Bakıda beynəlxalq rəqəmsallaşma forumu

ADA Universitetində İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyalarının Tətbiqi üzrə 20-ci Beynəlxalq Konfransın təntənəli açılış mərasimi keçirildi.

Azərbaycanda 7-ci dəfə təşkil olunan konfrans ADA Universitetinin informasiya texnologiyaları və mühəndislik fakültəsi, ABŞ-da yerləşən Elektrik və Elektronika Mühəndisləri İnstitutunun müvafiq Azərbaycan bölmələri və 11 beynəlxalq tərəfdaş qurumun birgə təşkilatçılığı ilə öz işinə start verdi. Tədbirin əsas məqsədi İKT sahəsində bilik və təcrübə mübadiləsini təşviqi, elmi yeniliklərin müzakirəsi, eləcə də akademik dairələrlə sənaye nümayəndələrinin əməkdaşlığı üçün effektiv platforma yaratmaqdır.

Açılış mərasimində çıxış edən ADA Universitetinin rektoru Hafiz Paşayev konfransın və ADA Universitetinin 20 illik yubileyləri münasibətilə iştirakçıları, alimləri salamlayaraq təşkilatçılara və qonaqlara təşəkkürünü bildirdi.

Rektor uzun illərdir keçirilən bu konfransın uğurunu və tanınmış alimlərin iştirakının tələbələr üçün böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğuladı. O, Azərbaycan–İtaliya Universiteti çərçivəsində Turin Universiteti ilə əməkdaşlığın vacibliyinə də toxundu. Bildirdi ki, 5 illik əməkdaşlığın nəticəsində ADA Universiteti gələn il mühəndislik, o cümlədən elektrik mühəndisliyi üzrə ilk məzunlarını buraxacaq. Hafiz Paşayev bu istiqamətdə təhsilə xüsusi diqqət yetirildiyini qeyd edərək, digər universitetlərlə də tərəfdaşlığa açıq olduqlarını diqqətə çatdırdı.

Əsas məruzəçilərdən Polşa Elmlər Akademiyasının üzvü və London Kral Kollecinin dəvətli professoru Erol Qelenbe “Süni intellektə optimallaşdırma və simulyasiya prizmasından baxış” mövzusuna toxundu.

O, IX əsrdə dahi Şərq alimi Məhəmməd ibn Musa əl-Xarəzminin alqoritm və cəbr elminə verdiyi misilsiz töhfələrin müasir süni intellekt və hesablama sistemlərinin özülünü təşkil etdiyini söylədi. Professor vurğuladı ki, müasir süni intellekt sistemləri çox böyük həcmdə məlumatı təhlil edir, həmin məlumatlar arasında əlaqələr qurur və mürəkkəb riyazi hesablamalar apararaq nəticələr formalaşdırır.

Məhz bu məqam süni intellektin insanlar tərəfindən necə qəbul edilməsinə də təsir göstərir. İnsanlar sistemin qısa müddətdə mürəkkəb suallara cavab verməsini, çoxsaylı məlumatları əlaqələndirməsini və bəzən gözlənilməz nəticələr ortaya qoymasını müşahidə etdikdə onun imkanlarını adi hesablama prosesindən daha üstün bir hadisə kimi qiymətləndirirlər. Süni intellektin necə işlədiyini tam anlaya bilməməyimiz onun fəaliyyətinə qeyri-adilik görüntüsü verir. İnsanlar sistemin nəticəyə necə gəldiyini aydın görə bilmədikdə, onun qabiliyyətlərini bəzən insan zəkasına bənzədir, hətta süni intellektin arxasında sanki xüsusi bir düşüncə gücünün dayandığını təsəvvür edirlər. Halbuki mürəkkəb nəticələrin əldə olunması özlüyündə sistemin insan kimi düşündüyünü, şüura malik olduğunu və ya dünyanı insan kimi dərk etdiyini sübut etmir.

Qazaxıstanın Nazarbayev Universitetinin Ağıllı Sistemlər və Süni İntellekt İnstitutunun professoru Hüseyn Atakan Varol isə “Məhdud resurslu mühitlər üçün generativ süni intellekt modellərinin yaradılması: məlumat dəstinin hazırlanması, modelin təlimi və xidmət səviyyəsində tətbiqi” sahəsindən danışdı.

Onun sözlərinə görə, bütün ölkələrin və ya tədqiqat mərkəzlərinin "OpenAI" və ya "Google" kimi milyardlarla dollarlıq güclü serverləri, nəhəng superkompüterləri yoxdur. Bu səbəbdən daha kiçik imkanlarla və məhdud texniki resurslarla da effektiv süni intellekt modeli qurmaq mümkündür.

Konfrans çərçivəsində ADA Universitetinin prorektoru Vəfa Kazdal və İnformasiya texnologiyaları və mühəndislik fakültəsinin baş müəllimi Cəmaləddin Həsənovun moderatorluğu ilə “Ali təhsildə və elmdə süni intellekt: imkanlar və çağırışlar” və “Aerokosmik sahədə çoxnüvəli klaster hesablama arxitekturaları: yeni kosmik erasına doğru” mövzularında panel müzakirələri də keçirildi.

İnteraktiv formatda baş tutan müzakirələrdə süni intellektin təhsil və elmi tədqiqatlara təsiri, yaratdığı imkanlar və qarşıya çıxardığı çağırışlardan danışıldı, təhsil, tədqiqat və innovasiyaların gələcəyinə dair suallar cavablandırıldı.

Oktyabrın 16-dək davam edəcək konfrans boyunca müxtəlif ölkələrdən olan tədqiqatçılar bu və digər istiqamətlər üzrə elmi nailiyyətlərini və praktiki nəticələrini bölüşəcəklər.

Fidan ƏLİYEVA,
Cavid QAÇAYEV (foto)
XQ