potensialdan daha səmərəli istifadə etməklə mövcud demoqrafik problemlərə cavab verə bilər. Əmək bazarında qadınların və yaşlı insanların iştirak səviyyəsinin artırılması, texnologiya və robototexnikanın daha geniş tətbiqi işçi qüvvəsi çatışmazlığını müəyyən qədər aradan qaldıra bilər. Bununla yanaşı, doğum səviyyəsinin artırılması üçün dövlətin ailə siyasətini gücləndirməsi, uşaq baxımı xidmətlərinə və təhsilə daha çox dəstək göstərməsi zəruri sayılır.

Yaponiyanın gələcəyi üçün həm miqrasiyanın tənzimlənməsi, həm də daxili islahatların paralel şəkildə həyata keçirilməsi qaçılmaz görünür. Əks halda əhalinin azalması və qocalması fonunda ölkə həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan ciddi çətinliklərlə üzləşə bilər.

S.ELAY
XQ