Bir həyat hekayəti Əli­səf­dər Hüseynov yazır

Əlisəfdər HÜSEYNOV

(Əvvəli 2 sentyabr 2025-ci il tarixli sayımızda)       

- Bəs indi neyləyək?

Əri yazıq-yazıq çiynini çəkdi.

Həyətin aşağı tərəfindən qəfil isaq- muşaq quşunun səsi eşidildi. Sonra hardansa xəfif meh gəldi. Eyvana yaxın ağacların yarpaqları xışıldadı.

Gün tamamlanırdı.

Durub uşaqların yerini salmalı, arvada da baş çəkməli idi. Bayaqdan səsi gəlmirdi.

Sabah təzə gün başlayacaqdı...

Görəsən, Bikə niyə gəlmədi?

- Papa, papa! Mama mənə o dediyim bantlı ayaqqabını alacaq! O qırmızı ayaqqabını! Bax, burasında remen var, burasında bant...

Əri təəccüblə gah gözləri sevincdən alışıb yanan qızına, gah da key-key durmuş arvadına baxdı.

- Papa... papa...

Uşaq bu dəfə sözünün ardını gətirə bilmədi. Çünki anasının hədəqəsindən çıxmış gözləri elə ağarırdı ki, o gözlər uşağın yuxusuna girsəydi, yəqin ki, qışqırıb yerindən dik atılardı.

Qorxudan qızın rəngi ağardı, ürkək nəzərlərlə anasına baxdı.

Əri arvadının xasiyyətinə bələd idi, bilirdi ki, yalandan söz verib uşaq aldatmağı xoşlamır və qızı o qırmızı ayaqqabı haqqında belə ürəklə danışırsa, deməli, o ayaqqabı doğrudan da alınacaq.

- Nədi? Yoxsa xəzinə tapmısınız?

- Tapsaydıq nə vardı ki? Tapmamışıq, ilan kimi oturmuşuq üstündə, keşiyini çəkirik. İş ki belə gedir, heç keşiyini də çəkə bilməyəcəyik. Bilmirəm, Allahın yanında nə günahımız var?

Söhbətin gəlib bu yerə çatmağı ərini haldan çıxartdı:

- Sən də bu şər vaxtı qanımızı it qanına döndərmə!

- Oy, vay! - yan otaqdan qalxan səs şər vaxtının darıxdırıcı ovqatını lap dözülməz elədi.

- Allah haqqı, sabah xəbər göndərəcəm qardaşınla bacına. Qoy o dalısallağı da yanlarına salıb gətirsinlər. Gəlib bu xarabanı uçursunlar. İstəmirəm heç nə! Bura yığılmışam day...

Neçə vaxtdan bəri gəlinin içini yeyib dağdan, hirs-hikkə axır ki, vulkan kimi püskürdü. Ləmbələm olmuş səbr kasası daşdı. Və sonra... şər vaxtının şər ovqatından xəbər verən acı bir hönkürtü həyətə yayıldı:

- Özümü öldürəcəm!.. Vallah, öldürəcəm!.. Belə də ömür olar?..

lll

Qəfil yaz yağışından sonra göy üzə açılır, təbiət yüngülləşir. Çoxdan bəri sinəsinə çökmüş nisgilin daş ağırlığı o hönkürtü ilə sovuşub gedəndən heç beş dəqiqə keçməmişdi ki, gəlinin öz ağırlığını yerə qoymuş ürəyindən özünü öldürmək yox, tamam başqa fikirlər keçirdi.

İçindəki asudəliyin, yüngüllüyün ləzzətini duya-duya qayınanasına bir fincan çay süzdü, yerini rahatladı, dibində azacıq su qalmış vedrəni iri ləyənlə bir yerdə eyvanın kəllə tərəfinə qoydu ki, böyük oğlu və əri dəstəmaz alıb namaz qılsınlar. Sonra eyvanda divarın dibindən uşaqlara yer saldı...

...İsaq-Musaq quşları yenidən bir-birlərini haraylayırdılar. Cırcıramaların ara verməyən cırıltısı qarşıdan gələn günün isti keçəcəyindən xəbər verirdi. Yatdıqları otaqda hava boğanaq idi. Gəlin hərdən ağ, nimdaş mələfənin ucunu qaldırıb üz-gözünü yelləyir, həm vızıltısı zəhlə tökən mığmığaları qovur, həm də özünü sərinlədirdi.

- Niyə yatmırsan? - havanın ağırlığından nəfəsi tıncıxan əri soruşdu.

- Əlini bura qoy...

- Hara?..

- Budey bura - ərinin əlindən tutub, sinəsindən döşlərinin arasına soxdu.

