Avropa Bakının darvazaları önündə Xilas planı Azərbaycanda

“Prezident İlham Əliyevin Budapeştə səfəri, Macarıstanın Baş naziri Viktor Orbanla apardığı danışıqlar bir sıra aspektdən mühüm önəm daşıyır”.

Bu sözləri Globalinfo.az-a politoloq Rüstəm Tağızadə deyib.

O bildirib ki, Macarıstan tarixən karbohidrogenlərin əsas alıcısı olub və Rusiya boru kəmərlərindən asılı vəziyyətdədir:

“Macarıstan şirkətləri Azərbaycan yataqlarında mülkiyyət payı əldə etməklə passiv alıcılardan hasilata birbaşa iddiaları olan səhmdarlara çevrilirlər. Bu səhmlər idarə heyətində təsir imkanı, inkişaf planlarında söz haqqı, qiymət şoklarından və tranzit problemlərindən müdafiə ilə müşayiət olunur. Macarıstan şirkətləri Azərbaycanın hasilat imkanlarının genişlənməsindən faydalanır.

Bu səbəbdən Budapeşt Xəzər dənizi üzərindən keçən ixrac marşrutlarının – Bakı-Tbilisi-Ceyhan, TANAP və TAP boru kəmərlərinin təhlükəsizliyinə xüsusi maraq göstərir.

Macarıstanın enerji strategiyası artıq təkcə təchizatçıları şaxələndirməkdən ibarət deyil – məqsəd dəyər zəncirlərinə inteqrasiya olunmaqdır. Bu isə gələcəkdə Xəzər nəqliyyatı ilə rəqabətə girən güclərin həm gəlirlərini, həm də risklərini artıra bilər”.

Ekspertin fikrincə, Avropa İttifaqı Brüssel vasitəsilə üzv dövlətlərə Rusiyanı qaz mənbəyi kimi aradan çıxarmaq üçün təzyiq edir:

“Lakin buna baxmayaraq, Rusiya hələ də Avropanın əsas təchizatçısı olaraq qalır. Çünki LNG idxalı və Şimali Afrikadan kəmərlər ya bahalıdır, ya da siyasi baxımdan çətindir.

Azərbaycan isə etibarlı boru kəmərləri ilə fərqlənir:

Macarıstanın səhmləri Azərbaycanın yataqlarının Mərkəzi Avropanın enerji keçidində önəmli rol oynayacağına inamını göstərir. Bu, Slovakiya, Çexiya və Avstriya kimi qonşu ölkələri də oxşar tərəfdaşlıqları araşdırmağa təşviq edə bilər”.

R.Tağızadə hesab edir ki, Viktor Orban Aİ-nin Rusiyaya qarşı sanksiyalarla bağlı birliyini pozaraq həm Rusiya, həm də Azərbaycanla sıx əlaqələr qurub:

“Bakı ilə əlaqələrini artırmaqla Orban Moskvanın təsir imkanlarını balanslaşdırmağa çalışır. Macarıstan hələ də Rusiya kəmərlərindən asılı olsa da, Azərbaycan qazındakı səhmlər Budapeştə Qazpromla danışıqlarda alternativ imkanlar verir. Prezident Əliyevlə qurulan münasibət Orbanın əsas enerji liderləri ilə şəxsi əlaqələr qurmaq yanaşmasını nümayiş etdirir. Orban bu yanaşma ilə Macarıstanın Aİ-də “enerji müstəqilçisi” reputasiyasını möhkəmləndirir. Eyni zamanda Brüsseldən maliyyə güzəştləri əldə etmək üçün birlik fondları və ya sanksiyalarla bağlı təzyiq aləti kimi çıxış edir”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az