Akademiyanın Zəfər dərsləri

Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin 16 noyabr 2022 tarixli "Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı"nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncamı ilə Qarabağın  yeni yüksəlişinə start verildi. 30 il ərzində Azərbaycanın maddi-mənəvi tarixinə, abidələrinə qarşı edilmiş vandalizm aktları aradan qaldırılmaqla bərpa işləri sürətləndirildi, yeni təhsil mərkəzlərinin, məktəblərin inşasına başlanıldı.

Bu əlamətdar tarixi proseslərdə AMEA da yaxından iştirak edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Milli Elmlər Akademiyasının 80 illiyinin qeyd edilməsi haqqındakı 18 mart 2025-ci il tarixli Sərəncamının icrası ilə əlaqədar Akademiyanın ilk yubiley tədbirinin məhz Qarabağ Universitetində keçirilməsi bu akademik təşkilatın Qarabağa Böyük Qayıdış hərəkatına elmi dəstəyinin əməli ifadəsi idi.

Bu günlərdə AMEA-nın "Elm" nəşriyyatında çap olunmuş "Qarabağ Universitetində Akademiya dərsləri" adlı kitab Akademiyanın Qarabağnaməsinin elmi salnaməsidir. AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəylinin layihə rəhbərliyi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Əsmər Əliyevanın tərtibçiliyi ilə nəşr edilmiş "Qarabağ Universitetində Akademiya dərsləri" kitabında Akademiyanın Qarabağ Universitetində keçirdiyi yubiley tədbirlərinin xronikası tarixləşdirilib.

Kitabda 1 may 2025-ci il tarixdə Qarabağ Universitetində keçirilmiş "Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında Qarabağnamə ənənəsi və müasir dövr" adlı elmi konfransda Azərbaycan Respublikasının elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin açılış nitqi və AMEA-nın 80 illik yubileyi münasibətilə alimlərə və elmi ictimaiyyətə ünvanladığı təbriki verilib.

Elmi konfransda AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli "Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəaliyyətində Qarabağın tədqiqi problemləri və Böyük Qayıdış Hərəkatı" adlı məruzəsi ilə çıxış edib. Akademik  İsa Həbibbəyli AMEA-nın 80 illiyi ilə bağlı i ilk rəsmi tədbirin Qarabağda keçirilməsini Akademiyanın Böyük Qayıdış Hərəkatına elmin dəstəyinin daha bir ifadəsi kimi qiymətləndirib. O, işğaldan sonrakı qısa dövr ərzində Akademiyanın artıq Qarabağda tədqiqatlara başladığını vurğulayıb. Bildirilib ki, AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun Ağdam şəhərində İmarət Kompleksində, Xocalıda aparılan arxeoloji qazıntı, Əsgəranda və Şah bulaqdakı  arxeoloji qazıntılar regionun inkişafında elmin rolunun artırılmasına xidmət edən mühüm addımlardandır. Məruzədə AMEA-nın Folklor İnstitutunun on cilddən ibarət "Qarabağ folkloru" kitabları seriyasının nəşr edilməsi, "Şərqi Zəngəzur folkloru antologiyası"nın isə çapa təqdim olunması, AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda Qarabağ ədəbi mühitinin öyrənilməsinə həsr edilmiş  konfransların keçirilməsi və yeni monoqrafiyaların çap olunması, AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun toponimika sahəsində tədqiqatlar aparması, Qarabağ Dialektoloji Atlasının hazırlanıb nəşr olunması, Qarabağla əlaqədar əlyazmaların  toplanması, AMEA-nın A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunda "Azərbaycan tarixi" adlı 15 cildlik fundamental layihə üzərində işin planlaşdırılması, Mərkəzi Elmi Kitabxananın Qarabağ Universitetinə 1215 kitab təqdim edilməsi, Elektron Kitabxananın Qarabağ Universiteti üçün açıq olması və digər elm tutumlu məsələlər xüsusi qeyd edilib.

"Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında Qarabağnamə ənənəsi və müasir dövr" adlı elmi konfransda Qarabağ Universitetinin rektoru Şahin Bayramov geniş nitqlə çıxış edib.

Kitabda A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun direktoru tarix elmləri doktoru Kərim Şükürovun "Azərbaycan tarixində "Qarabağnamələr" və yeni dövrün Qarabağnaməsinin yaradılmasında Milli Elmlər Akademiyasının missiyası", AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fərhad Quliyevin "İşğaldan azad olunmuş ərazilərin arxeoloji abidələrində tədqiqatlar (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur)", AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru, filologiya elmləri doktoru Nadir Məmmədlinin "Qarabağda ermənilər tərəfindən saxtalaşdırılmış Azərbaycan toponimlərinin bərpa edilməsinin elmi əsasları", AMEA-nın Folklor İnstitutunun direktoru filologiya elmləri doktoru Hikmət Quliyevin "Qarabağ folkloru: Böyük Qayıdış kontekstində folklor yaddaşının reaktuallaşdırılması" mövzularında məruzələrinə də yer verilib.

Nəşrdə AMEA-nın akademik heyətinin Qarabağ Universitetində keçirdikləri ustad dərslərinin məruzələri də çap edilib. AMEA-nın prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli, Akademiyanın vitse-prezidentləri akademiklər - Dilqəm Tağıyev, İradə Hüseynova, Rasim Əliquliyev, Gövhər Baxşəliyeva, eləcə də akademik-katib Arif Həşimov, AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun direktoru, akademik Teymur Kərimli, AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun direktoru, filologiya elmləri doktoru Nadir Məmmədli, A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun direktoru tarix elmləri doktoru Kərim Şükürov, AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun direktoru, fəlsəfə elmləri doktoru İlham Məmmədzadə, AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fərhad Quliyev və başqalarının Qarabağ Universitetinin tələbələri qarşısında oxuduqları mühazirələrin mətnləri Akademiyanın Qarabağın gələcək qurucularına vətənpərvərlik dərslərinin elmi ifadəsidir.

"Qarabağ Universitetində Akademiya dərsləri" kitabı Milli Elmlər Akademiyasının 80 illiyinə və Qarabağ Universitetinin inkişafına həsr olunmuş elmi mənbə kimi dəyərlidir.

Sevil ADIGÖZƏLOVA

AMEA Rəyasət Heyəti Aparatının Sənədlərlə iş və protokol şöbəsinin müdir müavini, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru