Icma.az
close
up
RU
Autizmlə bağlı bütün valideynlərə müraciət GECİKMƏYİN

Autizmlə bağlı bütün valideynlərə müraciət GECİKMƏYİN

Modern.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Autizm spektr pozuntusu ilə bağlı son illərdə dünya səviyyəsində məlumatlılıq artsa da, diaqnozun gec qoyulması hələ də qlobal problem olaraq qalmaqdadır.
Azərbaycan Psixologiya Akademiyası (APAK) məsələ ilə bağlı maraqlı, dövrün çağrışlarına cavab verən yazı hazırlayıb və valideynlərə müraciət edib.
Həmin yazını təqdim edirik.
-  Narahatedici əlamətləri bir çox hallarda valideynlər uşağın həyatının ilk illərində müşahidə etsələr də, müxtəlif səbəblərdən mütəxəssisə müraciət etməkdə gecikirlər.
Halbuki müasir elmi məlumatlar göstərir ki, erkən aşkarlanma və erkən reabilitasiya uşağın gələcək inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. Araşdırmalar və təcrübəmiz göstərir ki, autizmin bəzi əlamətləri həyatın ilk ilindən etibarən müşahidə oluna bilər. Adı çəkiləndə reaksiya verməmək, göz kontaktının məhdud olması, jest və mimikalardan az istifadə etmək, sosial qarşılıqlı əlaqədə çətinliklər və ya nitq inkişafında ləngimə valideynlərin diqqət etməli olduğu siqnallar sırasındadır. Təcrübəli mütəxəssis tərəfindən aparılan qiymətləndirmə ilə autizm diaqnozu əksər hallarda 2 yaş ətrafında etibarlı şəkildə müəyyən edilə bilir.
Təəssüf ki, praktikada valideynlərə tez-tez "bir az böyüsün, danışar", "oğlan uşaqları gec danışır", "hələ tezdir" kimi fikirlərl hakim kəsilir. Bu yanaşma isə bəzən ayların, hətta illərin itirilməsinə səbəb olur. Halbuki inkişaf sahəsində vaxt xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Erkən dövrdə beynin plastikliyi daha yüksək olduğundan, düzgün planlaşdırılmış reabilitasiya proqramlarının effektivliyi də daha yüksək olur. Müasir yanaşmada məqsəd yalnız diaqnoz qoymaq deyil. Əsas məqsəd uşağın güclü və zəif tərəflərini müəyyən etmək, fərdi inkişaf planı hazırlamaq və onun potensialını maksimum səviyyədə üzə çıxarmaqdır.
Bu səbəbdən autizmli uşaqların dəstəklənməsində psixiatr, psixoloq, loqoped, xüsusi pedaqoq və ailənin birgə əməkdaşlığı mühüm rol oynayır. Son dövrlərdə aparılan tədqiqatlar valideyn iştiraklı erkən müdaxilə proqramlarının da əhəmiyyətli olduğunu göstərir.
Ailə üzvlərinin gündəlik həyat daxilində tətbiq etdiyi ünsiyyət və inkişaf dəstəyi metodları reabilitasiya prosesinin effektivliyini artırır. Bu səbəbdən müasir reabilitasiya yalnız uşağa deyil, eyni zamanda ailəyə yönəlmiş proses kimi qəbul edilir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən autizmli şəxslərin inkişafı üçün erkən aşkarlanma, sübuta əsaslanan psixososial müdaxilələr, inklüziv təhsil və cəmiyyət dəstəyinin vacibliyini xüsusi vurğulanır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, autizmlə bağlı ən böyük fərqi yaradan amillərdən biri diaqnozun adı deyil, uşağın nə qədər erkən və keyfiyyətli dəstək almasıdır.
Azərbaycan Psixologiya Akademiyası açıqlamasında bildirir ki, autizm sahəsində əsas prioritet valideynlərin maarifləndirilməsi, erkən qiymətləndirmənin təşviqi və elmi əsaslı reabilitasiya xidmətlərinin əlçatanlığının artırılmasıdır. Çünki vaxtında göstərilən dəstək bir uşağın sosial, akademik və gündəlik həyat bacarıqlarının formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər. Autizmli uşaqların gələcəyini müəyyən edən əsas amil diaqnozun özü deyil, onların ehtiyaclarının nə qədər erkən müəyyənləşdirilməsi və bu ehtiyaclara nə qədər sistemli şəkildə cavab verilməsidir.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:149
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 18 İyun 2026 09:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri