Yeni Amerika müsəlmanı: O kimdir?

...ABŞ-da müsəlmanların güclü siyasi artımı geniş koalisiyalar qurmağı bilən və Amerikanı yalnız yaşayış yeri kimi deyil, həm də vətənləri kimi görən yeni bir nəslin meydana çıxması ilə əlaqələndirilir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bunu Dohada Yaxın Şərq Şurasının icraçı direktoru Xalid Əl-Cabir yazır.

SİA müsəlman yazarın fikirlərini bəzi istisnalarla diqqətinizə çatdırır...

...Mən Miçiqan ştatına dəfələrlə səfər etmişəm. Ərəb və müsəlman restoran və mağazalarının necə unikal, açıq icma toplantı yerlərinə çevrildiyini müşahidə etmişəm. Onlar burada yalnız yemək satmırlar - ABŞ-da və Yaxın Şərqdə xəbərləri, məsələləri və cari hadisələri müzakirə edirlər. Bəzən söhbətlər olduqca adi olur: geyim qaydaları, ləhcələr, yemək, falafel və ya humus markasına kimin sahib olması, kabsa, mandi və Şərq şirniyyatlarını mətbəxinin bir hissəsi hesab etmək hüququ kimin olması barədə...

Lakin bu müzakirələr, nə qədər əhəmiyyətsiz olsa da, artıq tam mənzərəni əks etdirmir. Yeni nəsil siyasi arenaya daxil olur və daha ciddi suallar verir: Biz kimik? Haraya mənsubuq? Artıq qonaq olmadığımız, siyasi və sosial sistemin tam hüquqlu bir hissəsi olduğumuz bir cəmiyyətdə kimliyimizi necə müəyyən edə bilərik?

Qeyd edilməlidir ki, bu nəslin bir çox üzvü siyasi və mədəni cəhətdən valideynlərindən xeyli fərqlənir. Onlar ABŞ-ı sadəcə müvəqqəti yaşayış yeri kimi görmürlər - onlar üçün bura onların əsl vətənidir.

Bəli, onlar müsəlmandırlar, lakin onlar həm də Amerika məktəblərinin, universitetlərinin və sosial mühitlərinin məhsuludurlar.

…Problem yeni nəslin öz köklərindən uzaqlaşmasında deyil.

Bu köklər özləri fərqli bir reallıqla yeni bir birləşməyə girib və yalnız atalarının tərk etdiyi kənd və ya ailələrinin gəldiyi şəhər prizmasından başa düşülə bilməyən unikal bir Amerika müsəlman tipini ortaya çıxarıb.

…Bu bəlkə də ən dərin problem yeni nəslin özünün ərəb və müsəlman cəmiyyətlərinin imicinə uyğun gəlməməsindən irəli gəlir.

Bu nəslin bir çox üzvü ABŞ-da anadan olub, təhsil alıb və işləyib. Onların siyasi dili Amerika dilidir, sosial təcrübələri Amerika dilidir, dövlətə və vətəndaşlığa münasibətləri ilk nəsil immiqrantların mövqeyindən fərqlənir.

Buna görə də, onların mövqeləri həmişə valideynlərinin mənşə ölkələrində mövcud olan baxışlarla uyğun gəlmir. Bu, dini kimliyin zəifləməsinin əlaməti deyil, fərqli bir mühitdə formalaşmasının təbii nəticəsidir.

…Detroyt, Çikaqo və ya Nyu-Yorkda anadan olan bir müsəlman ABŞ-ı yaşadığı "qərbli" kimi deyil, birbaşa siyasi vətəni kimi qəbul edir. Məhz buradan onların prioritetləri, siyasi ittifaqları və vətəndaşlıq anlayışı formalaşır.

…Və əsas sual getdikcə daha çox ərəb və müsəlman əsilli Amerika siyasətçilərinin meydana çıxmasını qeyd etməkdən daha çox şeyə gedib çıxır.

Siyasi tarix dövlət vəzifələrinə girən adların sayı ilə deyil, həmin qurumlar daxilində oyun qaydalarını dəyişdirmək qabiliyyətləri ilə müəyyən edilir.

Buna görə də, əsas çətinlik budur: bu gün ölkədə müsəlman namizədlərin sayının artması sadəcə siyasi təmsilçiliyin genişlənməsini təmsil edir, yoxsa daha dərin bir dəyişikliyi - kimlik siyasətindən güc siyasətinə, müəyyən bir qrupun müdafiəsindən çox müxtəlif cəmiyyəti idarə edə bilən koalisiya qurmağa doğru?

Məhz bu dəyişikliyi izləməyə dəyər.

Amerikalı müsəlman dövlət qurumlarına daxil olmaq qabiliyyətini sübut etdikdə deyil, onları daxildən dəyişdirməyə başladıqda siyasi qüvvəyə çevrilir.

Yalnız öz icması adından idarə edənlər, seçkilərdə qalib gəlsələr belə, siyasi periferiyanın girovu olaraq qalırlar.

Lakin hamı adından idarə edə bilənlər həqiqətən azlığın siyasətini aşır və siyasi əksəriyyətin formalaşmasının mərkəzinə daxil olurlar.

Əli Babayev