Icma.az
close
up
RU
Menu

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Zəlimxan Məmmədli: Dünya yenidən dizayn edilir SÖHBƏT

Zəlimxan Məmmədli: Dünya yenidən dizayn edilir SÖHBƏT

Sherg.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İndiki zamanda Azərbaycandan böyük güclər– ABŞ, Rusiya, İran və Çin arasında balansı qorumaq tələb olunur


Türkiyə NATO üzvü olsa da, həm Ukrayna, həm də Rusiya ilə iqtisadi və strateji əlaqələri qoruyur. Bu isə onun vasitəçi rolunu gücləndirir


Türk və kürdlər vahid, bölünməz vətəndə yaşamağa məhkumdurlar


Gürcüstanı yalnız ən yaxın müttəfiqləri Rusiya və Qərbin basqılarından ağrısız çıxara bilər


Rusiyanın Azərbaycana ciddi problemlər yaratmaq imkanları sürətlə azalmaqdadır


Artıq dünyada güc balansları dəyişir. Uzun illər qlobal siyasətə yön verən Qərb dövlətlərinin dominant mövqeyi artıq əvvəlki çəkisini itirir. Yeni güc mərkəzləri meydana çıxır — siyasi, iqtisadi və texnoloji sahələrdə irəliləyən regional oyunçular beynəlxalq arenada söz sahibinə çevrilir. Bu dəyişikliklərin təsiri təkcə böyük dövlətlərlə məhdudlaşmır. Yaxın və Orta Şərqdə davam edən münaqişələr, sülh səyləri və nüfuz uğrunda yarış bu bölgəni daha da ön plana çıxarıb. Cənubi Qafqazda isə maraqların toqquşduğu, balansların dəyişdiyi həssas bir mərhələ yaşanır. Müttəfiqliklər yenidən formalaşır, diplomatik münasibətlər yeni istiqamətə yönəlir. Dünya artıq təkqütblü deyil və bu çoxqütblü düzən, qlobal siyasətin hər sahəsinə təsir göstərir.


Mövzu ilə bağlı Sherg.az-ın suallarını cavablandıran  "Borçalı" İctimai Birliyinin sabiq sədri, tanınmış ictimai-siyasi xadim Zəlimxan Məmmədli deyib ki, yeni dünya düzənində formalaşan əsas güc mərkəzlərinin strateji istiqamətlərinə nəzər salmaq lazımdır.


-Salam, Zəlimxan bəy. Yeni dünya düzənində, böyük güclər arasında balans siyasətini qorumaq hansı strateji üstünlüklər və risklər yaradır?

-Etiraf olunmalıdır ki, dünya yenidən dizayn edilir. Bütün Beynəlxalq qurumlar təsirsiz vəziyyətdədir və hərə öz maraqlarını güdür. ABŞ və Qərbin strateji hədəfləri liberal beynəlxalq nizamı qorumaqdan, Çin və Rusiyanın təsir dairəsini məhdudlaşdırmaq, texnoloji və maliyyə üstünlüyünü saxlamaqdan ibarətdir. Öz hədəflərinə çatmaq üçün NATO digər hərbi bloklarla təhlükəsizlik arxitekturasını gücləndirmək, süni intellekt, kvant texnologiyaları və yaşıl enerji sahələrində liderliyini möhkəmləndirmək kimi vasitələrə üstünlük verir. Çin Qərbə alternativ mərkəz kimi özünü göstərmək, Avrasiya, Afrika və Cənubi Amerikada təsiri artırmaq, ABŞ-Çin rəqabətində liderliyə iddia etmək niyyətindədir. Rusiya post-sovet məkanında təsirini qorumaq, Qərbin Ukrayna və Şərqi Avropadakı genişlənməsinin qarşısını almağa çalışmaqla imperiya ambisiyasındadır. Məqsədə çatma vasitəsi söykəndiyi tək vasitə hərbi güc və təbii ehtiyatlardır. Hindistan qlobal liderlər klubuna daxil olmaq, Çinlə qarşı alternativ güc mərkəzinə çevrilmək islam və Çin təsirindən azad olaraq regional gücə çevrilmək istəyir. Yeni formatların yaranmasının (BRİKS) hədəfi bu ola bilər. Yeni dünya düzənində yeni güc mərkəzi kimi meydana çıxan Türkiyə müstəqil qlobal oyunçu kimi çıxış etmək, ortaq türk dünyasını formalaşdırmaq, Şərqlə Qərb arasında “körpü” rolu oynamaq yolunu tutub. Ankaranın söykəndiyi vasitələr Türk Dövlətləri Təşkilatı, Cənubi Qafqazda yeni enerji və nəqliyyat dəhlizləri açmaq, müdafiə sənayesini inkişaf etdirməkdən ibarətdir. Hesab etmək olar ki, ABŞ, AB və Türkiyə yeni dünya düzəninin bəlirlənməsində əsas payçılar ola bilər. Çinin Azərbaycan və Türkiyə ilə əlaqələri inkişaf etdiyi təqdirdə Pekinlə kompromis mümkündür. Azərbaycanın yeni dünyada geosiyasi potensialı, enerji və kommunikasiyada rolu, Orta dəhlizdə yerləşməsi (Çin-Türkiyə-Avropa xətti), Rusiya-İran-Türkiyə arasında strateji balans mərkəzi olması,  Zəngəzur dəhlizi kimi yeni regional qovşaqların açılması imkanı, Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolu, Transxəzər dəhlizinin vacib hissəsi kimi maraqlı dövlətdir və Türk dünyası üçün vacib siyasi-ideoloji mərkəz olaraq maraqlı dövlət kimi diqqətdə olacaq.

Əgər Azərbaycan Ermənistanla sülh danışıqlarında  nəticə əldə edərsə, avtoritar meyllər və hüquqi islahatların zəifliyi aradan qalxarsa, Qərb ilə inteqrasiya da Azərbaycana yeni imkanlar aça bilər. İndiki zamanda Azərbaycandan böyük güclər– ABŞ, Rusiya, İran və Çin arasında balansı qorumaq tələb olunur.


-Türkiyənin ev sahibliyi etdiyi Rusiya-Ukrayna danışıqları effektiv olacaq?

-Türkiyə NATO üzvü olsa da, həm Ukrayna, həm də Rusiya ilə iqtisadi və strateji əlaqələri qoruyur. Bu isə onun vasitəçi rolunu gücləndirir.

Türkiyənin diplomatik mərkəz olaraq seçilməsi gözlənilən idi. Çünki Türkiyə strateji olaraq neytralitetini qoruyaraq diplomatiyanın sıradan çıxmasının qarşısını ala bildi. İndiki zamanda hər iki münaqişə tərəfinin Türkiyəni seçməsində həvəsli olması ümid yaradır. Türkiyə vasitəçiliyi ilə bir sıra razılaşmaların olması da bir tarixdir. Türkiyə digərlərindən fərqli olaraq beynəlxalq hüququ əsas tutur və mövqeyi də kifayət qədər aydındır. Uzun müddətdir gündəmdə olan atəşkəsin əldə olunması, bir sıra humanitar razılaşmalar, sülh sazişi əldə olunana qədər fəaliyyət göstərən daimi diplomatik vasitəçilər missiyasının təsis olunması mümkündür. Çətin olan odur ki, Rusiya maksimalist hüquqi və mənəvi əsası olmayan iddiaların girovudur. Onu girovluqdan güc və ya Türk diplomatiyası qurtara bilər. 


-Son günlər gündəm olan PKK-nın ləğvi birmənalı qarşılanmır. Bəziləri bunun siyasi oyun olduğunu bildirir. Sizin məsələyə münasibətiniz necədir?

-PKK-nın ləğvi və silahları yerə qoymaları haqqında qərar tarixi qərardır. Mümkündür ki, bəzi güclər və Türkiyə daxilində missionerlər bu qərarı gözdən salmağa çalışsın. Düşünürəm ki, Türkiyənən dərin dövlət ağılı buna imkan verməyəcək. Türk və kürdlər vahid, bölünməz vətəndə yaşamağa məhkumdurlar. 


-Rusiya və Qərbin təzyiqləri fonunda Gürcüstan gələcək siyasətində hansı addımları atmalıdır?

-Gürcüstanın gələcəyi Azərbaycan və Türkiyə ilə daha dərin qatda müttəfiqlik, strateji sahələrdə birgəliklərdən asılıdır. Gürcüstanı yalnız ən yaxın müttəfiqləri Rusiya və Qərbin basqılarından ağrısız çıxara bilər. Gürcüstan hakimiyyətinin də atacağı bir sıra vacib məsələlər var. Strateji olaraq hakimiyyət qütbləşməni aradan qaldırmaq xəttini tutmalıdır. 


-Son hadisələr fonunda Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində gərginlik hiss olunur. Bu gərginlik hansı istiqamətdə inkişaf edəcək?

-Rusiya imperiya ambisiyasının girovundadır. Amma onun Azərbaycana ciddi problemlər yaratmaq imkanları sürətlə azalmaqdadır. Azərbaycan 5-ci kalonun tədricən kökünün kəsilməsi, Rusiyanın digər təsir imkanlarının aradan qaldırılması yolunu tutmalıdır.  Eyni zamanda ənənvi tarazlıq siyasətini də mühafizə etməlidir.


-Ermənistanın ziddiyyətli yanaşması fonunda real sülh mümkündürmü, yoxsa yeni qarşıdurma riski artır?

-Ermənistan bu prosesdə uduzan tərəfdir. Sülh sazişinin gecikməsi adını çəkdiyimiz Rusiya da daxil, bəzi Qərb dövlətlərinin maraqlarında görünmür. Azərbaycan daha çox təşəbbüs göstərməli və çoxmərhələli sülh prosesinin yol xəritəsini təqdim etməlidir. İlkin etapda çərçivə sazişinin imzalanması və o sazişdə Azərbaycanın haqlı tələblərinin yer alması vacibdir. Türkiyədəki barış platforması bütün nəticələri ilə Türkiyənin və onun təbii nüttəfiqi Azərbaycanın geopolitikata təsir imkanlarını artıracaqdır. Bu isə yaxın gələcəkdə sülh sazişinin imzalanmasına imkanları artıracaq.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 14 May 2025 18:37 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see291

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see247

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see245

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see241

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see238

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see234

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see226

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see222

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see217

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see213

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see203

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see194

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see190

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see190

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see186

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see183

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see182

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see170

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see169

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see169
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri