Alimlər insan qanının 700 milyon illik sirrini açdı

Kioto Universitetinin alimləri qanı təxminən 700 milyon illik təkamül tarixinə çeviriblər. Müəlliflərə görə, qan hüceyrələri insanlar da daxil olmaqla, demək olar ki, bütün heyvanlarda mövcuddur, lakin onların mənşəyi və tərkibi növlər arasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə Phys.org məlumat verib.

İnsanlarda və siçanlarda qan hüceyrələrinin funksiyaları haqqında çoxlu sayda məlumata baxmayaraq, onların təkamül inkişafı kifayət qədər öyrənilməmiş qalıb.

İlk qan hüceyrələrinin nə vaxt yarandığını və təkamül zamanı necə dəyişdiyini müəyyən etmək üçün alimlər yeni analitik metod hazırlayıblar. Bu, onlara müxtəlif heyvan növləri arasında müxtəlif hüceyrə növlərində gen aktivliyini müqayisə etməyə imkan verib. Bundan əlavə, tədqiqata təkhüceyrəli orqanizmlər daxil edilib ki, bu da “qan” anlayışının mümkün mənşəyini təkamül kontekstində izləməyə imkan verib.

Bu yeni yanaşmadan istifadə edərək alimlər müxtəlif hüceyrə nəsilləri arasındakı təkamül əlaqələrini yenidən qurublar. İnsan qan hüceyrələri arasında makrofaqlar təkhüceyrəli orqanizmlərin hüceyrələrinə ən böyük oxşarlıq göstərib. Bu da tədqiqatçıların fikrincə, ən erkən qan hüceyrələri formalarına ən yaxın ola bilər.

Komanda bir çox heyvan növünün qan hüceyrələrində olan FOS geninə xüsusi diqqət yetirib. Məlum oldu ki, bu gen təxminən 700 milyon il əvvəl yaşamış təkhüceyrəli əcdadda artıq mövcud olub. Bu, ilk qan hüceyrələrinin erkən çoxhüceyrəli orqanizmlərin yaranması ilə eyni vaxtda meydana gəldiyini göstərə bilər.

Tədqiqat həmçinin müxtəlif qan hüceyrələri növlərinin ehtimal olunan inkişaf yolunu yenidən qurmağa imkan verib. Alimlərin modelinə görə, mast hüceyrələri əvvəlcə makrofaqlardan ayrılıb və bu nəsildən T hüceyrələrinin və qırmızı qan hüceyrələrinin sələfləri sonradan əmələ gələ bilər. Bu vaxt prototipik B hüceyrələri mast hüceyrələrindən ayrıldıqdan sonra makrofaqlardan ayrı bir nəsil kimi ortaya çıxıb.

Beləliklə, tədqiqatçılar təxminən 700 milyon il davam edən qan hüceyrələrinin təkamül ağacını yenidən qurublar. Onlar inanırlar ki, onurğalılarda qan hüceyrələrinin differensiasiyası xüsusiyyətləri onların uzun təkamül inkişaf tarixini əks etdirir.

Alimlər həmçinin ümid etdiklərini bildiriblər ki, hazırladıqları yanaşma xərçəng də daxil olmaqla müxtəlif xəstəliklərin təkamül mənşəyini öyrənmək üçün yeni yanaşmalara imkan verəcək və bu patoloji proseslərin necə əmələ gəldiyini və inkişaf etdiyini daha dəqiq anlamağa kömək edəcək.

Sunay Aydın

AzPost.az

Paylaş