- Neynirsən, az? - əri əvvəlcə heç nə başa düşmədi Amma barmaqları girdə, soyuq metalın təmasını hiss edəndə diksindi.

- Bu nədir belə, hə?

Gəlin əhvalatı danışdı. Dedi, Allah bizi darda qoymadı. Bunu göndərdi ki, möhübümüzü düzəldək.

Əri - Allaha inanmayan cəhənnəmlik - dedi. Sonra onluğu iki barmağının arasında tutub, pəncərədən düşən zəif işıqda diqqətlə nəzərdən keçirdi.

- Bəlkə yiyəsi bildi, gəldi dalınca?

- Yiyəsi gəlsəydi, indiyəcən gələrdi. Qismətdir gəlib çıxıb qabağımıza. Qismətimizə təpik atmayacağıq ki...

- İndi neyiniyək deyirsən?

Ortaq qaranlıq idi, amma gəlin hiss edirdi ki, əri həyəcandan təntiyib.

- Sabah götür, apar şəhərə. Bunların da alıcıları olur. Sat, döndər pula. Deyilən qədər olmasa, paltonun da pulunu qoyarıq üstünə. Gələk, imkanı əldən verməyək.

Əri onluğu qaytardı. Zahirən özünü tox tuturdu, guya arvadının dediklərinə əhəmiyyət vermirdi. Əslində isə belə deyildi. Bu tapıntıya o, bəlkə də hamıdan çox sevinirdi.

- Qızı da apararsan, özünlə. Söz vermişəm. Dediyi ayaqqabıdan birini alarsan. Qoy sevinsin.

lll

Atası ilə ayaqqabı almağa gedəcəyini eşidəndə sevincdən az qaldı qızı ağlamaq tutsun. Çit donunun tayı ütülənənə qədər qızcığaz nə çəkdi, bir Allah bilir. Bu gün onun indiyə qədər yaşadığı ömrün ən sevincli, ən fərəhli günü idi. Bu gün o, nəhayət ki, öz qırmızı arzusuna qovuşacaq, tez-tez yuxusuna girən o bantlı ayaqqabını əlinə götürəcək, ayağına geyinəcəkdi. Yola düşənə qədər azı on dəfə həyətə düşüb, eyvana çıxdı. Gah anasının ətəyini dartışdırdı, gah atasının gözü qabağında o tərəfə-bu tərəfə keçdi ki, tez eləsinlər. Nəhayət, doqqazdan çıxdılar və bu vaxt çevrilib qardaşlarına yanıq vermək üçün dilini çıxarmağı da unutmadı

Gəlin çox istəyirdi ki, onluq elə bu gün satılsın. Təkcə ona görə yox ki, oğlunun işi üçün təcili lazım idi, həm də ona görə ki, o onluq - nə qədər gərəkli olsa da - gəlinin sinəsindən qara bir daş kimi asılmışdı. O bu ağırlıqdan mümkün qədər tez xilas olmaq istəyirdi.

lll

Günortaya qədər qayıtdılar. Ərinin üzündə ağrılı bir ifadə vardı. Adam adətən öz sadəlövhlüyü üzündən aldanıb pərt vəziyyətə düşəndə belə olur: gülmək istəyir, pərtliyinin ağrı-acısını o gülüşlə maskalamağa çalışır, amma alınmır, gülə-gülə az qalır ki, ağlasın.

İndi əri də belə vəziyyətdə idi. Üzündə təbəssüm vardı, şən görünürdü, amma...

- Nə olub? - Gəlin həyəcanlanmışdı. Səsi yenə də öz səsinə oxşamırdı.

- Əşi, biabır oldum camaatın yanında!

- Nə olub axı?

- Nə olacaq?! Elə birinci zərgər əlinə alan kimi, az qaldı gülməkdən ürəyi getsin. Demə, əldəqayırma, saxtaymış bu zəhrimar - dedi - Ay bədbəxtlər, gedin bunu sizə sırıyani tapın, pulunuzu geri alın  Yazıqsınız.

Güp-güp-güp-güp... - gəlinin ürəyi beyninin içində döyünürdü.

- Uşağın qəlbini qırmadım... Uşağın qəlbini qırsaydım, bunu heç vaxt özümə bağışlamazdım. Paltonun puluna o qırmızı ayaqqabıya verdim...

Gəlin elə bil yatmışdı, indi ayıldı. Yan-yörəsinə göz gəzdirdi, qızını axtardı. Uşaq artıq eyvanda idi. Qutudan çıxardığı ayaqqabılarını əlində tutub baxırdı:

- Mama... mama... aldı ee papa... axır ki, aldı!..