525 ci qəzet Az fərqi var Hekayə

O, sakit, qaraqabaq adam idi. Az danışar, nadir hallarda gülərdi. Axşamlar arabir qonşulara getməyi xoşlayardı, amma heç vaxt getdiyi yerdə yemək yeməz, evdə yeyib gəldiyini bildirər, bir stəkan çayla kifayətlənərdi. Soruşsalar, cavab verərdi. Cavabları da qısa olardı. Özü nadir hallarda nəsə soruşardı. Getdiyi yerdə çox oturmazdı. Qəfil gəldiyi kim, qəfil də durub gedərdi.

Amma bir xoşagəlməz vərdişi vardı. Öz evində, həyət-bacasında, küçədə tez-tez söyüş söyərdi. Bir də görərdin ki, qışqıra-qışqıra arvadına deyir: - Ay itin qızı, balta hardadır, tapa bilmirəm.

Ya da oğlunu-qızını səsləyərək: - ay it balaları, harda qalmısınız, ay köpək uşaqları, karsınız, eşitmirsiniz, - deyə qışqırır, səsi aləmi götürürdü.

Vay o günə ki, qonşulardan kiminsə mal-qarası onun çəpərinin üstünə çıxaydı, həyətinə keçəydi, necə deyərlər, söyüşün biri bir qəpik olardı: - Adam köpək oğlu malına baxmaz? İt uşağı malları açıb buraxır küçəyə, bir baxmır ki, hara getdi.

Dəfələrlə qonşular ona demişdilər ki, sənin çəpərin çoxdan sökülüb, dağılıb. Həyətinin dörd bir yanı demək olar ki, açıqdır. Bir az əl gəzdir. Dilsiz-ağılsız heyvanlar neyləsinlər, hara açıqdır, ora keçirlər. Amma xeyri olmamışdı, vərdişindən əl çəkməmişdi. Çəpəri bərkitmək, bərpa etmək əvəzinə, söyüşün ünvanını dəyişərdi, söyüşləri arvadına, övladlarına yönəldərdi: - Ay it balaları, mal-qara, qoyun-quzu, it-pişik keçib, niyə qovmursunuz?

Bu əhvalat baş verəndə onun yaşı qırxı çoxdan ötmüşdü.

Qışın ortaları idi. Yüngül qar yağmışdı. Həmişə axşam yeməyindən sonra qonşulara keçən Ələddin bu dəfə günortadan bir qədər keçmiş Məkkə qarıgilin həyətinə girdi. Məkkə qarının oğlu Ələddinlə yaşıd idi. Məktəbdə bir sinifdə oxumuşdular. Qonşu kənddə müəllim işləyirdi. Evə təzə qayıtmışdı. Həyətdə odun doğrayırdı. Görüşüb evə keçdilər. Adəti üzrə, Ələddin bir stəkan çay içdi. Dilxor olduğu aşkarca hiss olunurdu. Çox könülsüz danışır, bəzən soruşanlara da cavab vermirdi. Məkkə qarı onun bu halını görüb təkrar soruşdu: - Qanın niyə qaradır, ay bala? Evdə-eşikdə salamatlıqdır? Ələddin dinmədi. Sonra ağızucu cavab verdi ki, heç nə baş verməyib.

- Bəs niyə belə dilxorsan? De görüm dərdin nədir? Ələddin bir qədər susub qəflətən adətinin əksi olaraq odlu-odlu danışmağa başladı: - Ay Məkkə xala, indi arvadların zayı çıxıb, adama cavab qaytarırlar. Evdə arvad nehrə çalxayırdı. Dedim ki, dur mənə çay süz. Deyir ki, görmürsən nehrə çalxayıram. Dur özün süz, ya gözlə, işimi qurtarım sonra verərəm. Dedim ki, ay it balası, sənə söz demirəm? Qalx ayağa.

Mənə dedi ki, it balası özünsən. Ayağa durub bıçağı tapdım, dedim ki, bu dəqiqə başını kəsəcəm. Mən ona yaxınlaşanda qaçıb həyətə düşdü. Mənim də ayaqqabılarımı götürüb həyətdə qarın içində dayandı. Nə qədər qışqırdımsa, xeyri olmadı, ayaqqablarımı qaytarmadı. Mən də qara görə ayaqyalın onun dalınca düşmədim. Bir az dayandım, gördüm üşüyürəm, evə girdim. Geyinib eyvana çıxanda gördüm ki, həyətdə yoxdur. Ayaqqabılarımı pilləkənin yanına qoyub, hansı qonşuyasa gedib. Nə qədər çağırdım, cavab vermədi. Yer qar olmasaydı, onun başını kəsəcəkdim.

Məkkə qarı sakitcə dedi: - Ay oğul, qarın ömrü bizim yerlərdə çox olmur. Qar əriyib gedər, hava isinər, onda onun başını kəsərsən, qaçhaqaç deyil ki, niyə darıxırsan?

Ələddin tutuldu. Müəllim özünü saxlaya bilməyib pıqqıldadı.

Sonra Ələddin donquldadı: - Ay xala, məni ələ salırsan?

Məkkə qarı dilləndi: - Ələ salmıram. Ay bala 45 yaşın var, mənim oğlumla yaşıdsan. Nə vaxta qədər söyüş söyəcəksən? Bilmirsən ki, bir gün arvad-uşaq da cavabını qaytarar. Atan-anan sənə əziz olduğu kimi, arvadının da ata-anası ona əzizdir. Bəs əvvəllər sən onu söyəndə heç nə demirdi, cavab qaytarmırdı?

Ələddin tez dilləndi: - Yox, qələt eyləyər. Mən onu söyəndə yavaşdan deyərdi ki, az fərqi var. Mən də fikir vermirdim. Fikirləşirdim ki, mən ona it balası deyəndə, o, deyir ki, itlə onun az fərqi var.

Məkkə qarı gülə-gülə dedi: - Ay bala, sən səhv başa düşmüsən. O, demək istəyib ki, sən bərkdən söyürsən, o isə ürəyində söyür. Az fərqi var. Söyüş elə söyüşdür. Sənin dediyini o, eşidir, onun dediyini isə sən eşitmirsən. İndi ay bala, uşaq deyilsən, ayıbdır, evdə arvad-uşaqları az incit, sənin səsindən qonşular da boğaza yığılıb.

Ələddin heç nə demədən durub getdi. O gündən sonra onun söyüşünü eşidən olmadı. Bəlkə də söyürdü, amma astadan. Heç kim eşitmirdi.

Solmaz Həsənova

Göyçay rayon Rəsul Rzanın ev-muzeyinin direktoru