Yaponiyada iltihab zamanı parlayan dəri transplantatı yaradılıb

Ağıllı saatlar kimi geyilə bilən cihazlar uzun müddətdir ki, dəri səthində ürək döyüntüsünü və digər parametrləri izləməyə imkan verir. İndi isə yapon alimləri bir addım irəli gedərək, orqanizmin daxilində işləyən bioloji-hibrid yanaşma hazırlayıblar. Bu, daxili bioloji prosesləri vizual olaraq siqnal verə bilən genetik modifikasiya olunmuş dəri transplantatıdır.Oxuməni.az xəbər verir ki, araşdırma "Nature Communications" (NatCom) jurnalında dərc olunub.
Biomarkerlərin monitorinqi üçün standart üsullardan fərqli olaraq, qan analizi və ya müvəqqəti işləyən xarici sensorlar tələb edən bu yeni texnologiya orqanizmin özünə inteqrasiya olunub. Sistemin əsasını epidermis kök hüceyrələri təşkil edir – ömrü boyu dəri yenilənməsinə cavabdeh olan məhz bu hüceyrələrdir. Alimlər bu hüceyrələri iltihabla əlaqəli NF-κB siqnal yolunun aktivləşməsinə reaksiya verərək yaşıl flüoresan zülalı istehsal etmələri üçün genetik modifikasiya ediblər.
"Ənənəvi üsullar ya invazivdir, ya da yalnız ayrı-ayrı məlumatlar verir," deyə Tokio Şəhər Universitetinin əməkdar professoru və Tokio Universitetinin fəxri professoru Hiroyuki Fujitanın sözləri ilə izah edilib. "Biz orqanizmin vəziyyətini fasiləsiz izləməyə və hətta ev şəraitində də siqnalları intuitiv olaraq şərh etməyə imkan verən bioloji inteqrasiya olunmuş bir sistem yaratmaq istədik."
Siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə köçürülmüş dəri uğurla yerləşib və toxumaların funksional hissəsinə çevrilib. Süni olaraq yaradılmış iltihab zamanı, sahə yaşıl rəngdə parıldamağa başlayıb, həqiqətən də orqanizmin daxilindən gələn molekulyar siqnalları xarici vizual göstəriciyə çevirib. Sensor canlı kök hüceyrələrindən ibarət olduğu üçün, o, dəri tərəfindən təbii yenilənmə ilə dəstəklənir.
"Batareya və müntəzəm dəyişdirmə tələb edən elektron cihazlardan fərqli olaraq, bu sistem orqanizmin özü tərəfindən idarə olunur," deyə Tokio Universitetindən professor Sedji Takeuti qeyd edib. "Təcrübələrimizdə sensor epidermisdəki daimi regenerasiya sayəsində 200 gündən çox fəaliyyətini qoruyub saxlayıb."
Molekulyar "hədəfləri" dəyişdirməklə, alimlər gələcəkdə digər fizioloji və ya metabolik prosesləri izləmək üçün dəri sensorları yarada bilərlər. Bu cür həllər yalnız insan tibbində deyil, həm də heyvandarlıq və biomedisin tədqiqatlarında, sağlamlıq vəziyyətinin vizual göstəricisinin xüsusilə vacib olduğu yerlərdə tətbiq oluna bilər.
Almaz Həsənli