Azərbaycanın Xankəndi Zirvəsi: Qarabağın Yenidən Doğuşu və İƏT də Yeni Səhifə

4 iyul 2025-ci il tarixində Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş Qarabağ bölgəsindəki Xankəndi şəhəri İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) 17-ci Zirvə görüşünə ev sahibliyi etdi. Prezident İlham Əliyev öz çıxışında nümayəndələri qədim Azərbaycan torpağı olan Qarabağda salamlayaraq, bu tarixi hadisənin 30 illik Ermənistan işğalından azad edilmiş bir bölgədə keçirilməsinin xüsusi əhəmiyyətini qeyd etdi. O, Qazaxıstana İƏT-ə səmərəli sədrliyinə görə təşəkkür edərək, Azərbaycanın 2006 və 2012-ci illərdə Bakıda keçirilmiş zirvələrdən sonra üçüncü dəfə İƏT Zirvəsinə ev sahibliyi etdiyini vurğuladı.

Zirvənin Xankəndidə, yeni inşa edilmiş Konqres Mərkəzində keçirilməsi Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda apardığı genişmiqyaslı bərpa işlərinin göstəricisidir. Prezident Əliyev Ermənistanın 30 ilə yaxın Azərbaycan ərazilərinin 20 faizini işğal altında saxladığını, etnik təmizləmə apardığını və bir milyondan çox azərbaycanlını öz doğma torpaqlarından didərgin saldığını bildirdi. 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi ilə Azərbaycan 300-dən çox şəhər və kəndi azad edərək Ermənistanı kapitulyasiya aktı imzalamağa məcbur etdi.

Prezident Ermənistanın mədəni və dini abidələrə, o cümlədən 65 məscidə vurduğu zərəri, qəbiristanlıqların talanmasını və 150 milyard ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirilən maddi ziyanı vurğuladı. İşğal dövründə basdırılan bir milyondan çox mina isə bu günə qədər 400-ə yaxın vətəndaşın həlak olmasına və ya yaralanmasına səbəb olub. Hazırda “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində 16 şəhər və kəndə 50 minə yaxın insan qayıdıb və yeni yaşayış məntəqələri inşa edilir.

Prezident Əliyev Ermənistandan deportasiya edilmiş Qərbi azərbaycanlıların öz dədə-baba torpaqlarına qayıdış hüququnun təmin edilməsinin əhəmiyyətini qeyd etdi. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının 57 üzv ölkəsinin yekdil qərarı ilə qəbul edilmiş qətnaməni yüksək qiymətləndirərək, Ermənistanın Qərbi Azərbaycan İcması ilə dialoqu rədd etməsini tənqid etdi.

Azərbaycanın İƏT-dəki fəal rolu da vurğulandı. Ötən il ölkəmiz tarixdə ilk dəfə İƏT məkanında COP29 konfransına ev sahibliyi etdi və 197 ölkənin iştirakı ilə əhəmiyyətli nəticələr əldə olundu. Bunlara maliyyə yardımının 300 milyard ABŞ dollarına qədər artırılması və İtki və Zərər Fondunun fəaliyyətə başlaması daxildir. İlk dəfə keçirilən İƏT Həftəsi çərçivəsində Şuşada, Ağdamda və Laçında forumlar təşkil edildi, Şuşanın 2026-cı ildə “İƏT-nin Turizm paytaxtı” seçilməsi alqışlandı.

İqtisadi cəhətdən Azərbaycan son 20 ildə 350 milyard ABŞ dollarına yaxın sərmayə cəlb edib və 12 ölkəyə təbii qaz ixrac edir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri ölkəmizdən keçir və İƏT üzvlərinin əksəriyyəti bu dəhlizlərdən faydalanır.

Prezident Əliyevin çıxışı Azərbaycanın dayanıqlılığını, regional inteqrasiyaya sadiqliyini və İƏT çərçivəsində firavan gələcəyə olan baxışını nümayiş etdirdi.

Azər SÜLEYMANOV,

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri