Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Autizmlə bağlı bütün valideynlərə müraciət GECİKMƏYİN

Autizmlə bağlı bütün valideynlərə müraciət GECİKMƏYİN

Modern.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Autizm spektr pozuntusu ilə bağlı son illərdə dünya səviyyəsində məlumatlılıq artsa da, diaqnozun gec qoyulması hələ də qlobal problem olaraq qalmaqdadır.
Azərbaycan Psixologiya Akademiyası (APAK) məsələ ilə bağlı maraqlı, dövrün çağrışlarına cavab verən yazı hazırlayıb və valideynlərə müraciət edib.
Həmin yazını təqdim edirik.
-  Narahatedici əlamətləri bir çox hallarda valideynlər uşağın həyatının ilk illərində müşahidə etsələr də, müxtəlif səbəblərdən mütəxəssisə müraciət etməkdə gecikirlər.
Halbuki müasir elmi məlumatlar göstərir ki, erkən aşkarlanma və erkən reabilitasiya uşağın gələcək inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. Araşdırmalar və təcrübəmiz göstərir ki, autizmin bəzi əlamətləri həyatın ilk ilindən etibarən müşahidə oluna bilər. Adı çəkiləndə reaksiya verməmək, göz kontaktının məhdud olması, jest və mimikalardan az istifadə etmək, sosial qarşılıqlı əlaqədə çətinliklər və ya nitq inkişafında ləngimə valideynlərin diqqət etməli olduğu siqnallar sırasındadır. Təcrübəli mütəxəssis tərəfindən aparılan qiymətləndirmə ilə autizm diaqnozu əksər hallarda 2 yaş ətrafında etibarlı şəkildə müəyyən edilə bilir.
Təəssüf ki, praktikada valideynlərə tez-tez "bir az böyüsün, danışar", "oğlan uşaqları gec danışır", "hələ tezdir" kimi fikirlərl hakim kəsilir. Bu yanaşma isə bəzən ayların, hətta illərin itirilməsinə səbəb olur. Halbuki inkişaf sahəsində vaxt xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Erkən dövrdə beynin plastikliyi daha yüksək olduğundan, düzgün planlaşdırılmış reabilitasiya proqramlarının effektivliyi də daha yüksək olur. Müasir yanaşmada məqsəd yalnız diaqnoz qoymaq deyil. Əsas məqsəd uşağın güclü və zəif tərəflərini müəyyən etmək, fərdi inkişaf planı hazırlamaq və onun potensialını maksimum səviyyədə üzə çıxarmaqdır.
Bu səbəbdən autizmli uşaqların dəstəklənməsində psixiatr, psixoloq, loqoped, xüsusi pedaqoq və ailənin birgə əməkdaşlığı mühüm rol oynayır. Son dövrlərdə aparılan tədqiqatlar valideyn iştiraklı erkən müdaxilə proqramlarının da əhəmiyyətli olduğunu göstərir.
Ailə üzvlərinin gündəlik həyat daxilində tətbiq etdiyi ünsiyyət və inkişaf dəstəyi metodları reabilitasiya prosesinin effektivliyini artırır. Bu səbəbdən müasir reabilitasiya yalnız uşağa deyil, eyni zamanda ailəyə yönəlmiş proses kimi qəbul edilir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən autizmli şəxslərin inkişafı üçün erkən aşkarlanma, sübuta əsaslanan psixososial müdaxilələr, inklüziv təhsil və cəmiyyət dəstəyinin vacibliyini xüsusi vurğulanır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, autizmlə bağlı ən böyük fərqi yaradan amillərdən biri diaqnozun adı deyil, uşağın nə qədər erkən və keyfiyyətli dəstək almasıdır.
Azərbaycan Psixologiya Akademiyası açıqlamasında bildirir ki, autizm sahəsində əsas prioritet valideynlərin maarifləndirilməsi, erkən qiymətləndirmənin təşviqi və elmi əsaslı reabilitasiya xidmətlərinin əlçatanlığının artırılmasıdır. Çünki vaxtında göstərilən dəstək bir uşağın sosial, akademik və gündəlik həyat bacarıqlarının formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər. Autizmli uşaqların gələcəyini müəyyən edən əsas amil diaqnozun özü deyil, onların ehtiyaclarının nə qədər erkən müəyyənləşdirilməsi və bu ehtiyaclara nə qədər sistemli şəkildə cavab verilməsidir.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 18 İyun 2026 09:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see267

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see265

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see247

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see243

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see240

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see227

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see223

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see215

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see212

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see210

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see206

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see206

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see204

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see189

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see185

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see184

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see179

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri