Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Avropanın neytral ölkəsi və Cənubi Qafqazın lider dövləti

Avropanın neytral ölkəsi və Cənubi Qafqazın lider dövləti

Icma.az xəbər verir, Xalq qazeti saytına əsaslanaraq.

Beynəlxalq siyasətdə elə səfərlər var ki, onlar böyük geosiyasi tendensiyaların xəbərçisinə çevrilirlər. İsveçrə Konfederasiyasının Federal Xarici İşlər Departamentinin rəhbəri və ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri İqnasio Kassisin Azərbaycana səfəri də məhz bu kateqoriyaya daxildir. Əslində, burada söhbət Avropanın neytral diplomatiyası ilə Cənubi Qafqazın yeni siyasi reallıqları arasında yaranan strateji yaxınlaşmadan gedir.

“Soyuq müharibə”dən sonra formalaşan beynəlxalq sistem uzun müddət liberal institutların və kollektiv təhlükəsizlik mexanizmlərinin üstünlüyü üzərində qurulmuşdu. Lakin son illər dünya tamamilə fərqli mərhələyə daxil olub. Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdə davam edən böhranlar, Avropa təhlükəsizlik sistemində yaranan çatlar və qlobal güclər arasında rəqabətin dərinləşməsi göstərir ki, beynəlxalq münasibətlər artıq yeni geosiyasi dövrə qədəm qoyub. Yeni mərhələdə dövlətlərin dəyəri onların yalnız hərbi və ya iqtisadi imkanları ilə deyil, böhranların idarə olunmasına nə qədər töhfə verə bilmələri ilə ölçülür.

Məhz bu baxımdan İsveçrə və Azərbaycanın yolları kəsişir. İsveçrə Avropada neytrallığın simvoludur. Onun xarici siyasət fəlsəfəsi dialoq yaratmaqdan ibarətdir. Bern uzun illərdir beynəlxalq münaqişələrdə vasitəçilik edən, müxtəlif dövlətlər arasında etimad kanallarını qoruyan və çoxtərəfli diplomatiyanın mühüm mərkəzlərindən biri kimi çıxış edir. Təsadüfi deyil ki, dünyanın ən mürəkkəb siyasi proseslərinin əhəmiyyətli hissəsi məhz Cenevrə platformasında müzakirə olunur. Azərbaycan isə tamamilə fərqli geosiyasi mühitdə fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, son illərdə regionun siyasi gündəmini formalaşdıran əsas aktora çevrilib. 2020-ci ildən sonra Cənubi Qafqazda yaranmış yeni reallıq Bakını regional sabitliyin əsas iştirakçısı statusuna yüksəldib. Bu gün regionun gələcək təhlükəsizlik arxitekturası, kommunikasiya layihələri, iqtisadi inteqrasiya perspektivləri və sülh prosesinin taleyi Azərbaycanın iştirakı olmadan təsəvvür edilmir. Burada maraqlı geosiyasi paralel yaranır. İsveçrə Avropada sabitlik ixrac edən dövlətdirsə, Azərbaycan Cənubi Qafqazda sabitlik yaradan dövlətdir. Rəsmi Bernin əsas resursu diplomatik etibardır, rəsmi Bakının isə regional siyasi təsir imkanlarıdır. Müasir beynəlxalq münasibətlərdə bu iki resurs – etibar və təsir – ən qiymətli strateji kapital hesab olunur.

Digər tərəfdən, İsveçrənin bu mərhələdə Azərbaycana xüsusi diqqət ayırması təsadüfi görünmür. Çünki Avropa siyasətində artıq etibarlı tərəfdaşların müəyyənləşdirilməsi prosesi gedir. Böyük güclər arasında rəqabət dərinləşdikcə orta güclərin və regional aktorların rolu artır. Azərbaycan da məhz belə dövlətlər sırasındadır. O, Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında yerləşən coğrafi mövqeyini yalnız tranzit üstünlüyünə deyil, siyasi dialoq imkanına çevirməyə çalışır.

Burada diqqətçəkən başqa bir məqam ondan ibarətdir ki, həm İsveçrə, həm də Azərbaycan xarici siyasətdə maksimum praqmatizm nümayiş etdirən dövlətlərdir. Hər iki ölkə müxtəlif siyasi qütblərlə eyni vaxtda işləməyi bacarır, qarşıdurmadan daha çox əməkdaşlıq platformaları qurmağa üstünlük verir və ideoloji bloklaşmadan uzaq dayanmağa çalışır. XXI əsrin mürəkkəb geosiyasi mühitində bu xüsusiyyət mühüm diplomatik üstünlük hesab olunur.

***

İqnasio Kassisin Bakıya səfərinin ikinci və bəlkə də daha mühüm ölçüsü onun ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri kimi həyata keçirilməsidir. Hazırda Avropa təhlükəsizlik sisteminin gələcəyi ilə bağlı geniş müzakirələr gedir. Bir sual ortaya çıxır: Ukrayna müharibəsindən sonra ATƏT əvvəlki təşkilatdırmı? Cavab aydındır – xeyr. Uzun illər Avropada təhlükəsizlik və əməkdaşlıq üzrə ən geniş siyasi platforma hesab edilən ATƏT son illər ciddi institusional sınaqlarla üzləşib. Təşkilat konsensus prinsipi üzərində qurulduğundan böyük güclər arasında dərin geosiyasi qarşıdurma onun qərar qəbuletmə imkanlarını xeyli məhdudlaşdırıb. Ukrayna müharibəsi isə bu böhranı daha da dərinləşdirərək təşkilatın effektivliyi barədə sualları artırıb. Belə şəraitdə İsveçrənin ATƏT-ə gətirməyə çalışdığı əsas yanaşma dialoqun bərpasıdır. Bern anlayır ki, Avropada təhlükəsizlik yalnız hərbi çəkindirmə ilə təmin edilə bilməz. Müxtəlif siyasi qütblər arasında işləyə bilən etimad kanallarının qorunması da ən azı hərbi balans qədər vacibdir.

Məhz burada Azərbaycanın rolu ön plana çıxır. Uzun illər Cənubi Qafqaz ATƏT gündəliyində əsasən həll olunmamış münaqişə kontekstində yer alırdı. Region daha çox təhlükəsizlik problemi kimi təqdim olunurdu. Amma son illər geosiyasi mənzərə dəyişib. Artıq region yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşdığı məkan kimi qiymətləndirilir. Bu gün Bakı postmünaqişə dövrünün institusional çərçivəsinin formalaşdırılmasında iştirak edən əsas dövlətdir. Regional kommunikasiyalar, iqtisadi inteqrasiya, nəqliyyat marşrutları, humanitar əməkdaşlıq və uzunmüddətli sabitlik kimi məsələlərin böyük hissəsi Azərbaycanın iştirakı olmadan reallaşa bilməz. Burada daha mühüm bir məqam diqqətdən yayınmamalıdır. Əslində, ATƏT-in gələcəyində əsas təşkilatın öz funksiyasını necə yenidən müəyyənləşdirəcəyidir. 1975-ci il Helsinki Yekun Aktı qəbul edilərkən Avropanın təhlükəsizlik anlayışı əsasən dövlətlərarası hərbi qarşıdurmalar üzərində qurulurdu. XXI əsrdə isə təhlükəsizlik anlayışı tamamilə dəyişib. Enerji təhlükəsizliyi, kiberməkan, kritik infrastrukturun qorunması, süni intellekt, dezinformasiya, iqlim təhlükəsizliyi və iqtisadi davamlılıq artıq klassik hərbi təhlükəsizlik qədər strateji əhəmiyyət daşıyır. ATƏT də məhz bu transformasiyaya uyğunlaşmalıdır.

Avropa siyasətində Cənubi Qafqaz uzun illər periferik region kimi qəbul edilirdi. Brüsselin diqqət mərkəzində əsasən Şərqi Avropa, Qərbi Balkanlar və Aralıq dənizi hövzəsi dayanırdı. Cənubi Qafqaz isə daha çox dondurulmuş münaqişələr, geosiyasi rəqabət və təhlükəsizlik riskləri ilə xarakterizə olunan məkan kimi qiymətləndirilirdi.

Son illər Avropa İttifaqının qarşılaşdığı ardıcıl böhranlar – pandemiya, enerji böhranı, Ukrayna müharibəsi, qlobal təchizat zəncirlərinin qırılması və yeni geoiqtisadi rəqabət – Brüsseli təhlükəsizlik anlayışını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edib. Bu gün Azərbaycan Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında formalaşan yeni geosiyasi əlaqələndirmənin əsas halqalarından biridir. Orta Dəhlizin inkişafı, Trans-Xəzər əməkdaşlığının genişlənməsi, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsi Azərbaycanın geosiyasi çəkisini keyfiyyətcə yeni mərhələyə çıxarıb.

İlk baxışdan belə görünə bilər ki, Aİ üzvü olmayan İsveçrə Cənubi Qafqazın geosiyasi transformasiyasında ikinci dərəcəli aktordur. Lakin bu, doğru yanaşma olmazdı. İsveçrə formal olaraq Aİ-yə daxil olmasa da, qitənin siyasi və iqtisadi sisteminin ayrılmaz hissəsidir. Onun xarici siyasəti Brüsselin təhlükəsizlik və sabitlik prioritetləri ilə ziddiyyət təşkil etmir. Əksinə, bir çox hallarda İsveçrə Avropa diplomatiyasını tamamlayan neytral platforma rolunu oynayır.

Məhz bu nöqtədə Azərbaycanın regional siyasəti ilə Avropanın yeni strateji baxışı arasında kəsişmə yaranır. Regionda davamlı sülhün formalaşması Avropa üçün də yeni iqtisadi və siyasi imkanlar deməkdir. Çünki sabit Cənubi Qafqaz Avropanın Asiyaya çıxışını daha təhlükəsiz, daha sürətli və daha proqnozlaşdırılan edir. Digər tərəfdən, Azərbaycan da Avropa ilə münasibətlərini yalnız enerji əməkdaşlığı üzərində qurmağa çalışmır. Son illərdə Bakının xarici siyasətində müşahidə olunan əsas tendensiyalardan biri siyasi tərəfdaşlıq formatının genişləndirilməsidir. Beləliklə, İsveçrə ilə Azərbaycan arasında inkişaf edən dialoq iki ölkənin münasibətlərindən daha böyük mənzərəni əks etdirir.

Şəbnəm ZEYNALOVA,
XQ-nin siyasi analitiki,
siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 05 Avqust 2026 23:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see318

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see299

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see291

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see284

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see274

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see266

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see259

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see259

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see252

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see251

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see246

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see237

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see233

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see231

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see227

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see218

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see212

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see208

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri