“Bir ovuc xoşbəxtlik yetər!”

Finlər bu düşüncə ilə özlərini dünya bəxtəvəri sayırlar  

Xoşbəxtlik nədir? Ona necə çatmaq olar? Elliklə xoşbəxtlik olurmu? Bəşər övladı tarix boyu bu və buna bənzər suallara cavab tapmağa çalışıb. 

BMT bu mövzuda növbəti sorğu keçirib. Nəticələr “Dünyanın ən xoşbəxt ölkələri” adlı hesabatda açıqlanıb. Finlandiya ardıcıl olaraq 8-ci dəfə birinci yerdə qərarlaşıb. Amma finlərin özləri bu xəbəri adi bir hal kimi, hətta laqeyd qarşılayıblar. Səbəb nədir?

BBC müxbiri yazır ki, “Helsinki” hava limanına çatanda, yaxud Baltik dənizi kruizindən Finlandiya limanlarından birinə enəndə sizi heç də “Dünyanın ən xoşbəxt ölkəsində” gülüş və şən zarafatlarla qarşılamayacaqlar. Həqiqət budur ki, finlər zahiri təmtərağı, hay-küyü sevmirlər. Onlar sadə həyat tərzini qəbul etmiş insanlardır.

Xoşbəxtlik anlayışı finlərin düşüncəsində “məmnunluq”, “dinclik”, “həyatdan razılıq” məzmunu kəsb edir. Təbii ki, bu fani dünyanın heç bir yerində ideal şərait və əbədi səadət olmur. Əlbəttə, hər şey nisbidir. Eləcə də insanın özünü səadətin hansı qatında hiss edib-etməməsi də...

Təsadüfi deyil ki, Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stabb sözügedən sorğu ilə bağlı  özünün “Facebook” səhifəsində yazıb ki, “heç kim daim xoşbəxt ola bilməz. Bəzən şərait xoşbəxt olmağı çətinləşdirir. Xoşbəxtlik hər bir toplumun təhlükəsizlik, azadlıq və bərabərlik kimi əsas hüquqlara sahib olmasından başlanır”.. 

Sosioloqlar qeyd edirlər ki, Finlandiyada xoşbəxtlik anlayışı insanların gündəlik həyatı ilə sıx bağlıdır. Belə ki, finlər daim həzz dalınca qaçmaq əvəzinə, insanlarla ünsiyyətdə hörmət və məmnuniyyətə üstünlük verirlər. Bu düşüncə onların qəlbləri və davranışlarına hakim kəsilib. 

Turistlər finlərin həyat tərzini müşahidə etdikcə bundan heyrətlənərək təsirlənirlər. Ölkənin ən böyük turizm kampaniyalarından biri olan “Visit Finland”ın beynəlxalq əməliyyatlar üzrə  direktoru Teemu Aloha bu barədə belə deyib:

–Düşünürəm ki, finlərin xoşbəxtliyinin əsas ünsürü təbiətlə təmas qurmaqdır. Helsinkidə velosiped icarəyə götürmək və sahilboyu yollarla sürmək, yaxud şəhər mərkəzindən şimaldakı meşə zolağına doğru getmək asan olduğu qədər zövqlü bir duyğudur. 

Həkimlər isə bu qənaətdədirlər ki, təbiətdə belə sərbəst ruhlu bir macəra xoşbəxtlik hormonu endorfinin artmasına səbəb olur. Bu amil  BMT-nin uzunömürlülük, azadlıq və xoşbəxtlik meyarları ilə birbaşa əlaqəlidir.

Fin dilində “xoşbəxtlik” sözü birbaşa tərcüməsi çətin olan, amma dözümlülük, tolerantlıq, cəsarət və iradənin birləşməsindən ibarət məna daşıyan “sisu” anlayışını özündə ehtiva edir.

Bu barədə fin mənşəli kanadalı yazıçı Katya Pantzar çox yazıb. Onun qənaəti budur ki, finlər üçün xoşbəxtlik insanların və cəmiyyətlərin çətinliklər və sıxıntılar qarşısında təslim olmaq, bir-birini günahlandırmaq əvəzinə birlikdə qalmalarını təmin edən bir düşüncə tərzidir.

K.Pantzar belə bir məqama da diqqət çəkir ki, dünyanın ən xoşbəxt ölkələri sıralamasında ilk dördlükdə Skandinaviya ölkələri yer alıb. O ölkələr ki, sosial rifahı dəstəkləmək üçün güclü sosial təminat sistemləri qurublar.

Finlandiyada insanlar ən yaxın meşədən, parkdan, sahildən və ya göldən orta hesabla 200 metr uzaqlıqda yaşayırlar. Burada istər təbiət, istərsə də çox sayda saunalar, ictimai kitabxanalar, səmərəli və təhlükəsiz ictimai nəqliyyat, təmiz içməli su, təhsil və səhiyyə xidmətləri hamı üçün əlçatandır. Hər kəs üçün gündəlik xoşbəxtliyin çoxsaylı nümunələri mövcuddur.

BBC-nin şərhində həmçinin qeyd olunur ki, bəzi finlər “Dünyanın ən xoşbəxt ölkəsi” tituluna şübhə ilə yanaşırlar. Məsələn, təqaüdçü Juha Roha deyib ki, Finlandiyanın dünyanın ən xoşbəxt ölkəsi olduğunu düşünmək və bunu mütləq həqiqət kimi qəbul etmək onun üçün heç də asan deyil. Tailand və Nepal kimi kasıb ölkələrdə də bütün çətinliklərə baxmayaraq, insanlar sakit və rahat görünürlər. 

Dünyanın hər yerində xoşbəxt olmağa hər bir fərdin haqqı var. Şair-dramaturq Vaqif Səmədoğlunun “Bəxt üzüyü” komediyasının qəhrəmanı şair Moşu Göyəzənli də əsər boyu xoşbəxtlik sözünə qafiyə axtarır və tapa bilmir. Xoşbəxtlik bəlkə də axtarış prosesinin özüdür. İnsan bir şeyi axtarırsa, deməli, onun tapmaq, arzusuna çatmaq şansı da var!  

Bəlkə də xoşbəxt olmaq üçün sadəcə böyük iddialara düşmək lazım deyil. Tanınmış müğənni, Xalq artisti Mübariz Tağıyev mahnılarının birində oxuduğu kimi, bunun üçün “əl içi boyda xoşbəxtlik yetər!”.

Hörmətli oxucular, hər birinizə xoşbəxt olmaq diləyi ilə bu qeydləri qələmə aldı:

M.HACIXANLI 
XQ